του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ Κωνσταντινίδη
Οι αρχαίοι σοφοί, διαισθανόμενοι προφανώς πού μπορούσε να οδηγήσει η έρευνα των φυσικών φαινομένων και σε ποια αδιέξοδα ενδέχεται να καταλήξουν οι τεχνικές εφαρμογές, θεωρούσαν τις τεχνικές εργασίες «βάναυσες».
Η λέξη «βάναυσος» συνδεόταν με τη χειρωνακτική εργασία και τις πρακτικές τέχνες, σε αντιδιαστολή με τις θεωρητικές και ελευθέριες τέχνες.
Πράγματι, κατά την ίδρυσή του το 1837, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, ως Βασιλικό Σχολείο των Τεχνών, συνδεόταν με την τεχνική βάναυση εκπαίδευση.
Οι αρχαίοι, όμως, δεν στερούνταν τεχνολογικών γνώσεων και εφευρετικής ικανότητας . Δεν προχώρησαν όμως σε ευρεία εφαρμογή των αρχών της τεχνολογίας
Χαρακτηριστικά παραδείγματα:
· Αρχιμήδης (287–212 π.Χ.): Κοχλίας, τροχαλίες, ανυψωτικές και αμυντικές μηχανές.
· Ήρων ο Αλεξανδρεύς: Αιολόσφαιρα, αυτόματες θύρες, αυτόματα θέατρα και μηχανισμοί.
· Αρχύτας ο Ταραντίνος: Μηχανικό ιπτάμενο περιστέρι και συμβολή στη μηχανική.
· Δαίδαλος: Μυθικός τεχνίτης, δημιουργός του Λαβυρίνθου και άλλων μηχανικών κατασκευών.
· Δημόκριτος: Συνδέεται με την παράδοση των παιγνίων και των μηχανικών κατασκευών.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζουν οι πολεμικές εφευρέσεις των αρχαίων Ελλήνων: καταπέλτες, λιθοβόλοι, πολιορκητικές μηχανές και η περίφημη αρπάγη του Αρχιμήδη.
Αργότερα, το βυζαντινό υγρό πυρ αποτέλεσε ένα ακόμη χαρακτηριστικό τεχνολογικό επίτευγμα.
Ο αναλογικός υπολογιστής των Αντικυθήρων
Μηχανισμός Αντικυθήρων: Νέα ευρήματα – Ένα βήμα πιο κοντά στη λύση οι επιστήμονες;
Η ανακάλυψη του Μηχανισμού των Αντικυθήρων, το 1901, προκάλεσε έκπληξη στην επιστημονική κοινότητα.
Πρόκειται για έναν αρχαίο αναλογικό υπολογιστή, κατασκευασμένο περίπου μεταξύ 150 και 100 π.Χ., με ένα εξαιρετικά περίπλοκο σύστημα οδοντωτών τροχών.
Υπολόγιζε τις κινήσεις του Ήλιου και της Σελήνης, προέβλεπε εκλείψεις και εξυπηρετούσε αστρονομικούς και ημερολογιακούς υπολογισμούς. Αποτελεί μοναδική μαρτυρία της προηγμένης ελληνικής μηχανικής και αστρονομίας.
Το τίμημα της τεχνολογικής εξέλιξης
Ο άνθρωπος, χωρίς να αντιλαμβάνεται πάντοτε τους κινδύνους, επιχειρεί να διεισδύσει στα μεγάλα μυστήρια της Δημιουργίας και να υποτάξει τη φύση στις επιθυμίες του.
Μήπως αυτά είναι τα κατάλοιπα μιας μέγιστης τεχνολογικής ακμής των ανθρώπων κάποιας άλλης, προγενέστερης εποχής, που κατέρρευσε εξαιτίας της Ύβρεως προς τη Φύση;
Μήπως και σήμερα χτίσαμε έναν νέο πολιτισμό πάνω στα ψήγματα εκείνου του πολιτισμού που κατέρρευσε;
Γιατί, πώς γνώριζαν από παλιά οι Έλληνες τον αριθμό π = 3,14 και τον χρησιμοποίησαν στα έργα τους; Η ιστορία του ξεκινάει χιλιάδες χρόνια πριν! Δεν ανακαλύφθηκε από έναν μόνο άνθρωπο, αλλά τον γνώριζαν από τα πανάρχαια χρόνια
Το γεγονός αυτό, η καταστροφή της Ατλαντίδας (στον «Τίμαιο» του Πλάτωνος), καθώς και άλλα πανάρχαια τεχνητά έργα και παγκόσμια ανεξήγητα φαινόμενα, που αδυνατούμε σήμερα να εξηγήσουμε, ίσως κάποτε μας δώσουν τη λύση.
Εκείνο που γράφει ξεκάθαρα ο Πλάτων στον «Τίμαιο» είναι ότι η Ατλαντίδα καταστράφηκε εξαιτίας της ηθικής εκτροπής, της αλαζονείας και της απώλειας του μέτρου
Μήπως, λοιπόν, αυτή ήταν η αιτία που δεν ήθελαν να προχωρήσουν στις φυσικές εφαρμογές για τεχνολογική εκμετάλλευση;
Πολιτισμός των Σκουπιδιών
Γιατί, όπως πορεύεται ο σημερινός κόσμος, αν δεν αλλάξει πορεία, βαίνει με βεβαιότητα προς την κατάρρευση. Και οι άνθρωποι που κάποτε θα δημιουργηθούν στο μέλλον, ίσως τον ονομάσουν «Πολιτισμό των Σκουπιδιών».
Σήμερα, τα αδιέξοδα διαδέχονται το ένα το άλλο. Συχνά κατηγορούμε τους ηγέτες για ανικανότητα, παραβλέποντας ότι πολλά προβλήματα έχουν βαθύτερη αιτία: τον τρόπο σκέψης και τις αξίες του σύγχρονου ανθρώπου.
Συμπέρασμα
Η ανθρωπότητα οφείλει να επαναπροσδιορίσει την πορεία της, υιοθετώντας τις αξίες, τη σοφία και το μέτρο των αρχαίων Ελλήνων, προκειμένου να αποτρέψει την πορεία προς την αυτοκαταστροφή και το χάος.
(6/11/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org