Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Αμφικτύων
Ο θεσμός του γάμου έχαιρε μεγάλης περιωπής στους αρχαίους προγόνους μας . Τούτο δείχνουν τα έργα των Κλασικών , οι οποίοι συνέδεσαν την ευδαιμονίαν του ζεύγους με ένα αρμονικό γάμο .
Η σημασία του γάμου στους αρχαίους Ελληνες Ο γάμος ήταν ο θεσμός ο οποίος στηρίζει την οικογένεια και μέσω αυτής την κοινωνία. Ο Ξενοφών στον «Οικονομικό» εκθειάζει την σοφία της καθιερώσεως του γάμου , η οποία ας σημειωθεί είναι « Ελληνική εφεύρεση» διότι η αξία του γάμου είναι η τεκνοποίηση. Ο Αριστοτέλης επίσης ( Πολιτικά 7 16) στηρίζει στην ιερότητα του γάμου την ευδαιμονία της Πολιτείας.
Οι Αγαμοι είχαν περιορισμένα δικαιώματα Ο Λυκούργος όρισε ότι οι έγγαμοι μόνο δύνανται να προΐστανται των κοινών , ενώ οι άγαμοι πρέπει να στερούνται του προνομίου τούτου. Ο δεσμός μεταξύ των συζύγων ήταν ισχυρότατος και αυτό το βλέπουμε στον Αχιλλέα ο οποίος συγκλόνισε την εκστρατεία στην Τροία επειδή του πήρε ο Αγαμέμνων την Βρισηίδα , μια αιχμάλωτη κόρη, την οποίαν δεν δέχθηκε να απαρνηθεί για να νυμφευθεί την κόρη του αρχιστρατήγου Αγαμέμνονα (Ιλ. Ι 341) και βασιλιά των Μυκηνών
Την συζυγική αγάπη αποθεώνει ο Ευριπίδης εις την «Ακλκηστιν» , όπου η ομώνυμη ηρωίδα δέχεται να αποθάνει προκειμένου να καταστεί ο σύζυγος της Άδμητος , αθάνατος. Αλλά και Όμηρος στην «Οδύσσεια» στο πρόσωπο της Πηνελόπης η οποία παραμένει πιστή εν μέσω των μνηστήρων επί 10ετία μέχρι την επιστροφή του Οδυσσέα
Δύο ήταν οι σκοποί του γάμου , στους αρχαίους Έλληνες: α/ Η ευτυχής συμβίωση και β/ η τεκνοποίηση. Εθεωρείτο ευλογία να προσφέρει όλη την αγάπη του στην ανατροφή των τέκνων και όταν γεράσει αυτά να του ανταποδώσουν την αγάπη και να τον γηροκομήσουν. Η αμφίπλευρη αγάπη των γονέων προς τα παιδιά και αντιστρόφως των παιδιών προς τους γονείς έχει υμνηθεί και ας θυμηθούμε την Αντιγόνη η οποία συνοδεύει τον τυφλό εξόριστο Οιδίποδα στην χαλεπή εξορία του.
Γάμοι μεταξύ συγγενών δεν γίνονταν, ούτε φυσικά μεταξύ του ιδίου φύλου Γενικά υπήρχε η τάση να αποφεύγονται ανόμοιοι γάμοι όσον αφορά στον πλούτο και στην καταγωγή, διότι είχαν διαπιστώσει ότι κατέληγαν σε διάλυση όταν παρήρχετο ο έρωτας.
Το καλό όνομα της οικογένειας Επίσης θεωρείτο σημαντικό να έχει καλή υπόληψη το γένος του γαμπρού και της νύφης. Το έθιμο είχε καθιερωθεί και στον Στρατό μας και ίσχυε ως την Μεταπολίτευση, διότι ορισμένοι αξιωματικοί παντρεύονταν ακόμη και κακόφημες γυναίκες και τις έφερναν στις λέσχες Επομένως ο αξιωματικός έπρεπε να πάρει άδεια για να νυμφευθεί και προς τούτο έπρεπε να δηλώσει τα στοιχεία της νύμφης προκειμένου να γίνει έρευνα για το ποιόν της νύφης και του οικογενειακού της περιβάλλοντος . Τούτο παρερμηνεύθηκε κατά την διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου και αντί για το ποιόν εξέταζαν τα κοινωνικά φρονήματα της οικογένειας και της νύμφης.
Και διηγώντας τα να κλαίς Ο γράφων είναι παθών διότι η μέλλουσα σύζυγος μου ήταν από δημοκρατική οικογένεια και τότε το να είσαι δημοκρατικός εκλαμβάνετο από τους ακροδεξιούς της εποχής ως κομμουνιστής. Και ενώ η Ασφάλεια μου έδωσε τη σχετική Βεβαίωση κοινωνικών φρονημάτων της συζύγου, κάποιος σπιούνος συνάδελφος του οποίου η μητέρα υπηρετούσε στην ΚΥΠ και ήτο γειτόνισσα της συζύγου μου επενέβαινε και έβαζε εμπόδια στην αρμόδια υπηρεσία του ΓΕΣ για την έκδοση αδείας νυμφεύσεως μου, αλλά και ο ίδιος μου έκανε νύξη αποφυγής . Έτσι αδυνατούσα να ορίσω ημερομηνία του γάμου . Μετά και τη δεύτερη Βεβαίωση από την Ασφάλεια Αθηνών ότι η σύζυγος και η οικογένεια της είναι «υγιών κοινωνικών φρονημάτων» μου εδόθη η σχετική άδεια και την επομένη χωρίς προσκλήσεις με την παρουσία δύο καλών συναδέλφων τέλεσα το γάμο μου. Και να σκεφθείτε ότι η σύζυγος μου εργάζετο στον ΟΤΕ στον μεταλλάκτη των εξωτερικών κλήσεων λίαν εμπιστευτικό τμήμα και η αδελφή της ήτο επίσης παντρεμένη με Λοχαγό ) Μετά την μεταπολίτευση καταργήθηκε η αναχρονιστική διάταξη περί μνηστείας Αξιωματικών)
Καθρέφτης της νύμφης η μητέρα Όσον αφορά τη νύφη στην αρχαία Ελλάδα το πρότυπο και ο καθρέφτης ήταν η μητέρα .
Μικρός παντρέψου Οι νέοι παντρεύονταν στην ήβη . Τα κορίτσια το 15ον έτος της ηλικίας των οπότε είχαν ολοκληρώσει τον κύκλο της ωρίμανσης και τα αγόρια το 18ον . Όμως ο Πλάτων ως ιδανική ηλικία για τις γυναίκες θέτει το 20ον και για τους άνδρες το 30ον΄ έτος αντιστοίχως. Η γνωριμία συνήθως γινόταν σε θρησκευτικές εορτές και ο νέος ζητούσε την χείρα της αγαπημένης του από τους γονείς της νύφης , αφού πρώτον είχε και την σύμφωνη γνώμη των γονέων του.
Η Ανατροφή των Τέκνων
Κάθε περιοχή είχε τους δικούς της κανόνες , άλλους η Σπάρτη και άλλους η Αθήνα και οι λοιπές πόλεις-κράτη .Τα αγόρια πήγαιναν στο σχολείο και έπαιρναν την παιδεία της κάθε πόλεως .Ο κυριότερος σκοπός του σχολείου ήτανα/ να τους κάνει ενάρετους πολίτες και β/να τους κάνει άξιους μαχητές για την προστασία της πόλης τους
Η Ελληνίδα γυναίκα η πρώτη βιοτέχνης Τα κορίτσια έμεναν στην οικία και εμάθαιναν την ανατροφή των τέκνων τους και την διαχείριση του οίκου τους . Προς τούτο μάθαινε την υφαντική(εριουργία), το κέντημα, την μαγειρική , την υδροφορία,το άλεσμα κριθής ή σίτου και γενικώς την λειτουργία και διαχείριση της οικιακής οικονομίας.
Η οικία η πρώτη βιοτεχνική μονάδα Εκείνη την εποχή ήτο μια μικρή «βιοτεχνική μονάδα» με πολλαπλές και σύνθετες λειτουργίες . Τούτο το πρόλαβε και ο γράφων στο προπολεμικό χωριό . Το κάθε σπίτι ήταν μια παραγωγική μονάδα της παραγωγής και του μαγειρέματος της τροφής, της ενδύσεως, της ενέργειας , της ύδρευσης, της οινοποιίας, αρτοποιίας, της ζαχαροπλαστικής κ.ο.κ. Οι ευγενείς παρθένες της Παλλάδας ύφαιναν ανά τετραετίαν το πέπλο της Εργάνης Αθηνάς για την εορτή των Παναθηναίων. Διότι η θεά ήταν προστάτης της Υφαντικής , Στη Σπάρτη ύφαιναν τον πέπλον της Ήρας και στην Ολυμπία του Απόλλωνα. Πέραν των ανωτέρω μαθήσεων , διδάσκονταν ανάγνωση και αριθμητική , μουσική , χορό , σωματική αγωγή και την διοργάνωση των εορτών και την συμμετοχή τους ως πρωταγωνίστριες , στα Παναθήναια, Βουφόνια, Ανθεστήρια, Αρρηφόρια, Θεσμοφόρια και τις Αττικές εορτές του φθινοπώρου και του χειμώνος (Πυανέψια, Αλώα, Μικρά Διονύσια)
Η Ελευθερία των Σπαρτιατισσών Οι Σπαρτιάτισσες είχαν μεγάλη ελευθερία εξόδου από την οικία στους δρόμους, στις παλαίστρες με ξέσκεπους μηρούς και τους υμένες να αερίζουν και να αποκαλύπτουν το γυμνασμένο τους σώμα γυμνάζονταν μαζί με τα αγόρια .
Οι μητέρες που έφτιαξαν τα παιδιά ενός ανώτερου πολιτισμού Αυτές οι μητέρες και το σύστημα παιδείας έβγαλαν τους μεγάλους φιλοσόφους, τους γίγαντες ήρωες , τους τολμηρούς αργοναύτες , τους βαθυστόχαστους φυσικούς και τεχνικούς , τους Ολυμπιονίκες ,τους μεγάλους πολιτικούς, και τους ενάρετους πολίτες με το γνώθι σαυτόν , το μέτρον και το μηδέν άγαν και αυτά τα παιδιά τους έφτιαξαν το δημοκρατικό πολίτευμα που όμοιο του ακόμη δεν μπόρεσε η ανθρωπότητα να φτιάξει
Ο Αρραβώνας
Ο Γάμος νομική πράξη. Ο Αρραβώνας εκαλείτο « εγγύηση» και συντάσσετο από τους γονείς γραπτώς . Ο γάμος για τους Έλληνες ήταν νομική πράξη και όχι θρησκευτική ή πολιτική, όπως συμβαίνει σήμερον .Κατά την εγγύηση ορίζετο τα της προικός της γυναίκας , της «φερνής» (Εξ αυτού προήλθε το σωζόμενο μέχρι σήμερον «πολύφερνη νύφη» ) Το έθιμο της προίκαςΚατά την εποχή του Ομήρου οι άνδρες προσέφεραν δώρα στις γυναίκες , η προίκα της γυναίκας είναι μεταγενέστερο έθιμο.( Ιάπωνες φίλοι μου έλεγαν ότι παλαιότερον οι νεαρές Γιαπωνέζες έπαιρναν διαπαιδαγώγηση παρόμοια προς τις αρχαίες Ελληνίδες. Η γυναίκα βγήκε από το σπίτι σαν συνέπεια του Α’ Π.Π διότι οι άνδρες πήγαν στον πόλεμο και οι γυναίκες επάνδρωσαν τα εργοστάσια για την παραγωγή πολεμικών υλικών-εξοπλισμών.
Το υπόδειγμα των γκεισών από την Αρχαία Ελλάδα Κοπέλες των αριστοκρατικών τάξεων γίνονταν «γκέισες» με ιδιαίτερη καλλιέργεια, κοινωνική μόρφωση, εκμάθηση χορού , ασμάτων , μουσικής ,καλών τρόπων συμπεριφοράς ,ώστε να είναι ευχάριστες σύντροφοι στον άνδρα. Ακόμη υπάρχουν «γκέισες» σαν φολκλορικό θέαμα σε ορισμένα παραδοσιακή μπαρ του Τόκιο )
Η Τελετή του Γάμου
(τέλη Ιανουαρίου με αρχές Φεβρουαρίου) και μάλιστα τη νύχτα της Πανσελήνου.
Το «προγάμειο» γλέντι Προηγείτο η «προγάμεια» των γάμων εορτή κατά την οποίαν θυσίαζαν σε έναν ή περισσότερους γαμήλιους θεούς (Δία, Ηρα, Αρτεμιν, αλλά και Εκάτην, Γεννετυλλίς , Ειλείθυια , Υμένεος , Πρίαπος και Λεύκιππος) Εκ των πολλών θεών προστατών της μητρότητος και των νεογνών καταφαίνεται η μεγάλη σημασία που έδιναν οι πρόγονοι μας στην διατήρηση της δημογραφική τους ισορροπίας και ανανέωσης των γενεών
Το Νυμφικό Λουτρό. Μερικές ημέρες προ του γάμου ετελείτο το νυμφικό λουτρό, κατά το οποίον η νύμφη ελούετο από ύδωρ που λαμβάνετο από ορισμένη κρήνη ή ποταμό. Το νερό μεταφέρετο από νέον αμφιθαλή(με αμφοτέρους τους γονείς ζώντες) Στην εορτή προς την πηγή και κατά την επιστροφή μετείχαν παίδες που έπαιζαν αυλούς . Προπορεύετο ο φέρων τη λουτροφόρο και ακολουθούσαν νεάνιδες παρθένες ,οι οποίες περιστοιχιζαν την στολισμένη νύφη .Στην Αθήνα το Ύδωρ ελαμβάνετο εκ της Εννεακρούνου ή Καλλιρρόης κρήνης(Θουκυδίδης. 15) (Την Καλλιρρόη σε κάποια εποχή την καταστρέψαμε, όπως καταστρέψαμε και τον Κηφισό και τον Ιλισό και άλλα ποτάμια και ρέματα της Αττικής- και όχι μόνον- και τώρα παραπονιόμαστε και ζητάμε και ευθύνες γιατί έχουμε πλημύρες. Βέβαια αν ήθελε η Πολιτεία δεν θα είχαμε απώλειες ζωών )
Από την οικία της έπαιρνε όχι από την εκκλησία Ο νυμφίος παρελάμβανε τη νύφη από την πατρική οικία και την οδηγούσε στην οικία του επί αμάξης συρομένης από βόδια ή μουλάρια. Άλλοτε οδηγείτο η νύφη πεζή και την δέχονταν στο πατρικό σπίτι του γαμπρού η πεθερά και οι συγγενείς με κλάδους ελιάς και δάφνης. Σε περίπτωση δεύτερου γάμου δεν εδικαιούτο να την παραλάβει ο νυμφίος εκ της οικίας της και αν’ αυτού την παραλάμβανε κάποιος φίλος ο λεγόμενος «νυμφαγωγός». Οι νυμφευόμενοι έφεραν στέφανο από κλάδο ελαίας (γαμήλιος στέφος) όπως και οι συμμετέχοντες στο γάμο. Η νύμφη διεκρίνετο από την πλούσια εσθήτα , τα περιδέραια και τα κοσμήματα με πολύτομους λίθους .Άλλοτε περιέρχονταν την πόλη και ο κόσμος έβγαινε στα παράθυρα και τραγουδούσαν και χόρευαν στο δρόμο για το γαμήλιο γεγονός . Εντός της οικίας του γαμπρού παρετίθετο το δείπνον η λεγόμενη «γαμική θοίνη» στο οποίον συμμετείχαν πολύς κόσμος για να επιβεβαιώσουν το γεγονός.
Την επομένην πρωίαν δίδονταν τα δώρα στους νεονύμφους από συγγενείς και φίλους. Την 3η ημέρα ο γαμπρός με τη νύφη εκαλούντο στο σπίτι του πεθερού με τη συνοδεία αυλών και κοριτσιών «κανηφόρων» επειδή έφεραν τα κάνιστρα επί της κεφαλής γεμάτα με «λεκανίδας» δηλαδή μικρά αγγεία με διάφορα αντικείμενα
Την 4η ημέρα του γάμου ετελούντο τα οπτήρια ή ανακαλυπτήρια της νύμφης, η οποία απέβαλε τον νυφμικόν πέπλον και απεκαλύπτετο και πάλι δεχόταν δώρα.
Έχουμε σχεδόν τα ίδια Ηθη-Εθιμα.Εκ των ανωτέρω διαπιστώνουμε την διατήρηση των ηθών και εθίμων των προγόνων μας , τα οποία είχαν μεταδοθεί σε όλο το γνωστό τότε κόσμο μέσω των πληρωμάτων των ποντοπόρων πλοίων τους από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια . Όποια πτυχή του πολιτισμού κι’ αν εξετάσουμε διαπιστώνουμε αβίαστα ότι ό,τιδήποτε υπάρχει στον κόσμο εκείνοι το ανακάλυψαν και το διέδωσαν μέσω του πολιτισμού τους ή δια των εκστρατειών στις διάφορες χώρες . Αυτό είναι το εμπόδιο που ακόμη δεν έχει για «ευνόητους» λόγους ξεπεραστεί για την ανάληψη παγκόσμιας μελέτης προκειμένου να καθοριστεί η χώρα ή ο χώρος όπου γεννήθηκε ο πρώτος πολιτισμός του ανθρώπου. Ετσι να φανεί ποιοι ήταν οι πρώτοι δημιουργοί του και οι φορείς του στις διάφορες χώρες.
Ηττοπαθείς και φοβισμένοι να προβάλλουμε τον πολιτισμός μας
Αυτό φυσικά το μαρτυρούν τα διάφορα αιγαιατικά- πελασγικά αρχέτυπα σύμβολα που κοσμούν τα παγκόσμια μουσεία (τετρακτύς(σβάστικα) τρίαινα, μέδουσα, μαίανδρος , κίονες κ.α) Ο εμπλουτισμός όλων των γλωσσών με Ελληνικές λέξεις και όρους , οι ιστορικές και προϊστορικές μαρτυρίες, οι αστρονομικές μετρήσεις των Ορφικών που ανάγονται σε προϊστορικά χρόνια , δείχνουν ότι οι Έλληνες πρώτοι ανακάλυψαν την Αστρονομία για τους πλόες των πλοίων των, την Γεωγραφία και έδωσαν τα πρώτα ονόματα , την ανακάλυψη της Ιατρικής η οποία θεωρείται η πρώτη επιστήμη στον κόσμο λόγω της σπουδαιότητος της στον άνθρωπο, η ανακάλυψη των Μαθηματικών(Πυθαγόρας) και της πρώτης λογικής προτάσεως με το Πυθαγόρειο θεώρημα, της Φιλοσοφίας(Σωκράτης κ.α) ,της Φυσικής (Λεύκιππος, Ηράκλειτος, Θαλής κ.α) των Καλών Τεχνών Ικτίνος , Φειδίας κ.α (γλυπτικής, ζωγραφικής, χαρακτικής, νομισματικής κοκ) του πρώτου Υπολογιστή (υπολογιστής Αντικύθηρων) των θεμελίων όλων των Επιστημών (Αριστοτέλης, Πλάτων κ.α) των αρχών της Μηχανικής (Ηφαιστος, Ηρων Αλεξανδρεύς κ.α) την καθολική επικράτηση της Δημοκρατίας και Αθλητισμού γνήσιων Ελληνικών θεσμών και για να μην μακρηγορώ θα κλείσω με το συμπέρασμα ότι και στα κοινωνικά θέματα «Ελληνικά παντρευόμαστε και ελληνικά το γάμο μας γλεντάμε»
Το μόνο κακό ότι οι σύγχρονοι Έλληνες /δες και δεν παντρεύονται και δεν κάνουν πολλά παιδιά.
Το ευγενές Ποντιακο φύλο Υπάρχουν Έλληνες απόγονοι των Αργοναυτών που ζούσαν απομονωμένοι και ξεχασμένοι από τη μητέρα πατρίδα στον Εύξεινο Πόντο, οι οποίοι διατηρούν σαν κόρη οφθαλμού και την αγάπη τους για την πατρίδα και την αρχαία μας γλώσσα και τα ήθη-έθιμα και το αγωνιστικό πνεύμα των αρχαίων μας προγόνων Αυτοί είναι το ευγενές γένος των Ελλήνων του Πόντου, αλλά και των Ελλήνων της Βορείου Ηπείρου τους οποίους έχουμε εγκαταλείψει στη μοίρα τους. Και για να σας το αποδείξω:
Το 1950 υπηρετούσα Ανθυπολοχαγός στο Σύνταγμα της Νιγρίτας. Δίπλα στο στρατόπεδο μας υπήρχε καταυλισμό, τον οποίον θεώρησα τσιγγάνικο. Όμως άκουγα συχνά τα βράδια να παίζει η λύρα γλυκούς σκοπούς και να χορεύουν ζωηρά οι συνδαιτυμόνες. Αναλογιζόμουν πως έκαναν γλέντια αυτοί οι φτωχοί άνθρωποι που είχαν φτιάξει οι ίδιοι σπιτάκια-καλύβες από εγχώρια υλικά με τα ζώα τους δίπλα; Αλλοτε έπαιζε επί μια εβδομάδα η λύρα . Ρώτησα τον Επιλοχία τι είναι αυτοί που το διασκεδάζουν κάθε βράδυ; Αποκρίθηκε: « Είναι «Αούτηδες» και το γάμο τον γιορτάζουν επί μια εβδομάδα όταν βγει καλή η νύφη». Και πως βρέθηκαν εδώ οι «Αούτηδες» ; «Είναι από τον διωγμό των Τούρκων» ( Εμείς λέμε «αυτός», εκείνοι ακόμη λένε «ούτος» διότι διατηρούν το αρχαιοελληνικό ιδίωμα)
Εμείς γίναμε μαιμούδες Αντί να μελετήσουμε τα διδάγματα των προγόνων μας και πως αυτοί τότε έγιναν μια κοινωνία αρμονική και ευδαίμων , τρέχουμε σαν λιμασμένοι να κλέψουμε την ξένη ψευτο-κουλτούρα για να φωτιστούμε τρομάρα μας. Και βλέπουμε ότι οι ξένοι μορφωμένοι που μελετούν τους αρχαίους μας προγόνους κατορθώνουν να διακρίνονται σε φαντασία , να πρωτοτυπούν και να θησαυρίζουν με τις Ελληνικές ευρεσιτεχνίες , ιδέες και με το «αείζωο πυρ» του πολιτισμού μας.
Δύο Υπουργεία χρειαζόταν η Ελλάδα για να μεγαλουργήσει: 1/ της Ελληνικής Παιδείας 2/ του Ελληνικού Πολιτισμού. Η χώρα μας θα είχε καταστεί το μεγαλύτερο και ωραιότερο Πανεπιστήμιο και Πολιτιστικό Κέντρο στον κόσμο και θα έρχονταν οι άνθρωποι για να φωτιστούν και να ανανήψουν. Κανείς δεν θα τολμούσε να απειλήσει τότε το λίκνο του πολιτισμού. Μια χώρα όμως με τον ανώτερο πολιτισμό θα έφτιαχνε και τα «Οπλα των Θεών» και δεν θα τα αγόραζε
Αμφικτύων
5/11/ 22
*Αμφικτύων είναι ο Υποστράτηγος ε. α Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφεύς, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
http://amphiktyon.blogspot.com/
Όποιος επιθυμεί να διαγραφεί να επιστρέφει το παρόν με την ένδειξη «διαγραφή» «σύμφωναμε το άρθρο 14 του νόμου 2672/98
ΠΡΟΩΘΕΙΣΤΕ ΤΟ ΑΝ ΣΥΜΦΩΝΕΙΤΕ
Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης <amphiktyon@gmail.com>
Σε συσσωρευμένο εθνικό εισόδημα 33 ετών ή τον προϋπολογισμό του κράτους για 130 χρόνια, υπολόγιζε το μέγεθος των καταστροφών ο Δοξιάδης. Στη φωτογραφία αρχείου, η Γερμανική εισβολή στην Ελλάδα το 1941 [Πηγή: Φωτογραφίες από το βιβλίο ΤΩΝ R. BATHE ΚΑΙ E. GLODSCHEY, “DER KAMPF UM DEN BALKAN”, OLDENBURG, BERLIN, 1942] Στο συσσωρευμένο εθνικό εισόδημα 33 ετών ή τον προϋπολογισμό του κράτους για 130 χρόνια (!) υπολόγισε τις καταστροφές που υπέστη η Ελλάδα από τη Γερμανία, τη Βουλγαρία και την Ιταλία κατά τη διάρκεια της Κατοχής, ο αείμνηστος πολεοδόμος Κωνσταντίνος Δοξιάδης (1913-1975) στην ιστορική του έκθεση, την οποία είχε συντάξει ως διευθυντής του υπουργείου Ανοικοδόμησης το 1946. Και όμως από τα 17,8 δισ. προπολεμικά δολάρια ή αλλιώς 1,994 τρισ. προπολεμικές δραχμές που διεκδικούσε η χώρα, η Ελλάδα δεν πήρε παρά μόνο «ψίχουλα» από τις δίκαιες απαιτήσεις της, λόγω της στάσης των συμμάχων. Ο Δοξιάδης, ως κυβερνητικός συντονιστής όλων των συναρμόδιων υπουργείων, μέτρησε με ανατριχιαστική ακρίβεια το μέγεθος της ζημιάς στη χώρα σε κάθε επίπεδο και, στη συνέχεια, υπολόγισε τις αξιώσεις της Ελλάδας.Η ηλεκτρονική έκδοση του «Βήματος» εντόπισε την «έκθεση Δοξιάδη», η οποία σώζεται στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος υπό τον τίτλο «Θυσίες της Ελλάδος: Αιτήματα και επανορθώσεις στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο» (Αθήναι, Υπουργείον Ανοικοδομήσεως, 1947). Η έκθεση σκιαγραφεί τόσο τα μεγέθη της καταστροφής που προκάλεσαν η Γερμανία, η Ιταλία και η Βουλγαρία στην Ελλάδα της Κατοχής όσο και την πρωτοφανή αδικία που υπέστη η χώρα, μεταπολεμικά από τους συμμάχους. Εξόντωση με όπλο την παύση των εισαγωγών Σύμφωνα με την έκθεση, η ελάττωση της καλλιέργειας και της μέσης ετήσιας γεωργικής παραγωγής (1941-1944) έφτασε σε σχέση με το 1938 το 40% στα δημητριακά, το 36% στα όσπρια, το 89% στον καπνό και το 75%, ενώ σε άλλα είδη, όπως η σταφίδα και τα σταφύλια, μειώθηκε κατά 66%. Μέγα τίμημα πλήρωσε ο δασικός πλούτος της χώρας.«Έπειτα ήρθε η Κατοχή, άρχισαν οι εμπρησμοί και η έντονη ξύλευση έγινε από τους κατακτητές με τρόπο πρωτόγονο γιατί γνώριζαν ότι η παραμονή τους στην Ελλάδα θα ήταν σύντομη και έτσι αδιαφορώντας για τη μελλοντική παραγωγή των δασών μας θέλησαν να τα καταστρέψουν για πολλά χρόνια» έγραφε ο Δοξιάδης. Η μελέτη βρήκε ότι περί τα 5.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα δασών, δηλαδή το 25% του δασικού πλούτου της χώρας, καταστράφηκε, ενώ η Αττική έχασε το 75% των δασών της. Αντίστοιχα, τα ζώα εργασίας ελαττώθηκαν κατά 60% σε σχέση με το 1939, τα αιγοπρόβατα και τα πουλερικά κατά 50%, ενώ οι χοίροι κατά 80%.Η εξορυκτική βιομηχανία (σίδερο, μαγγάνιο, νικέλιο, χρώμιο κ.ά.) καταστράφηκε, καθώς οι εξαγωγές μειώθηκαν το 1940 στο 29% των προπολεμικών μεγεθών, στο 6% το 1941 και στο 2% το 1942. Το ίδιο άλλωστε συνέβη στο εμπορικό ισοζύγιο της χώρας, καθώς οι εισαγωγές κατέρρευσαν στο 6%, 10% και 12% αντίστοιχα την περίοδο 1941-1943, ενώ οι εξαγωγές στο 8%, 6% και 3% αντίστοιχα.«Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου που χρησιμοποίησε ο Άξονας για να εξοντώσει τον ελληνικό λαό ελαττώνοντας τις εισαγωγές τροφίμων είναι και το τι έγινε με τις εισαγωγές ζώων κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Η εισαγωγή κτηνών για τη διατροφή του πληθυσμού και την κάλυψη των στοιχειωδών αναγκών πέφτει στο μηδέν σχεδόν. Κι ενώ η εισαγωγή ζωντανών ζώων που γινόταν πριν από τον πόλεμο σχεδόν εντελώς από τις χώρες που ανήκαν τώρα στον Άξονα έπεσε στο 0,05% του προπολεμικού επίπεδου, η εισαγωγή κρέατος νωπού ή συντηρημένου μηδενίσθηκε εντελώς» έγραφε ο αείμνηστος πολεοδόμος. Πλήρης καταστροφή των υποδομών Τεράστιες ζημιές υπέστησαν οι υποδομές. Σύμφωνα με την έκθεση, στους Σιδηροδρόμους του Ελληνικού Κράτους (ΣΕΚ) αχρηστεύθηκε το 75% της γραμμής Πειραιάς – Πλατύ, το 100% των γραμμών Θεσσαλονίκης – Φλώρινας και Θεσσαλονίκης – Ειδομένης, και το 23% της γραμμής Θεσσαλονίκης – Αλεξανδρούπολης. Επίσης καταστράφηκε το 80% των σιδηροδρομικών σταθμών, το 40% των γεφυρών, το 35% των σηράγγων, ενώ στους Σιδηροδρόμους Πειραιώς – Αθηνών – Πελοποννήσου (ΣΠΑΠ) αχρηστεύθηκε το 97% της γραμμής.«Από το σύνολο των 7.708 τεμαχίων τροχαίου υλικού που είχαν οι σιδηρόδρομοι της Ελλάδος αρπάχτηκαν ή καταστράφηκαν 7.101 τεμάχια και δεν έμειναν παρά μονάχα 607 και αυτά σε κακή κατάσταση από την υπερβολική τους χρήση κατά την Κατοχή» έγραφε. Οι ζημιές που υπέστη η σιδηροδρομική υποδομή εκτιμήθηκαν σε 8 δισ. προπολεμικές δραχμές ή 72 εκατ. προπολεμικά δολάρια.Συστηματική καταστροφή διαπιστώνεται και στο οδικό δίκτυο και στις γέφυρες, όπου καταγράφονται ζημιές σε ολικό μήκος οδοστρωμάτων 14.721 χλμ. και 5,5 χιλιάδες ημιτελείς δρόμους, αλλά και καταστροφή γεφυρών συνολικού μήκους 15 χλμ. Το μέγεθος αποτιμήθηκε σε 54,4 εκατ. προπολεμικά δολάρια.Επίσης οι ζημιές σε τεχνικό εξοπλισμό (αυτοκίνητα, οδοστρωτήρες, μηχανήματα) του δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα αθροιστικά εκτιμήθηκαν σε 4,2 εκατ. προπολεμικά δολάρια. «Η μανία της καταστροφής έκανε ασυγκράτητους τους εχθρούς μας. Γκρέμισαν ορεινές διαβάσεις, ανατίναξαν σήραγγες» έλεγε και σημείωνε σε τέσσερα χρόνια χάθηκε το 85% των υποδομών και του τροχαίου υλικού που υπήρχε το 1940. Οι ολικές απώλειες των επιβατικών αυτοκινήτων έφτασαν το 65%, των φορτηγών το 60% και των λεωφορείων το 80%, τόνιζε ο Δοξιάδης. Κατέστρεψαν τη Διώρυγα της Κορίνθου Πλήρης ήταν η καταστροφή και στα λιμάνια της χώρας. Η αξία των ζημιών σε προπολεμικά δολάρια έφτασε τα 4,7 εκατ. για τον Πειραιά, το 1,3 εκατ. για τον Βόλο, το 1,2 εκατ. για τη Θεσσαλονίκη κτλ. Επίσης, μεγάλη ήταν η ζημιά που έπαθε η Διώρυγα της Κορίνθου αφού οι Γερμανοί «στις παραμονές ακόμη της αποχώρησής τους ανατίναξαν τα πρανή και τη μεγάλη σιδηροδρομική γέφυρα, βύθισαν πλοία και πλωτά γεφύρια, στα στόμια του ισθμού, έριξαν βαγόνια σιδηροδρομικά, πόντισαν νάρκες, έκαμαν το παν για να αχρηστεύσουν για όσο περισσότερο καιρό ήταν δυνατόν τη μοναδική διώρυγα της χώρας», προκαλώντας ζημιές 860.000 δολαρίων, σημείωνε.«Όλες οι εναέριες τηλεφωνικές και τηλεγραφικές γραμμές αποκόπτονται, τα υποβρύχια καλώδια καταστρέφονται. Όλες οι εγκαταστάσεις αχρηστεύονται κατά 100%, ενώ τα ειδικά μηχανήματα διαβιβάσεων μεταφέρονται στη Γερμανία κατά ποσοστό 70%. Η επικοινωνία με διάφορα διαμερίσματα της χώρας είναι αδύνατη. Το Ηράκλειο, η Πρέβεζα, η Άρτα, η Κέρκυρα, η Πάτρα, η Θεσσαλονίκη απομονώνονται» εξηγούσε ο Δοξιάδης και συμπλήρωνε ότι καταστροφική ήταν η Κατοχή και για τις αεροπορικές συγκοινωνίες. Διέλυσαν το τεχνικό θαύμα του Μεσοπολέμου Γερμανοί και Βούλγαροι κατέστρεψαν ολοκληρωτικά τα μεγάλα υδραυλικά και αρδευτικά έργα των κάμπων της Θεσσαλονίκης και των Σερρών, που αποτελούσαν το μεγαλύτερο μεταπολεμικό επίτευγμα των ελλήνων μηχανικών, καθώς η δημιουργία τους είχε επιτύχει τη ραγδαία αύξηση της αγροτικής παραγωγής.Η ζημιά έφτασε το 13,2% της υποδομής στη Θεσσαλονίκη και το 38,6% σε Δράμα και Σέρρες. Οι καταστροφές σε έργα υδρονομικά, εγγειοβελτιωτικά, υδρεύσεων και υπονόμων ξεπέρασε τα 2 δισ. προπολεμικών δραχμών σε όλη τη χώρα, τόνιζε ο Δοξιάδης. Επίσης, μετρήθηκε ότι οι απώλειες σε φορτηγά πλοία έφτασαν το 74%, ενώ στα επιβατικά το 94,5%. «Το ελληνικό εμπορικό ναυτικό διαλύεται. Η ελληνική εμπορική ναυτιλία, που κρατούσε την έβδομη θέση ανάμεσα στην φορτηγό ναυτιλία όλου του κόσμου, πλήρωσε και αυτή τον βαρύτατο φόρο στον αγώνα των Ηνωμένων Εθνών. Από την πρώτη μέρα που κηρύχθηκε ο πόλεμος, τα ελληνικά πλοία πέρασαν στην υπηρεσία των συμμαχικών στόλων, για να σκορπιστούν αργότερα σ’ όλες τις συμμαχικές θάλασσες και σ’ όλους τους ωκεανούς για τη μεγάλη υπόθεση της Ελευθερίας. Από τα 583 εμπορικά πλοία που είχε η Ελλάς το 1939, χάθηκαν τα 434» έγραφε ο Δοξιάδης. Επίσης, χάθηκε το 66% των ιστιοφόρων και συνολικά το 73% της χωρητικότητας του εθνικού στόλου. Καταστράφηκε το ένα τέταρτο του κτιριακού αποθέματος Οι καταστροφές των οικοδομών ήταν τεράστιας αξίας κυρίως από τους Βούλγαρους, αλλά και από τους Ιταλούς και τους Γερμανούς. Συνολικά η απώλεια έφτασε τις 409.000 οικοδομές, δηλαδή το 23,6% του προπολεμικού κτιριακού αποθέματος, εκ των οποίων οι 111.000 καταστροφές αφορούσαν πυρπολήσεις και αντίποινα.Την κύρια ευθύνη είχαν οι Γερμανοί, οι οποίοι κατέστρεψαν περί τις 208.500 οικοδομές αξίας 31 δισ. προπολεμικών δραχμών. Η συνολική αξία των καταστροφών έφτασε τα 61 δισ. προπολεμικές δραχμές, τόνιζε. Σύμφωνα με την «έκθεση Δοξιάδη»: – 3.700 πόλεις και οικισμοί καταστράφηκαν από βομβαρδισμούς, λεηλασίες και πυρπολήσεις- 1,2 εκατ. κάτοικοι, δηλαδή το 18% του πληθυσμού της χώρας έμειναν άστεγοι- 88.000 αγροτικές οικογένειες ζούσαν σε ερείπια και 100.000 αστικές οικογένειες υπό άθλιες συνθήκες- 15.000 καταστηματάρχες και βιοτέχνες έχασαν την επαγγελματική τους στέγη- 80.000 οικογένειες πούλησαν τα σπίτια τους και έχασαν την περιουσία τους- 5.000 σχολεία καταστράφηκαν- 1,5 εκατ. οικογένειες ζούσαν σε σπίτια χωρίς τζάμια, φως ή θέρμανση. Κλοπές και καταστροφές μουσείων και μνημείων Η καταγραφή των υπουργείων εντόπισε καταστροφές μνημείων τέχνης, βυζαντινής και λαϊκής αρχιτεκτονικής, εκκλησιών και αρχοντικών.Πολλά μοναστήρια και επτά μεγάλες βυζαντινές εκκλησίες καταστράφηκαν εντελώς (οι έξι από τους Γερμανούς), ενώ 12 άλλες έπαθαν σοβαρές ζημιές. Καταστράφηκαν βενετικά κτίρια, βιβλιοθήκες και μουσεία. Ένα διαλύθηκε εντελώς, τέσσερα υπέστησαν σοβαρές ζημιές, καθώς και μία βιβλιοθήκη (από τους Γερμανούς). Ο Κ. Δοξιάδης έγραφε ότι οι Γερμανοί προκάλεσαν καταστροφές σε 87 αρχαιολογικούς χώρους, οι Ιταλοί σε 39 και οι Βούλγαροι σε τρεις, με χαρακτηριστικότερες τις περιπτώσεις της Βάρης, της Δημητριάδας και του Παλαιοκάστρου Κρήτης. Επίσης, εντοπίζονται ανασκαφές από τους Γερμανούς σε 24 σημεία και από τους Ιταλούς σε άλλα δύο.Ακόμη, εντοπίζονται κλοπές αρχαιολογικές θησαυρών, με τους Γερμανούς να κλέβουν αρχαιότητες από 42 μουσεία ή αρχαιολογικούς χώρους, τους Ιταλούς από 33 και τους Βουλγάρους από εννέα. Μαζικός θάνατος δια του πληθωρισμού «Οι εχθροί της χώρας εκτός από τις ανατινάξεις, τις πυρπολήσεις και τις κατεδαφίσεις, προχώρησαν και στη συστηματική λεηλασία των όσων απόμεναν. Με το πρόσχημα της επίταξης, έπαιρναν κάθε εφόδιο και μέσο παραγωγής, ζωοτροφίες, οχήματα και μηχανήματα κάθε είδους. Μα η επίταξη δεν ήταν πάντα εύκολη, κυρίως στο εσωτερικό της χώρας, και δεν έφερνε αποτελέσματα γιατί οι κάτοικοι έκρυβαν τα αγαθά τους. Κι έτσι οι Γερμανοί για να καταφέρουν να μαζέψουν ό,τι ήταν δυνατόν εφάρμοσαν μία νέα μέθοδο: τον πληθωρισμό» έγραφε ο Δοξιάδης. Έτσι, εξηγούσε, οι Γερμανοί άφησαν να κυκλοφορούν μεγάλες ποσότητες χαρτονομίσματος και η νομισματική κυκλοφορία έφτασε τον Σεπτέμβριο του 1944 τα 7,3 τετράκις εκατομμύρια δραχμές. Αποτέλεσμα; Η διατροφή της μέσης εργατικής οικογένειας στην Αθήνα μειώθηκε ραγδαία και έφτασε σε επίπεδα υποσιτισμού.Σύμφωνα με τον Κ. Δοξιάδη, οι σκοποί των κατακτητών ήταν οι εξής: «Με τον πληθωρισμό είχαν την ευχέρεια να αποκτούν ό,τι τους ήταν αναγκαίο πληρώνοντας με νόμισμα χωρίς εσωτερική αξία που δεν τους κόστιζε τίποτε και υποχρέωναν τον ελληνικό λαό με τις άθλιες συνθήκες ζωής που δημιουργούσαν, αφού πουλήσει τα σπίτια του, τα κοσμήματά του, τα υπάρχοντά του και να στραφεί προς τον κατακτητή ζητώντας δουλειά στα εργοστάσια της Γερμανίας». Πέθαναν από την πείνα 300.000 άνθρωποι Έτσι, η νομισματική κυκλοφορία από τα 11 δισ. δραχμές του 1940 είχε φτάσει τον Σεπτέμβριο του 1944 σε 7,3 τετράκις εκατ. δραχμές. Μία οκά ψωμί κόστιζε 10 δρχ. το 1941, όμως τρία χρόνια μετά έφτασε τα 153 εκατ. δρχ. Η συνέπεια ήταν η κακή διατροφή και η πτώση του επιπέδου της στο μηδέν. Προπολεμικά από τις 2.800 θερμίδες την ημέρα η κατανάλωση έπεσε στις 930 το 1942, ενώ τον χειμώνα του 1941-1942 μόνο το 4% του λαού διατρέφονταν επαρκώς.Ο Κ. Δοξιάδης έλεγε ότι οι ξένοι παρατηρητές «πάνω στα ορεινά μέρη αντίκρισαν κατάκοιτα, εξαντλημένα παιδιά που ζούσαν σε μία κατάσταση αποχαύνωσης, τέλεια αποσκελετωμένα από την ασιτία, ανίκανα όχι μόνο να κινηθούν, αλλά και να μιλήσουν ακόμα». «Η θνησιμότητα έφτασε στο εξαπλάσιο, ιδίως τον πρώτο χειμώνα της Κατοχής, ενώ οι νεκροί από την πείνα γέμιζαν τους δρόμους» έγραφε. Οι απώλειες που υπέστη η Ελλάδα, σύμφωνα με τον Κ. Δοξιάδη, έφτασαν τον αριθμό των 390.700 νεκρών, εκ των οποίων οι 300.000 από την πείνα, ενώ με τους άστεγους των ορέων ο αριθμός ξεπερνούσε το μισό εκατ. ανθρώπους, έγραφε. Παράλληλα, διαπιστώθηκαν μεγάλες αναγκαστικές μετακινήσεις πληθυσμών. Οι Βούλγαροι πήραν ομήρους 40.000 πολίτες, οι Ιταλοί 10.000 και οι ναζιστές 70.000, εκ των οποίων οι 60.000 έλληνες εβραίοι. Περί τους 140.000 πολίτες συνολικά εκπατρίστηκαν, ενώ οι ισραηλίτες εξολοθρεύτηκαν ολοκληρωτικά από τους ναζί. Επίσης, οι Βούλγαροι εκδίωξαν μαζικά χιλιάδες ανθρώπους από τη ζώνη κατοχής της Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης και των Σερρών. Πώς υπολογίστηκαν τα αιτήματα της Ελλάδας «Τα αιτήματα της Ελλάδος είναι δίκαια, γιατί ζητάμε να καταβάλουν οι υπεύθυνοι για τις καταστροφές λαοί που ζουν σήμερα πολύ καλύτερα από την Ελλάδα επανορθώσεις για την ανασυγκρότηση» σημειώνει και ανέφερε ότι, παρ’ όλο που οι Αλβανοί συνεργάστηκαν με τους κατακτητές και προκάλεσαν ζημιές στη χώρα, «επειδή όμως ο αλβανικός λαός ζει σε χαμηλότερο επίπεδο από τον ελληνικό, η Ελλάς δεν έθεσε ζήτημα επανορθώσεων από την Αλβανία».Ο Κ. Δοξιάδης έγραφε ότι οι αξιώσεις της Ελλάδας στηρίχθηκαν όχι στο τι χάθηκε, αλλά στο τι αποδεικνύεται ότι χάθηκε και μπορεί να εκτιμηθεί σε μονάδες. Έτσι, αξιολόγησε τις άμεσες ζημιές (θετικές), όπως «διαρπαγές, καταστροφές, απλήρωτες υπηρεσίες, πληρωμές, δαπάνες του προϋπολογισμού, κλήριγκ, συντάξεις στα θύματα, διαρπαγές κρατικών αποθηκών, πολεμικό υλικό και ποσά που καταβλήθηκαν σε εργάτες από εργοδότες». Οι έμμεσες ζημίες (αποθετικές) της περιόδου 1940-1944 ήταν η πτώση του εθνικού εισοδήματος και η ελάττωση της απόδοσης της εργασίας, που είχαν παρόμοιες συνέπειες και στη μεταπολεμική εποχή. Ωστόσο, στις αξιώσεις δεν περιλαμβάνονται θυσίες του πληθυσμού (θάνατοι, ασθένειες, ελάττωση γεννήσεων), θυσίες του πολιτισμού (απώλεια καλλιτεχνικών και πνευματικών αξιών, ιδιωτικών περιουσιών κτλ). «Μετά από συστηματική δουλειά όλων των αρμοδίων», έγραφε, «οι συγκεκριμένες και σταθμητές θυσίες της χώρας ήσαν 17,8 δισ. δολάρια του 1938 ή 1,994 τρισ. δραχμές του 1938». Το ΑΕΠ 33 ετών εξαφανίστηκε Το 1938 το συνολικό εθνικό εισόδημα ήταν σχεδόν 60 δισ. δραχμές και ο προϋπολογισμός 15 δισ. δραχμές. Σύμφωνα με τον Κ. Δοξιάδη, οι αξιώσεις της Ελλάδας έφταναν το εθνικό εισόδημα 33 ετών ή τον προϋπολογισμό του κράτους για 130 χρόνια.Η κατανομή των αποζημιώσεων έγινε ως εξής:– 60,9% από τη Γερμανία, δηλαδή 10,8 δισ. δολάρια ή 1,2 τρισ. δραχμές- 33,6% από την Ιταλία, ήτοι 6 δισ. δολάρια ή 670 δισ. δραχμές- 5,5% από τη Βουλγαρία, δηλαδή σχεδόν 1 δισ. δολάρια ή 198 δισ. δραχμές.«Για την Γερμανία το ποσόν που θα έπρεπε να πληρώσει στην Ελλάδα είναι αντίστοιχο με το ένα τρίτον του εθνικού εισοδήματος ενός έτους.Για την Ιταλία είναι αντίστοιχο με ένα σχεδόν εθνικό εισόδημα ενός έτους. Για την Βουλγαρία το ποσόν είναι αντίστοιχο με το εθνικό εισόδημα δύο ετών» έγραφε ο Δοξιάδης.«Ενώ λοιπόν ο κάθε κάτοικος της Ελλάδος θα πρέπει να εργάζεται 33 χρόνια για να αποκαταστήσει όλες τις ζημιές, οι υπεύθυνοι λαοί θα μπορούσαν να εργασθούν πολύ λιγότερο για να αποκαταστήσουν το ό,τι κατέστρεψαν» σημείωνε. Συγκεκριμένα, οι Γερμανοί θα χρειάζονταν μόνον τέσσερις μήνες, οι Ιταλοί έναν χρόνο και οι Βούλγαροι δύο χρόνια.«Το πρόβλημα λοιπόν για τον ελληνικό λαό είναι 66 φορές σημαντικότερο από ό,τι για τους Γερμανούς, 33 φορές για τους Ιταλούς και 16 για τους Βουλγάρους» εξηγούσε. Η Ελλάδα πήρε «ψίχουλα» Σύμφωνα με τον πολεοδόμο, η Γερμανία προκάλεσε το 60,9% όλων των ζημιών και σχεδόν τις μισές από τις αποθετικές ζημιές. Έτσι, οι συνέπειες των ζημιών χρεώνουν όλες τη Γερμανία ως κύριο υπεύθυνο του πολέμου και της καταστροφής. Ωστόσο, τα επιχειρήματα των συμμάχων ήταν τελείως διαφορετικά, έγραφε, αφού υποστήριζαν ότι «η Γερμανία πρέπει να ανασυγκροτηθεί, η Ιταλία είναι πολύ πτωχή και η Βουλγαρία θυσιάστηκε για μας». «Αυτά ήσαν τα νέα συνθήματα των μεγάλων δυνάμεων, ένα μόλις χρόνο μετά την ανακωχή στην Ευρώπη πριν συνταχθούν και υπογραφούν οι συνθήκες με τις αξονικές χώρες. Έτσι τα ελληνικά αιτήματα παραμερίστηκαν και αντί για εκπλήρωσή τους, τα διάφορα συνέδρια και οι συσκέψεις επιδίκασαν στην Ελλάδα συμβολικά και μόνον ένα ποσόν» τόνιζε ο Δοξιάδης.Το συμβολικό ποσό ήταν 300 εκατ. δολάρια (του 1946) έναντι ελληνικών αιτημάτων 17,8 δισ. δολαρίων (του 1938), τα οποία δεν αντιστοιχούν παρά στο μισό ή τα δύο τρία της προπολεμικής τους αξίας, δηλαδή επιδικάσθηκε μόλις το 1% των αξιώσεων της χώρας.«Η απόφαση αυτή δεν έχει καμία σχέση με την πραγματικότητα και οφείλεται κυρίως στη διεθνή πολιτική που ασκήθηκε από τις μεγάλες δυνάμεις μετά τον πόλεμο. Υπεύθυνες για την απόφαση αυτή είναι οι μεγάλες δυνάμεις και προς αυτές πρέπει να απευθύνονται από εδώ κι εμπρός τα αιτήματά μας» σημείωνε.