Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
Οι γιορτές των Καβείριων Μυστηρίων τελούνταν στη Σαμοθράκη κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, τον μήνα Εκατομβαιώνα (περίπου μέσα Ιουλίου έως μέσα Αυγούστου). Προσκυνητές από όλη την Ελλάδα, τα νησιά του Αιγαίου και τη Μεσόγειο συνέρρεαν στο ιερό, επιζητώντας χρησμούς για τους ναυτικούς συγγενείς τους.
Η κορυφαία ιεροτελεστία ήταν ο «Ιερός Γάμος» του Πλούτωνα με τη θεά της γονιμότητας και, σύμφωνα με την παράδοση, παρουσίαζε ομοιότητες με τα Ελευσίνια Μυστήρια. Όλα τα φώτα έσβηναν και οι πιστοί ανέμεναν το ιερό φως να φθάσει με πλοίο από τη Δήλο, το ιερό κέντρο του Ελληνισμού. Ο πρωθιερέας, που ονομαζόταν Αδάμας, ή Κρυστάλλινος παραλάμβανε το φως και άναβε το πρώτο κερί. Στη συνέχεια οι παρευρισκόμενοι άναβαν ο ένας το κερί του άλλου, ψιθυρίζοντας προσευχές προς τη Δήμητρα και την Περσεφόνη.
Όσοι επιθυμούσαν να μυηθούν στα Μυστήρια νήστευαν επί εννέα ημέρες, τελούσαν καθαρτήριο λουτρό και εξομολογούνταν στον Κόη. Εφόσον λάμβαναν την έγκριση των ανακτοτελεστών, γίνονταν δεκτοί στην πρώτη βαθμίδα της μύησης και αποκτούσαν τον τίτλο του Καδμίλου.
Τις γιορτές ακολουθούσαν σπονδές, θυσίες ζώων, χοροί με τη συνοδεία μουσικών οργάνων και τελετουργικές κραυγές προς τιμήν της Ρέας. Κατόπιν, ιερείς, ιέρειες και οι προς μύηση συγκεντρώνονταν σε μεγάλη αίθουσα, όπου παρακολουθούσαν τις απόρρητες τελετές. Στη συνέχεια αποσύρονταν στα άδυτα και, μετά την ολοκλήρωση της μύησης, καταγράφονταν στους ιερούς καταλόγους, λαμβάνοντας τον τίτλο του Καδμίλου. Στη δεύτερη βαθμίδα της μύησης αποκτούσαν τον τίτλο του Επόπτη.
Οι μυημένοι έφεραν στο κεφάλι στεφάνι ελιάς και στο μέτωπο ερυθρή ταινία, ως σύμβολα της μύησής τους.
Καβείριες γιορτές και τελετές μυήσεως πραγματοποιούνταν σε πολλές περιοχές του ελληνικού κόσμου, όπως στη Λήμνο, την Αθήνα, τη Δήλο, τη Θάσο, την Κάρπαθο, την Κέρκυρα, την Κόρινθο, την Κρήτη, την Κύπρο και σχεδόν σε όλα τα νησιά του Αιγαίου.
Στιγμιότυπα από τη μύηση
1. Ο Σάος ιερέας ρώτησε τον Σπαρτιάτη στρατηγό Ανταλκίδα:
— «Έχεις διαπράξει κάποιο φοβερό έγκλημα;»
Και εκείνος απάντησε:
— «Αν είχα διαπράξει τέτοια πράξη, οι θεοί πρέπει να το γνωρίζουν.»
2. Ο επίσης Σπαρτιάτης στρατηγός Λύσανδρος, στην ίδια ερώτηση του ιερέα, ανταπάντησε:
«Εσύ ή οι θεοί θέλουν να το μάθουν;»
Οι θεοί», αποκρίθηκε ο ιερέας.
Και ο Λύσανδρος απήντησε :
— «Τότε φύγε· γιατί, αν θέλουν να το μάθουν, θα τους το πω εγώ.» Τούτο φανερώνει το ελεύθερο πνεύμα των Ελλήνων ακόμη και απέναντι στους ιερείς
Το τέλος των Μυστηρίων
Τα Καβείρια Μυστήρια λειτούργησαν έως τον 4ο αιώνα μ.Χ. Το 391 μ.Χ. ο βυζαντινός αυτοκράτορας Θεοδόσιος Α΄ έκλεισε τους ναούς των Ολυμπίων θεών, κατήργησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες, το Μαντείο των Δελφών και τα υπόλοιπα μαντεία, καθώς και τα τελετουργικά μυστήρια σε ολόκληρη την αυτοκρατορία, με σκοπό την επικράτηση του Χριστιανισμού.
Σήμερα, τα ερείπια του Ιερού των Μεγάλων Θεών στη Σαμοθράκη αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας. Η επιβλητική αυτή νεκρόπολη και τα μνημεία της προκαλούν δέος στον επισκέπτη και, κατά πολλούς, μαρτυρούν περισσότερα από όσα επιχειρήθηκε αργότερα να αποκρυβούν.
Ορισμένες από τις παλαιές χριστιανικές εκκλησίες φέρουν οικοδομικά μέλη και υλικά από αρχαίους ελληνικούς ναούς του Δωδεκαθέου. Εχει διατυπωθεί η άποψη , τα υλικά αυτά θα πρέπει να αφαιρεθούν με προσοχή και να αποδοθούν στα αντίστοιχα αρχαιολογικά μνημεία. Αντίστοιχα, μικροί χριστιανικοί ναοί που έχουν ανεγερθεί επάνω σε αρχαίους ναούς(όπως στο Αλσος των Μουσών) θα μπορούσαν να μετακινηθούν, ώστε να καταστεί δυνατή η αναστήλωση των αρχαίων μνημείων στις αρχικές τους θέσεις. Ας μιμηθούμε τους γείτονές μας, τους Ιταλούς, οι οποίοι έχουν αποκαταστήσει σε μεγάλο βαθμό πολλούς αρχαίους ελληνικούς ναούς στην επικράτειά τους.
(Σχετικά: ( Ηρόδοτος, Διόδωρος Σικελιώτης, Στράβων, Παυσανίας, Πλούταρχος),
2 Ιουλίου 2026
Αμφικτύων Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org