PART TWO

By Major General (Ret.) K. H. Konstantinidis

8. Aegion and the Name of the Aegean

Ancient tradition offers various versions concerning the origin of the name of the Aegean. One of these connects the name with mythological figures, while the best-known tradition concerns Aegeus, the mythical king of Athens and father of Theseus.

The connection between Aigion and the Titanomachy, and its association with the name of the Aegean, should therefore be presented as a specific mythological tradition rather than as a historically established etymology.

Unfortunately, a mayor of Ithaca was found proposing, supposedly for reasons of tourism promotion, that the islands of the Ionian Sea be renamed the “Odyssey Islands.” When we ourselves underestimate and distort our historical and cultural heritage, how can we possibly oppose the ahistorical claims of Erdoğan, who seeks to challenge even the ancient name of the Aegean Sea? Ionian civilization is much older than Odysseus;

9. Greek Letters and Byzantium

Greek civilization was disrupted by the invasion of the Romans and the advent of Christianity. The ancestral religion, monuments, libraries, athletic contests and other aspects of the ancient world were particularly affected.

During the Byzantine period, the teaching of the Greek language and the study, selectively, of ancient Greek literature continued through religious schools, although there were periods of tension and significant changes in the educational and intellectual environment.

In 529 AD, Justinian ordered the closure of the philosophical schools of Athens. The schools subsequently became institutions of religious instruction.

For centuries, Byzantium served as a bearer of the Greek language, education, and the religious and manuscript tradition.

10. The Library of Alexandria and Theophilus

The destruction of the Library of Alexandria cannot be regarded as a simple historical event. The great library had already suffered losses and undergone changes over the course of many centuries.

In 391 AD, Patriarch Theophilus became associated with the destruction of the Serapeum, an important center of the old religious tradition in Alexandria, where some of the most valuable books were preserved.

11. Hypatia

Hypatia was a distinguished mathematician, astronomer, and philosopher of Alexandria. She was murdered in 415 AD by a Christian mob, during a period of intense political and religious conflict in the city.

Patriarch Cyril of Alexandria was engaged in a strong political and religious confrontation with the prefect Orestes, a conflict that some historians associate with the atmosphere in which Hypatia’s murder took place.

12. Byzantine Bearers of Learning

Byzantine history includes many important figures who contributed to literature, philosophy, and the arts.

Patriarch Photius was one of the most important figures of Byzantine intellectual life. Michael Psellos was a distinguished scholar and philosopher, while Anna Komnene, through her Alexiad, stands as one of the most important historians of the Byzantine era.

The Komnenian dynasty was also associated with significant intellectual and cultural activity.

13. The Greek Contribution to the European Renaissance

Following the Fall of Constantinople in 1453, a number of Greek scholars settled in the West. They brought with them manuscripts, knowledge of the ancient Greek language, and texts from ancient Greek literature.

Their contribution to the revival of Greek studies in the West was significant. It was not, however, the sole cause of the European Renaissance, which resulted from numerous political, economic, social, and intellectual factors.

14. Historical Continuity

From the ancient traditions to Byzantium and from there to modern Europe, the Greek language and literature demonstrated remarkable continuity.

This continuity should not be regarded as uninterrupted or unchanging. There were wars, destruction, changes in religious beliefs, political institutions, and social structures. Nevertheless, the Greek language, education, and the study of ancient literature continued to serve as powerful carriers of cultural memory.

The study of this course allows us to view Greek civilization not as a static creation, but as a long historical process of transformation and continuity.

15. Greece at the Crossroads

Greece faces a historic challenge: a deeply worrying demographic problem, the influx of migrants, and, at the same time, a Greek community abroad that continues to excel and contribute to science, healthcare, the arts, technology, and entrepreneurship.

The contradiction is striking. On the one hand, there is a homeland that is aging, shrinking demographically, and struggling to retain its human and productive potential. On the other hand, Greeks and people of Greek descent around the world are creating, innovating, and excelling, demonstrating that the human capital of Hellenism not only exists but can achieve great things when given the right conditions.

The crucial question, therefore, is not whether Greece has a future. It does.

The question is whether the political system will recognize in time the magnitude of this historic challenge and responsibility, and whether it will mobilize with a plan, speed, and national consensus.

Demographic reversal, practical support for families, the creation of opportunities for young people, the return of those who left for abroad, the mobilization of the Greek diaspora, and a serious and effective migration policy cannot be addressed piecemeal or on a temporary basis. They require a long-term strategy.

We therefore stand at a genuine crossroads.

Either we will settle for managing demographic and social decline, or we will decide to harness the enormous human potential of Hellenism, both within and beyond Greece, in order to give the country a renewed sense of direction and opportunity.

The question is a legitimate one.

The crossroads lies before us.

The choice, however, is political — and time is not unlimited.

(31/8/26)

Major General (Ret.)
Konstantinos Konstantinidis

Author – Member of the Society of Greek Writers

Amphiktyon Blog: Amphiktyon Blog

Amphiktyon Official Site: Amphiktyon Official Site

του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη

8. Ο Αιγίων και η ονομασία του Αιγαίου

Η αρχαία παράδοση γνωρίζει διάφορες εκδοχές για την προέλευση της ονομασίας του Αιγαίου. Μία από αυτές συνδέει το όνομα με μυθολογικά πρόσωπα, ενώ η πιο γνωστή παράδοση αφορά τον Αιγέα, τον μυθικό βασιλιά της Αθήνας και πατέρα του Θησέα.

Η σύνδεση του Αιγίωνα με την Τιτανομαχία και την ονομασία του Αιγαίου πρέπει, επομένως, να παρουσιαστεί ως συγκεκριμένη μυθολογική παράδοση και όχι ως ιστορικά εξακριβωμένη ετυμολογία.

Δυστυχώς, βρέθηκε δήμαρχος της Ιθάκης να προτείνει, για λόγους δήθεν τουριστικής προβολής, τη μετονομασία των νησιών του Ιονίου Πελάγους σε «Οδύσσεια Νησιά»· όταν εμείς οι ίδιοι υποτιμούμε και αλλοιώνουμε την ιστορική και πολιτισμική μας κληρονομιά, πώς θα μπορέσουμε άραγε να αντιταχθούμε στον ανιστόρητο Ερντογάν, ο οποίος επιχειρεί να αμφισβητήσει ακόμη και το πανάρχαιο όνομα του Αιγαίου Πελάγους;;

9. Ελληνικά γράμματα και Βυζάντιο

Ο Ελληνικός πολιτισμός διακόπληκε από την εισβολή των Ρωμαίων και του Χριστιανισμού .Ιδιαίτερα επλήγη η πατρώα θρησκεία  τα μνημεία , οι βιβλιοθήκες, οι αγώνες κ.α

 . Κατά τη βυζαντινή περίοδο συνεχίστηκε με θρησκευτικά σχολεία , η διδασκαλία της γλώσσης και η μελέτη κατ’ επιλογήν της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, αν και υπήρξαν περίοδοι έντασης και σημαντικές αλλαγές στο εκπαιδευτικό και πνευματικό περιβάλλον.

Το 529 μ.Χ. ο Ιουστινιανός προέβη στο κλείσιμο των φιλοσοφικών σχολών της Αθήνας. Και τα σχολεία  έγιναν ιεροδιδασκαλία  .

Το Βυζάντιο υπήρξε για αιώνες φορέας της ελληνικής γλώσσας, της παιδείας και θρησκευτικής  της χειρόγραφης παράδοσης.

10. Η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας και ο Θεόφιλος

Η καταστροφή της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας δεν αποτελεί ένα απλό ιστορικό γεγονός  Η μεγάλη βιβλιοθήκη είχε ήδη υποστεί απώλειες και μεταβολές κατά τη διάρκεια πολλών αιώνων.

 Το 391 μ.Χ. ο Πατριάρχης Θεόφιλος συνδέεται με την καταστροφή του Σεραπείου, ενός σημαντικού κέντρου της παλαιάς θρησκευτικής παράδοσης στην Αλεξάνδρεια. Όπου εφυλλάσοντο τα πλέον πολυτιμα βιβλία

11. Η Υπατία

Η Υπατία υπήρξε εξέχουσα μαθηματικός, αστρονόμος και φιλόσοφος της Αλεξάνδρειας. Δολοφονήθηκε το 415 μ.Χ. από όχλο χριστιανών, σε μια περίοδο έντονης πολιτικής και θρησκευτικής αντιπαράθεσης στην πόλη.

Ο Πατριάρχης Κύριλλος Αλεξανδρείας είχε έντονη πολιτική και θρησκευτική αντιπαράθεση με τον έπαρχο Ορέστη, γεγονός που συνδέεται από ορισμένους ιστορικούς με το κλίμα μέσα στο οποίο συνέβη η δολοφονία της Υπατίας.  

 12. Βυζαντινοί φορείς των γραμμάτων

Η βυζαντινή ιστορία περιλαμβάνει πολλές σημαντικές προσωπικότητες που συνέβαλαν στα γράμματα, στη φιλοσοφία και στις τέχνες.

Ο Πατριάρχης Φώτιος υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της βυζαντινής πνευματικής ζωής. Ο Μιχαήλ Ψελλός υπήρξε σπουδαίος λόγιος και φιλόσοφος, ενώ η Άννα Κομνηνή, με την «Αλεξιάδα», αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ιστορικούς της βυζαντινής εποχής.

Η δυναστεία των Κομνηνών συνδέθηκε επίσης με σημαντική πνευματική και πολιτιστική δραστηριότητα.

13. Η ελληνική συμβολή στην Ευρωπαϊκή Αναγέννηση

Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, αρκετοί Έλληνες λόγιοι εγκαταστάθηκαν στη Δύση. Μετέφεραν μαζί τους χειρόγραφα, γνώσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και κείμενα της αρχαίας γραμματείας.

Η συμβολή τους στην αναβίωση των ελληνικών σπουδών στη Δύση υπήρξε σημαντική. Δεν ήταν, όμως, η μοναδική αιτία της Ευρωπαϊκής Αναγέννησης, η οποία αποτέλεσε αποτέλεσμα πολλών πολιτικών, οικονομικών, κοινωνικών και πνευματικών παραγόντων.

14. Η ιστορική συνέχεια

Από τις αρχαίες παραδόσεις έως το Βυζάντιο και από εκεί στη νεότερη Ευρώπη, η ελληνική γλώσσα και γραμματεία παρουσίασαν μια αξιοσημείωτη συνέχεια.

Αυτή η συνέχεια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αδιάκοπη και αμετάβλητη. Υπήρξαν πόλεμοι, καταστροφές, μεταβολές θρησκευτικών αντιλήψεων, πολιτικών θεσμών και κοινωνικών δομών. Παρ’ όλα αυτά, η ελληνική γλώσσα, η παιδεία και η μελέτη της αρχαίας γραμματείας συνέχισαν να αποτελούν ισχυρούς φορείς πολιτιστικής μνήμης.

Η μελέτη αυτής της πορείας επιτρέπει να δούμε τον ελληνικό πολιτισμό όχι ως ένα στατικό δημιούργημα, αλλά ως μια μακρά ιστορική διαδικασία μετασχηματισμών και συνέχειας.

15 Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι

Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιστορική πρόκληση: ένα βαθιά ανησυχητικό δημογραφικό πρόβλημα, την  εισβολή  από τις μεταναστευτικές ροές και, την ίδια στιγμή, έναν Ελληνισμό εκτός συνόρων που συνεχίζει να διαπρέπει και να προσφέρει στην επιστήμη, την υγεία, την τέχνη, την τεχνολογία και το επιχειρείν.

Η αντίφαση είναι εντυπωσιακή. Από τη μία, μια πατρίδα που γερνά, συρρικνώνεται δημογραφικά και δυσκολεύεται να συγκρατήσει το ανθρώπινο και παραγωγικό δυναμικό της. Από την άλλη, Έλληνες και άνθρωποι ελληνικής καταγωγής σε ολόκληρο τον κόσμο δημιουργούν, καινοτομούν και διακρίνονται, αποδεικνύοντας ότι το ανθρώπινο κεφάλαιο του Ελληνισμού όχι μόνο υπάρχει, αλλά μπορεί να μεγαλουργήσει όταν του δίνονται οι κατάλληλες συνθήκες.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν υπάρχει μέλλον για την Ελλάδα. Υπάρχει.

Το ερώτημα είναι αν το πολιτικό σύστημα θα αντιληφθεί εγκαίρως το μέγεθος της ιστορικής πρόκλησης-ευθύνης και θα κινητοποιηθεί με σχέδιο, ταχύτητα και εθνική συνεννόηση.

Η δημογραφική αναστροφή, η στήριξη της οικογένειας με έργα, η δημιουργία ευκαιριών για τους νέους, η επιστροφή ανθρώπων που έφυγαν στο εξωτερικό, η αξιοποίηση της ελληνικής διασποράς και μια σοβαρή, αποτελεσματική   μεταναστευτική πολιτική δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά ή συγκυριακά. Απαιτούν μακροπρόθεσμη στρατηγική.

Βρισκόμαστε, λοιπόν, μπροστά σε ένα πραγματικό σταυροδρόμι.

Είτε θα αρκεστούμε στη διαχείριση της δημογραφικής και κοινωνικής υποχώρησης είτε θα αποφασίσουμε να αξιοποιήσουμε το τεράστιο ανθρώπινο δυναμικό του Ελληνισμού, εντός και εκτός Ελλάδας, για να ξαναδώσουμε προοπτική στη χώρα.

Η απορία είναι εύλογη.
Το σταυροδρόμι είναι μπροστά μας.
Η επιλογή, όμως, είναι πολιτική — και ο χρόνος δεν είναι απεριόριστος

 (31/8/26)

Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org

του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη

Στης Κίρκης την αγκαλιά,
όλο χάδια και φιλιά,
με μαντζούνια, φυλαχτά,
και τον ξένο   κατακτά.

Στην κλίνη  τον ποτίζει
της πατρίδας λησμονιά τού δίνει,
τη φωνή την κάνει κραυγή,
τη νοσταλγία οργή και γκρίνια,
δίψα μόνο για το χρήμα.

Τη φυλή η Κίρκη την αντιπαθεί
και προτιμάει τον μετανάστη.
Αυτή κρατάει το κλειδί
κι εκείνος γίνεται το θύμα.

Μόλις φτάσει,
ελπίδα φρούδα,
ζωή σαν κύμα·
εκείνος της Κίρκης κτήμα,
έχασε της ζωής το ωραίο ποίημα.

Νεύρα όλο τεντωμένα,
από ευχαρίστηση στερημένα.

Στο εξής δεν μπορείς να φύγεις·
μόνο αν γίνεις Οδυσσέας θα ξεφύγεις.
Ανώτερες απαιτεί
πνευματικές και ψυχικές δυνάμεις
και η βούληση, σαν πυρ, να λάμπει.

Γιατί η Κίρκη τους την αφαιρεί,
μαζί και την εξυπνάδα.
Με την πολυτελή της φορεσιά
τούς στερεί κάθε δημιουργική ικμάδα.

Και επειδή τον Οδυσσέα βασανίζει ο  νόστος,
αυτή συχνά κρατάει το πουγκί
σφιχτοδεμένο   κόμπος.

Ρητή εντολή: τι να κάνει, πώς να φερθεί,
στους πειρασμούς όλους πώς να αντισταθεί.
 

 Μόνο αν είσαι Οδυσσέας
μπορείς να επαναστατήσεις.
Ο ναύτης στο πλοίο
δεν θα ξαναγυρίσει·
της Κίρκης δούλος θα καταλήξει
και τα κόκαλά του στην ξένη θα  εγκαταλείψει.

 Κι αν τύχει και ο δούλος
σηκώσει κεφάλι,
τότε αυτή, σαν καρύδι,
τον σπάζει.

Ο Κίρκος, άνδρας  ταραγμένος,
ζηλότυπος, τραχύς
και από  άρρωστο πάθος  μανιασμένος.

Τη γυναίκα κτήμα του τη θεωρεί,
όπως την ξυριστική του μηχανή.

Κι αν αυτή κάποια μέρα δικαιώματα ζητήσει,
τότε αυτός μαίνεται,
το μάτι του θα γυαλίσει.

Με το πιστόλι ή το μαχαίρι
επάνω της θα χιμήξει,
σαν λιοντάρι και σαν ύαινα
θα την καταξεσκίσει.

 Τα έρημα τα παιδάκια
ούτε καν θα τα σκεφθεί,
αρκεί το πάθος του να ολοκληρωθεί.

Και συχνά κι αυτός ακολουθεί
και αυτοκτονεί.

Αυτή στον τάφο,
εκείνος στη φυλακή
και μετά την τραγωδία μετανοεί —
κατόπιν όμως εορτής.

Τα παιδιά σε   ίδρυμα  ή στενό συγγενή
  θα βρεθούν.
Εσαεί οι σκηνές του μακελειού θα τα ακολουθούν.

 σαν μαύρες τρύπες  στο σκοτάδι κάποιο βράδυ.

Μένουν μυστικά,
στην αιωνιότητα, στον Άδη.

 Κίρκη μπορεί να είναι κάποιο πρόσωπο
ή και χώρα,
που τους έριξε κάποια
καλή ή και κακή ώρα.

Γίνε και εσύ    Οδυσσέας

 Τον παλιό σου να βρεις τον εαυτό

Να γυρίσεις πίσω  στην πατρίδα μας  που είναι ωραία (30/8/26)

Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΜΑΣ ΑΥΤΟΚΑΤΑΣΤΡΕΦΕΤΑΙ ΔΙΟΤΙ ΚΑΤΕΧΡΑΣΘΗ ΤΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ  ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΣΟΤΗΤΟΣ

ΔΙΟΤΙ ΕΜΑΘΕ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΝΑ ΘΕΩΡΟΥΝ

ΤΗΝ ΑΥΘΑΔΕΙΑ ΩΣ ΔΙΚΑΙΩΜΑ

ΤΗΝ ΠΑΡΑΝΟΜΙΑ ΩΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ

ΤΗΝ ΑΝΑΙΔΕΙΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥ ΩΣ ΙΣΟΤΗΤΑ

ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΝΑΡΧΙΑ ΩΣ ΕΥΔΑΙΜΟΝΙΑ !!

ΤΟΤΕ ΕΜΕΙΣ ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΟΥΜΕ;

ΑΜΦΙΚΤΥΩΝ

30/8/26

ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΑΔΑ

 Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης Αμφικτύων

---

Με ιδανικό το «Ευ Αγωνίζεσθαι»

Οι Έλληνες είχον ως ιδανικό το «ευ αγωνίζεσθε» και αυτό υπηρετούσαν με τους Αγώνες. Γι’ αυτούς δεν είχε τόση σημασία η επίδοσις στο αγώνισμα όσο η νίκη.

Βέβαια, ως ένα βαθμό, τούτο οφείλετο και στην απουσία κατάλληλων οργάνων μετρήσεως των επιδόσεων (χρονομέτρων, βιντεοκαμερών και άλλων οργάνων ακριβείας). Παρότι τότε διέθεταν κλεψύδρες και μετροταινίες, με τις οποίες θα μπορούσαν να μετρούν και να καταγράφουν τις επιτυχίες των αθλητών, όμως πουθενά δεν συναντούμε στα αρχαία κείμενα κάποια νύξη για επιδόσεις, εκτός από περιγραφές για τη γενική σειρά κατατάξεως του αθλητού.

Ορισμένες περιγραφές για τα κατορθώματα των Ολυμπιονικών δείχνουν τον θαυμασμό για το πρόσωπο του αθλητού, που ως ένα βαθμό ενέχουν και τον παράγοντα της υπερβολής σε ορισμένες περιπτώσεις.

---

Η Νίκη

Η Νίκη ήτο τέκνον του Πάλλαντος, υιού του Αρκάδος Λυκάονος, και της Στυγός. Αλλά τέκνα τούτων ήσαν και το Κράτος, η Βία και ο Ζήλος, οι οποίοι ήλθαν σύμμαχοι του Διός κατά των Γιγάντων.

Ο Ζεύς έστειλε, ως γνωστόν, το Κράτος και τη Βία να δέσουν τον Προμηθέα, για το έγκλημα του να κλέψει το πυρ του Διός (τη Γνώση) και να την παραδώσει αφιλοκερδώς στους ανθρώπους. Η Νίκη δεν ήτο εκεί αναγκαία, διότι ο άνθρωπος-Προμηθεύς ήτο νικημένος και αιχμάλωτος από τις ανώτερες εσωτερικές και εξωτερικές του δυνάμεις που τον περιορίζουν.

Η Νίκη ανετράφη στην Αθήνα, καθόσον ήτο η αρχαιότερη πόλη στον κόσμο, και λόγω της ανατροφής της την έκαναν αθάνατη. Αυτή είναι έφορος κάθε νίκης. Πρώτοι στον κόσμο την Νίκη τίμησαν οι Έλληνες και, μάλιστα, οι Αθηναίοι, που της έκαναν και ιδιαίτερο βωμό.

Από την Ελλάδα στην Ιταλία

Έπειτα οι Αρκάδες την μετέφεραν στην Ιταλία, όπου έκτισαν στη Ρώμη πολλούς ναούς προς τιμήν της. Την εζωγράφιζαν πρότερον άπτερον, έπειτα δε πτερωτήν και επί σφαίρας διά του ενός ποδός ισταμένη.

Οι Αθηναίοι την είχαν αείποτε άπτερον, για να μην φεύγει από την Αθήνα. Το ίδιο και οι Ηλείοι, λόγω των Ολυμπιακών αγώνων.

Στη μια χείρα εκράτει στέφανον εκ δάφνης και στην άλλην κλάδον φοίνικος. Συχνά την ζωγράφιζαν να πέφτει από τον Ουρανόν. Την έβαζαν και στις πρώρες των πλοίων για να είναι νικηφόρα στις ναυμαχίες. Ήτο δε και μόνιμος συνοδός του Διός.

Οι Ρωμαίοι της είχαν άγαλμα ολόχρυσο στον ναό του Καπιτωλίνου Διός, βάρους 320 λίτρων. Αντίθετα, οι Αιγύπτιοι είχον σύμβολον νίκης τον Αετόν, που συνεχίζεται και ως σήμερον από τις αυτοκρατορίες (Ρώμη, Βυζάντιο, ΗΠΑ, αυτοκρατορική Γερμανία κ.λπ.).

---

Τα Αγωνίσματα των Ολυμπιάδων

Από την πρώτη μέχρι την 145η Ολυμπιάδα (776-200 π.Χ.) έχουμε τα εξής αγωνίσματα:

1. 1η Ολυμπιάδα (776 π.Χ.) — Δρόμος ταχύτητος (αρχαία ονομασία «δρόμος» ή «στάδιον»).
2. 14η (724 π.Χ.) — Διπλός δρόμος ταχύτητος («δίαυλος»).
3. 15η (720 π.Χ.) — Δρόμος αντοχής («δόλιχος»), [= μακρός, εξ ου και δολιχοκέφαλος].
4. 18η (708 π.Χ.) — Πάλη και πένταθλον («πάλη», «πένταθλον»).Το πένταθλον αποτελείτο από τα αγωνίσματα: δρόμος, άλμα, δίσκος, ακόντιον, πάλη.
5. 23η (668 π.Χ.) — Πυγμή («πυγμαχία»), [boxing].
6. 25η (680 π.Χ.) — Τέθριππον («τέθριππον»), [= τέσσερις ίπποι, δηλαδή αρματοδρομία με τέσσερα άλογα].
7. 33η (648 π.Χ.) — Παγκράτιον + ιπποδρομία («παγκράτιον», «κέλης»).
8. 37η (632 π.Χ.) — Δρόμος ταχύτητος και πυγμαχία παίδων («δρόμος», «πυγμή παίδων»).
9. 38η (628 π.Χ.) — Πένταθλο παίδων («πένταθλον παίδων»), [δεν επανελήφθη].
10. 41η (613 π.Χ.) — Πυγμαχία παίδων («πυγμή παίδων»), [κατ’ άλλους την 60ή Ολυμπιάδα, το 500 π.Χ.].
11. 46η (596 π.Χ.) — Δρόμος ταχύτητος παίδων («δρόμος παίδων»), [κατά Φιλόστρατον].
12. 65η (520 π.Χ.) — Δρόμος ταχύτητος οπλιτών («οπλίτης»).
13. 70ή (500 π.Χ.) — Αρματοδρομία με ημιόνους («άμαξα απήνη»).
14. 71η (496 π.Χ.) — Ιπποδρομία και τρέξιμο («κάλπη»).
15. 84η (444 π.Χ.) — Κατάργηση απήνης και κάλπης, δηλαδή αρματοδρομιών με ημιόνους και ιπποδρομίας με τρέξιμο.
16. 93η (408 π.Χ.) — Αρματοδρομία με δύο ίππους («συνωρίς»), [εννοεί άμαξα].
17. 99η (384 π.Χ.) — Αρματοδρομία με τέσσερα πουλάρια («τέθριππον πωλικόν»).
18. 128η (268 π.Χ.) — Ιπποδρομία με πουλάρια («πώλων κέλης»).
19. 131η (; 256 π.Χ.) — Αρματοδρομία με δύο πουλάρια («συνωρίς πώλων»).
20. 145η (200 π.Χ.) — Παγκράτιον παίδων («παγκράτιον παίδων»).

Πηγές: Παυσανίας («Ηλειακά», V), Φιλόστρατος («Γυμναστικός»), Αφρικανός («Κεστοί») και Ευσέβιος (άλλος από τον Ευσέβιο Καισαρείας).

---

Η Κατάργηση των Ολυμπιακών Αγώνων

Το έτος 393 μ.Χ. ο Θεοδόσιος ο Α΄ κατήργησε με διάταγμα τους Ολυμπιακούς Αγώνες, κατά τη διάρκεια της 293ης Ολυμπιάδος, μετά βίον 1168 ετών, αρχής λαμβανομένης από την ιστορική εποχή.

Όμως, αν υπολογίσουμε ότι η έναρξη των Ολυμπιακών Αγώνων ανάγεται στο 45.000 έτη π.Ε., τότε ο θεσμός αυτός είναι όντως από τους μακροβιότερους στον κόσμο.

---

Ορολογία Αγωνισμάτων

Από την πληθώρα της ορολογίας των αγωνισμάτων, που κατά τη γνώμη του καθηγητού στο Μεταπτυχιακό Σεμινάριο της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής κ. Ανδρέα Παναγόπουλου, προέδρου ΟΔΕΓ Αθηνών, θα μπορούσε να απαρτίσει ένα ολόκληρο λεξικό, θα απομονώσουμε είκοσι όρους-κλειδιά, με κριτήρια:

α) τη σημασία και
β) τη δυσκολία.

[«Ελληνική διεθνής γλώσσα», έτος 8, τόμος Γ, τεύχος 4 (32), Οκτωβρίου-Δεκεμβρίου 1007, σελίδες 252-271, εκδόσεις Οργανισμός για την Διεθνοποίηση της Ελληνικής Γλώσσης.]

Οι δέκα σημαντικότεροι όροι

1. Αγών
2. Εκκεχειρία
3. Ασυλία
4. Ελλανοδίκαι
5. Ιερομηνίαι
6. Εναγισμός
7. Κότινος
8. Θεωροί
9. Σπονδοφόροι
10. Εκατόμβη

Οι δέκα δυσκολότεροι όροι

α. Θωσυθιάς
β. Εία
γ. Δίσκος
δ. Πρόρρησις
ε. Αγένειος
στ. Αμφιθαλής
ζ. Σκανά
η. Απειπείν
θ. Νύσσα
ι. Σπεισαμένους

---

Ας αρχίσουμε την αποκωδικοποίηση των πρώτων δέκα σημαντικότερων όρων

1. Αγών

Είναι παράγωγο του άγω (= τελώ, οδηγώ, ασκώ). Από την αρχαιότητα ως σήμερα οι Έλληνες βιώνουν αδιάκοπα τον αγώνα και την αγωνία.

Αυτή αρχίζει από τα πιο ασήμαντα πράγματα, λ.χ. την άφιξη του λεωφορείου, ως τα πιο σπουδαία, όπως λ.χ. τις εσωτερικές συγκρούσεις, τους πολέμους, τις φοβερές γεωλογικές καταστροφές και, τέλος, τον θάνατο, που αποτελεί την τελευταία υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου.

Η πεμπτουσία του Ελληνικού κόσμου, όπως των Ρωμαίων είναι η disciplina, των Εβραίων το Τορά (ο ιερός Νόμος), των Ασιατών το Νιρβάνα, των Ελλήνων είναι ο Αγών.

Δείχνει το «vis vitalis», τη ζωική ορμή, την εριστικότητα, τη διχόνοια των Ελλήνων όλων των εποχών, την αντίθεση των πάντων στο σύμπαν, για να θυμηθούμε το «Πόλεμος Πατήρ Πάντων» του Ηράκλειτου.

Είναι μια φυσική λειτουργία που έχει κληρονομηθεί από τον Έλληνα, που τον κάνει να είναι ρευστός, πολυμήχανος, πολύτροπος, δημοκρατικός, αντιφατικός, διχαστικός αλλά και ενωτικός μέσα από τη διαφορετικότητα, τελικά όμως δημιουργικός.

Είναι κατάρα, αλλά ταυτοχρόνως και ευλογία της φυλής μας. Με αυτά τα αγωνιστικά γονίδια επιζούμε, ενώ πολλοί σπουδαίοι λαοί του παρελθόντος έχουν εξαφανισθεί, διότι τους έλλειπε το αγωνιστικό πνεύμα.

Η προϊστορία μας («Ελληνική Αρχαιολογία», Αθανάσιος Σταγειρίτης, τόμοι 5, εκδόσεις Ελεύθερη Σκέψις) είναι η απαρίθμηση, κατά τρόπον αλληγορικό και μεταφορικό, μέσα από τους υπέροχους σε πλοκή μύθους, των αγώνων που βίωσε η φυλή μας.

Αυτοί οι υπέροχοι αγώνες έχουν αποτυπωθεί στα Ελληνικά Γράμματα, στην Τέχνη, στις παραδόσεις και στη Θρησκεία, διότι οι πρώτοι αγωνιστές ήσαν οι ίδιοι οι θεοί του Ελληνικού Πανθέου.

Τι άλλο να σημαίνει η Μυθολογία (βιωμένη προϊστορία) της Γιγαντομαχίας και Τιτανομαχίας, έργα που ενέπνευσαν τους καλλιτέχνες να φτιάξουν τα μεγαλύτερα και ανεπανάληπτα δημιουργήματα στον κόσμο;

Αλλά και στη σύγχρονη εποχή, αν γυρίσουμε, θα δούμε με έκπληξη τα έργα Ελλήνων της διασποράς, που ξεκίνησαν με μοναδικά εφόδια το αγωνιστικό πνεύμα της φυλής μας και σήμερα διαπρέπουν στις νέες τους πατρίδες.

Επομένως, δεν είναι χωρίς σημασία το γεγονός ότι τα πανελλήνια αθλήματα στην Ολυμπία, Νέμεια, Πύθια και Ίσθμια απεκλήθησαν «αγώνες».

Όμως από το άγω βγαίνει και η «αγωγή» και το «άγημα», που δηλώνει τη διάπλαση του σώματος και της ψυχής των νέων, η οποία θα τους καταστήσει ικανούς μαχητές για να προστατεύσουν την ελευθερία και την πατρώα γη.

Αλλά και μέσω του λατινικού βγαίνει η λέξη ago, εξ ου και η ατζέντα, δηλαδή τα πρακτέα, οι δουλειές που έχουμε να κάνουμε και τις σημειώνουμε στο ημερολόγιο.

Οι Έλληνες λοιπόν, όπου κι αν βρίσκονται, δίνουν καθημερινά σκληρό αγώνα για επιβίωση, αλλά και για διάκριση, για το χρήμα αλλά και για το πνεύμα και τη δόξα, με σκοπό όχι να κατακτήσουν τον κόσμο, αλλά να τον εκπολιτίσουν με ανώτερες πράξεις ευποιίας.

---

4. Ελλανοδίκαι

Η ετυμολογία της λέξεως παράγεται από το Ελλην (δωρικά α αντί η) και δίκη, ήτοι κριτής, δικαστής των Ελλήνων, διότι στην Ολυμπία συγκεντρώνοντο Έλληνες από όλα τα μέρη του Ελληνικού κόσμου.

Ήταν δηλαδή ένα σώμα αδέκαστων και αντικειμενικών δικαστών που ασκούσαν τη διεύθυνση, την οργάνωση και την επιστασία των αγώνων.

Αρχικά ο αριθμός των Ελλανοδικών ήτο ένας, πολύ γρήγορα αυξήθηκε σε 2, μετά σε 9, 10 και 12 μέλη. Μετά όμως το 384 π.Χ. ήταν πάντοτε σταθερά 10 μέλη.

Το προνόμιο αυτό της συγκροτήσεως του σώματος των Ελλανοδικών το είχαν ανέκαθεν μόνον οι Ηλείοι, οι οποίοι εθεωρούντο ως οι θεματοφύλακες των αγώνων.

Οι Ελλανοδίκες εκλέγοντο με αυστηρώς αξιοκρατικά κριτήρια, με άμεσες και ειδικές εκλογές. Φορούσαν, για να διακρίνονται, ερυθρά ιμάτια και έφερον στην κεφαλή δάφνινα στεφάνια.

Ήσαν οι μόνοι που παρακολουθούσαν τους αγώνες καθισμένοι σε πέτρινα καθίσματα στο νότιο μέρος του σταδίου, στο μέσον, ενώ όλοι οι θεατές εκάθοντο οκλαδόν.

Είχαν στη διάθεσή τους ένα ειδικό σώμα «μαστιγοφόρων» για την αστυνόμευση του χώρου. Αυτούς τους αποκαλούσαν «αλύτας» και τον αρχηγό τους «αλυτάρχην» ή «αλύταρχον».

Στο «Μέγα Ετυμολογικό» διαβάζουμε:

«Ηλείοι … τους ραβδοφόρους ή μαστιγοφόρους παρά τοις άλλοις καλουμένους “αλύτας καλούσι”.»

Το «αλύτης» παράγεται εκ του αλύω (= περιπολώ, αστυνομεύω) και είναι διάφορον του αλίτης ή αλείτης (= θαλάσσιος ή θαλασσινός), και του αλήτης = εκ του αλάομαι (= περιπλανώμαι, αλητεύω).

---

5. Ιερομηνία

Στη Σπάρτη είχαν τα ιερομήνια = Κάρνεα. Αυτό παράγεται από το ιερός + μην (= μήνας ιερός, δηλαδή τις εορτές του μηνός).

Τις ιερές ημέρες του μηνός, που ήσαν και θρησκευτικές εορτές και κατά τη διάρκεια των οποίων διεκόπτοντο οι εχθροπραξίες.

Εξ αυτών βλέπουμε ότι δεν διεκόπτοντο οι εχθροπραξίες μόνον κατά τη διάρκεια των Ολυμπιακών Αγώνων, αλλά και κατά τη διάρκεια των θρησκευτικών εορτών, γεγονός που μαρτυρεί τη βαθιά θρησκευτική πίστη των Ελλήνων.

[Ησύχιος, Σουίδας, Αρποκρατίων.]

Στον Θουκυδίδη (3, 56) φαίνεται ως η πιο αυστηρή αργία και εορτή («εν σπονδαίς και προσέτι ιερομηνία») και στον Πίνδαρο (Νεμ. 3, 2) «ιερομηνία (Νεμεάδι)».

Η Ολυμπιακή ιερομηνία συνέπιπτε με την εκκεχειρία και περιείχε και κάποιες ενδιάμεσες σπουδαίες θρησκευτικές γιορτές και τελετές, όπως λ.χ. τους εναγισμούς.

Ιερομνήμονες δε ελέγοντο αυτοί που διατηρούσαν στη μνήμη τους τα ιερά και τις θρησκευτικές γιορτές, ήτο όμως και ο τηρών τα αρχεία της πόλεως εις το Αμφικτυωνικόν Συνέδριον.

---

6. Εναγισμοί

Εναγισμός ή εναγισμοί προέρχεται εκ του ρήματος εν-αγίζω και είναι η προσφορά δώρων στους νεκρούς ή στις σκιές τους, κατ’ αντίθεση προς το «θύω», που είναι οι θυσίες προς τους θεούς.

Συνήθως προσέφεραν μύρα, λιβάνι ή σμύρνα προς τιμήν των ηρώων το βράδυ της 3ης ημέρας των αγώνων, της 13ης του μηνός (= 28ης Ιουλίου με τη σημερινή χρονολόγηση), στη μεν Ολυμπία προς τιμήν του Πέλοπος, γενάρχη των Πελοποννησίων, στην Ήλιδα δε προς τιμήν του Αχιλλέα.

Ο συμβολισμός και η αντιστοιχία είναι ευεξήγητα. Στο πρόσωπο του Πέλοπος τιμούσαν τους Πελοποννησίους προγόνους και τους Ηλείους, στο πρόσωπο δε του Αχιλλέως τους Πανέλληνες και την ανδρεία.

Θυσίες στον Ολύμπιο Δία προσέφεραν την 3η ημέρα από της ενάρξεως και την επαύριον από της λήξεως των πενθημέρων αγώνων, δηλαδή την 13η και την 16η ημέρα του σεληνιακού μήνα (ήτοι περί τα τέλη Ιουλίου με αρχές Αυγούστου).

Το συνοπτικό πρόγραμμα των αγώνων

Οι κυρίως αγώνες διαρκούσαν πέντε ημέρες, δηλαδή από την 11η μέχρι την 15η του μηνός, ως εξής:

1. Την πρώτη ημέρα (11η):
Αγών σαλπιγκτών και κηρύκων.

2. Τη δεύτερη ημέρα (12η):
Αγώνες παίδων, όλων των ειδών.

3. Την τρίτη ημέρα (13η):
Ιππικοί αγώνες, πένταθλον και εναγισμός των δύο ηρώων, Πέλοπος και Αχιλλέως.

4. Την τέταρτη ημέρα (14η):
Πανσέληνος, ιερομηνία, εκατόμβη Ηλείων και δείπνον των αρχών στο Πρυτανείο.

5. Την πέμπτη ημέρα (15η):
Δρόμος, δίαυλος, δόλιχος, πάλη, πυγμή, παγκράτιον, οπλίτης.

6. Την έκτη ημέρα (16η):
Γινόταν στεφάνωμα των νικητών στον ναό του Διός και το βράδυ δείπνο των Ολυμπιονικών στο Πρυτανείο.

Στο σημείο αυτό τελείωναν οι αγώνες και οι αθλητές και θεατές αναχωρούσαν την επομένη για τις πατρίδες τους.

---

7. Ο Ιερός Κότινος

Ο Ιερός Κότινος των Ολυμπιακών Αγώνων είναι ένας κύκλος/στέφανος από κλαδί ελαίας της Ιεράς Άλτεως, η οποία ευρίσκεται πίσω από τον Ναό του Ολυμπίου Διός.

Το ιερό δένδρο προήλθε από την Ακρόπολη των Αθηνών. Ο στέφανος συμβολίζει τον Ζωδιακό Κύκλο και το κλαδί της ελαίας, δένδρο αειθαλές, την αιωνιότητα της αθανασίας.

Ο Κότινος των Ολυμπιακών Αγώνων συμβολίζει το στεφάνι του Ζωδιακού Κύκλου. Η στεφανωμένη κεφαλή του αθλητού με τον Ιερό Κότινο είναι η εικόνα του Ζωδιακού Κύκλου, που έχει στο κέντρο της τον Ήλιο/Νου.

Η στεφανωμένη κεφαλή του αθλητού είναι ο Κεντρικός Ήλιος της Ψυχής, η Ηλιοκεντρική Ιδέα στην απόλυτο έκφρασή της.

Το έπαθλο των αγώνων δεν ήτο τότε χρηματικόν, αλλά ένας απλός κότινος (στεφάνι), εξ ου και οι Ολυμπιακοί Αγώνες εκαλούντο στεφανίται.

Περιττόν να επαναλάβουμε ότι στην αρχαιότητα οι αθλητές ήσαν ερασιτέχνες και όχι επαγγελματίες, που είναι σήμερον. Αυτό σημαίνει ότι, παράλληλα προς τις λοιπές τους ασχολίες, ασκούντο για τη συμμετοχή τους στους Ολυμπιακούς.

Το στεφάνι ή κότινος ήτο από κλαδιά αγριελιάς, πλεγμένα με ξανθό βόστρυχο από τα μαλλιά νέου. Τα κλαδιά εκόπτοντο αποκλειστικά από την Ιερή Ελιά, που ήτο φυτεμένη στον οπισθόδρομο του ναού του Ολυμπίου Διός και τον έκοβε με χρυσό μαχαίρι ένας αμφιθαλής παις, δηλαδή ένα αγόρι που ζούσαν και οι δύο του γονείς.

Η λέξη κότινος προέρχεται από τον κότον που σημαίνει θάρρος, δηλαδή οργή, ανταγωνισμό. Ακόμη ο λαός μας διατηρεί τον αρχαϊκό τύπο σε μια λαϊκή έκφραση «αν σου κοτάει» (= αν τολμάς) ή την «αποκοτιά» (= στο απονενοημένο τόλμημα).

Ο Ησίοδος («Έργα και Ημέραι», 25-26, εκδόσεις Κάκτος) γράφει:

«και κεραμεύς κεραμεί κοτέει και τέκτονι τέκτων και πτωχός πτωχώ φθονέει και αοιδός αοιδώ».

Το Ιερό των Καλλιστεφάνων Νυμφών

Καλλιστέφανοι εκαλούντο οι στέφανοι εκ της ρηθείσης Κοτίνου καλλιστεφάνου.

Αυτή ήτο στην Ολυμπία και από τους κλώνους της έφτιαχναν τα στεφάνια —ως προελέχθη— με τα οποία στεφάνωναν τους νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων.

Πλησίον δε αυτής ήτο το Ιερόν των Νυμφών Καλλιστεφάνων.

---

8. Θεωρός

Η λέξη προέρχεται από το θεάομαι-ώμαι (= είμαι θεατής) και έχει διττή σημασία.

Η μία είναι του θεατή σε θέατρο και η άλλη προέρχεται από τη θέαν, που έχει τη σημασία του επισήμου απεσταλμένου σε αγώνες και εορτές.

Στην Αθήνα η αρχιθεωρία ήτο μία από τις εγκύκλιες λεγόμενες λειτουργίες (= φορολογίες), μαζί με τη χορηγία, την εστίαση και τη γυμνασιαρχία.

Με την πρώτη σημασία του θεατή ο θεωρός λεγόταν δωρικά και θεαρός και θεωρητής, ειδικώς δε στο θέατρο και στους αγώνες ήτο το αντίθετο του αγωνιστή (εξ ου και πρωταγωνιστής), με την έννοια του ηθοποιού και του αθλητή αντίστοιχα.

Τους Ολυμπιακούς και τους άλλους αγώνες των Ελλήνων επιτρεπόταν να παρακολουθήσουν μόνον Έλληνες άνδρες ελεύθεροι (όχι σκλάβοι).

Οι έγγαμες γυναίκες και, ίσως, και οι άγαμες, με μοναδική εξαίρεση την ιέρεια της θεάς Δήμητρας, της επονομαζομένης και Χαμύνης (= χθονίας), απαγορευόταν με θανατική ποινή να εισέλθουν στην Ιεράν Άλτιν.

Μοναδική περίπτωση στα χρονικά του χιλιόχρονου θεσμού είναι η περίπτωση της Καλλιπάτειρας, που την τραγούδησαν πολλοί, μεταξύ δε αυτών και ο Λορέντζος Μαβίλης.

Η Καλλιπάτειρα ήτο κόρη του Ολυμπιονίκη Διαγόρα και μητέρα Ολυμπιονικών, που εισήλθε μεταμφιεσμένη σε αθλητή στο χώρο της Άλτεως για να παρακολουθήσει τον αγώνα των υιών της.

---

9. Σπονδοφόροι

Η λέξη παράγεται από το «σπονδαί» και «φόρος» (εκ του φέρω), που σημαίνει κατά λέξη τον φέροντα ειρήνη.

Άρα η λέξη έχει να κάνει με την ιεράν εκκεχειρία και τους θεωρούς, δηλαδή τους απεσταλμένους, όπως φαίνεται καθαρά σε επιγραφή της Ολυμπίας.

Στον Πίνδαρο ο όρος συμπίπτει και με τους κήρυκες που ανήγγελλαν και επισήμως την έναρξη της εκκεχειρίας βάσει ωρών (= ημερομηνιών).

Η σχετική επιγραφή γράφει:

«Κήρυκες ωρών, σπονδοφόροι Κρονίδα Ζηνός Αλείοι (= Ηλείοι)».

Ήτοι, κήρυκες της έναρξης της ιεράς εκεχειρίας, που ήσαν αγγελειαφόροι της ειρήνης, σπονδοφόροι του Κρονίδη Δία (Ισθμ. 2.23).

---

10. Εκατόμβη

Η ετυμολογία της λέξεως σημαίνει εκατό βόδια, δηλαδή θυσία εκατό βοδιών.

Αργότερα χρησιμοποιήθηκε μεταφορικώς με τη σημασία της μεγάλης δημόσιας θυσίας ή της ηρωικής αιματοχυσίας, έστω κι αν τα σφάγια δεν ήσαν ούτε εκατόν ή και ακόμη και βόδια, αλλά άλλο είδος ζώων.

Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση πρόκειται για την εκατόμβη των Ηλείων που προσφερόταν θυσία στον Ολύμπιο Δία την 3η ημέρα (= 14η του σεληνιακού μήνα), ο οποίος μήνας στη μεν Ολυμπία ονομαζόταν Απολλώνειος, στη δε Αθήνα Βοηβοδρομιών.

Το πρωί γινόταν πανηγυρική πομπή με τη συμμετοχή των αρχόντων της Ήλιδος, των Ελλανοδικών, των αθλητών και θεωρών όλων των πόλεων.

Η πομπή ξεκινούσε από το Πρυτανείο και έφθανε στον μεγάλο βωμό του Διός.

Εκατόμβη, η αρχαιότερη λέξη στον κόσμο

Στην πρώτη κρηπίδα του βωμού, που λεγόταν πρόθυση, θυσιάζονταν εκατό ταύροι (ακριβώς εκατό) και μόνον οι μηροί τους καίγονταν σε φωτιά από ξύλα λεύκης, που ήταν αναμμένη στην κορυφή του βωμού.

Καμμιά Δυτική γλώσσα, απ’ αυτές που ονομάζονται Ινδοευρωπαϊκές και που έπρεπε ορθότερα να λέγονται Ελληνο-σανσκριτικές (= Ελληνοκρητικές), δεν αποπειράθηκε ποτέ να μεταφράσει την εκατόμβη.

Παντού την διατηρούν μεταγραμματισμένη (αγγλιστί hecatomb) ή μεταχαρακτηρισμένη.

Όμως αυτή αποτελεί την αρχαιότερη λέξη διότι έχει να κάνει με τις θυσίες προς τους θεούς και η ρίζα της οδηγεί στην Ελλάδα και μόνον και όχι στη φανταστική Ινδοευρωπαϊκή ενδοχώρα.

Μια ακόμη τρανή απόδειξη που μαρτυρεί ότι η μήτρα όλων των γλωσσών της Ινδοευρωπαϊκής ομοταξίας είναι η Ελληνική, γι’ αυτό θα έπρεπε να λέγεται Ελληνοκρητική γλωσσική ομοταξία.

---

Οι δέκα δυσκολότεροι όροι των Ολυμπιακών Αγώνων

α. Θωσυθιάς

Η ετυμολογία της λέξεως είναι από το θεός + θυσία, με αντιμετάθεση του γράμματος σ και θ. Κανονικά έπρεπε να λέγεται θεοθυσία.

Πρόκειται για την 8η νουμηνία (= νέαν μήνην = αρχή σεληνιακού μήνα), που ήτο η 2α ή 3η πανσέληνος μετά το θερινό ηλιοστάσιο.

Τον 8ο σεληνιακό μήνα οι Ηλείοι ονόμαζαν Απολλώνειον ή Παρθένειον, (Βοηβοδρομιώνα των Αθηναίων), και διαρκούσε από τα μέσα Ιουλίου μέχρι τα μέσα Αυγούστου.

Η Σωθυσιάς λοιπόν νουμηνία ήταν η αρχή του Απολλωνείου μηνός των Ηλείων.

---

β. Εία

Είναι προστακτική του εάω-ώ (= αφήνω) και αποτελεί ενθουσιώδη ιαχή, σαν πολεμική κραυγή στην αρχή των συναντήσεων του παγκρατίου αγωνίσματος.

Εδώ πρόκειται για το παρακελευσματικό επιφώνημα = εμπρός.

Να σημειωθεί ότι την ίδια ιαχή χρησιμοποιούν και οι Ιάπωνες, Κινέζοι και άλλοι λαοί της Άπω Ανατολής στο Κουν-Φού, Σιάτσου, Ζίου-Ζίτσου, Καράτε (παραφθορά από το αρχαίο παγκράτιο) κ.λπ.

Το «εία» αυτό στα λατινικά έγινε eia, aja και οι ναυτικοί μας το λένε σαν πρόσταγμα «εγιά», καθώς και στα τραγούδια τους «εγια-μόλα», «εγια-λέσα», δηλαδή απόλυσε, λύσε, χαλάρωσε.

Το δε «λέσα» παράγεται από το λύω = λύνω, εξ ου και «λάσκα».

---

γ. Δίσκος

Δίσκος είναι το όργανο της δισκοβολίας αλλά και το αγώνισμα της ρίψεως του δίσκου.

Παράγεται από το «δικείν», απαρέμφατον του έδικον, αορίστου που χρησιμοποιούν ο Πίνδαρος και οι τραγικοί, ενός αχρήστου ενεστώτος που σημαίνει βάλλω, ρίπτω.

Και όπως το «λέσχη» προέρχεται από το «λέγω», έτσι και ο «δίσκος» από το «δικείν».

Στο απόσπασμα 490 του Αριστοτέλους διαβάζουμε ότι «ο δίσκος εγράφη τοις Ελλανοδίκαις, καθ’ ον έδει τα Ολύμπια άγειν».

Πρόκειται για τον δίσκο του Ιφίτου που είχε προλάβει να τον δει ο Παυσανίας στο Ηραίον περί το 200 μ.Χ., πριν τον καταστρέψουν οι Χριστιανοί κατά τους διωγμούς των Αρχαίων Ελλήνων και τη μεγάλη καταστροφή του Ελληνικού Πολιτισμού.

---

δ. Πρόρρησις

Ο όρος προέρχεται από την πρόθεση προ + ρήσις και επί λέξει σημαίνει προαναγγελία, εκ των προτέρων ανακοίνωση.

Εν προκειμένω σημαίνει δημόσια ανακοίνωση για δίκη περί φόνου, ώστε να αποκλείονται από τους αγώνες όχι μόνον οι αποδεδειγμένα ανδροφόνοι, αλλά και οι ύποπτοι ανθρωποκτονίας, όπως γινόταν και με τα Ελευσίνια Μυστήρια.

Κι αυτό γιατί ο φόνος δεν ήτο τόσο ποινικό αδίκημα όσο θρησκευτικό ανοσιούργημα σ’ όλη την Ελλάδα.

Τούτο σημαίνει ότι ο φονιάς ήτο απόβλητος από την πόλη και, με το μέτρον αυτό της ανακοινώσεως, προστατευόταν ο θεσμός από τους εν εξορία διατελούντες κακούργους, ώστε να μην συμμετάσχουν στους αγώνες.

Το μέτρον ήτο προληπτικό, επειδή ο φονιάς, όπως κάθε κακούργος, αν του δοθεί ευκαιρία θα ξανακακουργήσει και επειδή δεν ήθελαν Ολυμπιονίκες κακούργους, τους απέκλειαν προκαταβολικώς, ώστε «μηδέν ες τον Ολυμπιακόν αγώνα έσεσθαι παρ’ αυτών κακούργημα».

Αυτό το νόημα είχε και ο όρκος που έδιναν οι αθλητές και οι κριτές μπροστά στον ανδριάντα του Ορκίου Διός, που βρισκόταν στο Βουλευτήριο.

Η θέση του Ορκίου Διός εμπρός στο Βουλευτήριο έχει συμβολική αξία και εκφράζει το βαθύ θρησκευτικό και δημοκρατικό αίσθημα των Ελλήνων.

Στον χώρο του Βουλευτηρίου ήτο η έδρα της Βουλής των Ηλείων, ίσως και των Ελλανοδικών, καθώς επίσης και ο χώρος όπου εφυλάσσοντο τα αρχεία των νικητών και εκδικάζοντο οι ενστάσεις, τα παραπτώματα και οι παραβιάσεις των κανόνων των αγώνων.

Ο Παυσανίας (V.24.9) λέγει ότι:

«Μπροστά στα πόδια του Ορκίου Διός υπάρχει μικρή χάλκινη πλάκα με ελεγειακή επιγραφή, η οποία έχει σκοπό να εμπνεύσει φόβο στους επιόρκους».

---

ε. Αγένειος

Είναι το παιδί που δεν έχει ακόμη βγάλει γένια, αυτό που σήμερα λέμε αμούστακο.

---

στ. Αμφιθαλής

Αυτό που θάλλει και από τις δύο πλευρές, δηλαδή το παιδί που ζουν αμφότεροι οι γονείς του.

Ένα τέτοιο παιδί έκοβε τους κλάδους της αγριελιάς που προορίζοντο για τον κότινο της νίκης.

---

ζ. Σκανά

Στη δωρική διάλεκτο σημαίνει σκηνή.

Τότε οι θεατές και οι αθλητές των Ολυμπιακών Αγώνων διέμενον σε σκηνές και όχι σε υπερπολυτελή ενδιαιτήματα.

Τούτο έρχεται σε αντίθεση με τη σημερινή τρυφηλότητα, χλιδή και πολυτέλεια των αθλητικών εγκαταστάσεων και τη σπατάλη των πόρων για να στηθεί η Ολυμπιακή παράσταση των 15 περίπου ημερών.

Με τη λιτότητα, την απλότητα και το μέτρον, οι αρχαίοι Έλληνες μπορούσαν να φιλοσοφούν και να εμβαθύνουν στην ουσία των πραγμάτων, εν αντιθέσει με τις ακρότητες της σημερινής εποχής, που δείχνουν ξηπασιά, μαλθακότητα, ματαιοδοξία και κενότητα πνεύματος.

Οι Έλληνες τότε «φιλοκαλούσαν μετ’ ευτελείας», επιβάλλοντες στους ιερείς της Άλτεως να μην επιτρέπουν στους πανηγυριστές να στήνουν σκηνές στον χώρο της Άλτεως μεγαλύτερες των τριάντα τετραγωνικών ποδών, ούτε κρεβάτια «ούτε αργυρώματα πλείονος αξίας δραχμάν τριακοσίαν».

Αν ζούσαν οι αρχαίοι Έλληνες σήμερον και έβλεπαν τους σύγχρονους Ολυμπιακούς Αγώνες, και τη δραχμή να έχει γίνει Ευρώ, είναι βέβαιον ότι θα τους χαρακτήριζαν Ανατολικό πανηγύρι και παζάρι και μεγίστη Ύβρι προς τους Θεούς.

Προπαντός θα τους έθλιβε η έλλειψη του «μέτρου» και η εκμετάλλευση του θεσμού των αγώνων προς χάριν του κέρδους.

---

η. Απειπείν

Είναι αόριστος του ρήματος απείπον και το απαρέμφατον απειπείν = αρνούμαι, αποκάμνω, εξαντλούμαι, εγκαταλείπω, απαγορεύω.

Εδώ σημαίνει αναγνωρίζω την ήττα μου και παραδίδομαι.

Το παγκράτιον ήτο πολύ σκληρό και επικίνδυνο αγώνισμα, διότι ήτο μείγμα ατελούς πάλης και ατελούς πυγμής.

Θεωρείτο δε πολύ τιμητικό για το πνεύμα του Ολυμπισμού και την ευγενή άμιλλα των αρχαίων Ελλήνων ότι είναι ελάχιστες οι περιπτώσεις θανατηφόρων ή σοβαρών ατυχημάτων ή βιαιοτήτων.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Αρραχίωνος από τη Φυγαλεία, που όταν ο αντίπαλός του τον είχε καθηλώσει με γερή λαβή και του έσφιγγε τον λαιμό, κοίταξε τον προπονητή του για να τον συμβουλευθεί τι να κάνει κι αυτός του φώναξε:

«Καλόν εντάφιον το εν Ολυμπία μη απειπείν».

Δηλαδή, είναι ο πιο ένδοξος θάνατος το να πεθάνει κανείς αγωνιζόμενος στους Ολυμπιακούς Αγώνες και να μην παραδοθεί.

Τότε ο Αρραχίων έσπασε ένα δάχτυλο του ποδιού του αντιπάλου του για να τον αναγκάσει να χαλαρώσει τη λαβή και αυτός παρητήθη την ώρα ακριβώς που ο Αρραχίων εξέπνεε.

Έτσι ο κότινος της νίκης απενεμήθη στον νεκρό Φυγαλιέα, κατά μοναδική εξαίρεση για πρώτη και τελευταία φορά σε νεκρό.

---

θ. Νύσσα

Είναι ουσιαστικό και παράγεται από το ρήμα νύσσω ή νύττω, δηλαδή «σκουντάω», κάνω νυγμό, κτυπώ, κεντώ.

Στην ορολογία των Ολυμπιακών Αγώνων —ιδιαίτερα του ιπποδρόμου— νύσσα ήτο το όνομα των δύο στύλων.

Η μία νύσσα της αφετηρίας είναι συνώνυμη της βαλβίδος αφέσεως, η δε άλλη του όρου καμπτήρ, ήτοι σημείον στροφής.

Στα σημεία αυτά στροφής των αλόγων στις ιπποδρομίες και αρματοδρομίες του κέλητος και της κάλπης, οι ίπποι χτυπούσαν δυνατότερα με τα πόδια τους και τρυπούσαν το έδαφος, προκειμένου να κρατήσουν την ισορροπία τους.

Στην «Ασπίδα Ηρακλέους» του Ησιόδου (62) υπάρχει η ωραία και διαφωτιστική έκφραση του όρου:

«χθόνα νύσσειν χηλήσι»

(τύπτειν την γην δια των οπλών).

---

κ. Θεός

Θεός καλείται το Ον το κατέχον ιδιότητες υπερφυσικές.

Η ιδιότης του θεού δεν αποδίδεται εις πάντα τα υπό των Ελλήνων θεωρούμενα υπερφυσικά όντα, αλλά μόνον στα ανώτερα, στα δε λοιπά η ιδιότης του ημίθεου και ήρωος.

Η λέξη «θεός» αποδεικνύει ότι η Ελληνική γλώσσα είναι αρχαιότερη από κάθε άλλη αρχαία γλώσσα στον κόσμο.

Κατά τον Πλάτωνα («Κρατύλος» 397 c, εκδόσεις Κάκτος) προέρχεται από το ρήμα θέω = τρέχω, κινούμαι.

Κι αυτό γιατί οι πρώτοι φυσικοί θεοί, δηλαδή ο Ήλιος, η Σελήνη και οι πλανήτες, φαίνονται σαν να τρέχουν διαρκώς στον ουρανό.

Επομένως, κατά τον Πλάτωνα, ο θεός προέρχεται από το θέειν = σπεύδω δρομαίως προς κάποιον που φωνάζει.

Θα την συναντήσουμε σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης παραφθαρμένη μεν αλλά ευδιάκριτα ενδεικτική της κοινής ρίζας της.

Στα Σανσκριτικά (αρχαία Κρητικά) deva, στα Αιγυπτιακά Θευς, στα Λατινικά Deus = Δίας = Θεός, στα Εβραϊκά Σίων = Θείον = Θεός, στα Ιαπωνικά Dhvos = Δίας = Θεός, στα Λιθουανικά Dvesti = Δίας, στα Λετονικά Duesele = Δίας = Θεός, στα Γαλλικά Dieu = Δίας = Θεός, στα Αρμενικά Dikh = Δίας, στα Σανσκριτικά (αρχαία Κρητικά) ο θεός καλείται Dhis = Δίας, κ.ο.κ.

Επομένως διαπιστώνουμε ότι σε όλο το φάσμα των γλωσσών της Ινδοευρωπαϊκής ομοταξίας (= αρχαίας Ελληνικής) η λέξη θεός ή Ζευς-Δίας είναι Ελληνική.

Οι γλωσσολόγοι πιστεύουν ότι δεν είναι τυχαία η γραφή της λέξεως θεός με τέσσερα γράμματα σε όλες σχεδόν τις γλώσσες.

Αλλά και η λέξη αναπνοή έχει κοινή Ελληνική ρίζα σε όλες σχεδόν τις αρχαίες γλώσσες που προέρχονται από τη λέξη Δίας.

Εις τους Έλληνες, παρά το φιλοσοφικό και δημοκρατικό τους πνεύμα, η θρησκεία διεπότιζε τον οικογενειακό, αστικό και τον δημόσιο βίο.

Ο οίκος των είχε την ιερά εστία και τον βωμό. Σε όλες τις εκδηλώσεις και συμβάσεις του βίου τους —ειρήνη, πόλεμο, αγώνες, σπορά, συνελεύσεις του δήμου, θέατρο κ.λπ.— επεκαλούντο το θείον και τούτο είχεν απαραίτητη συμμετοχή σε σοβαρές εκδηλώσεις του ιδιωτικού και δημόσιου βίου.

Επίσης στους θεούς του Ολύμπου προσέφερον, για να έχουν την εύνοιά τους, τα πρώτα (πρωτόλεια) προϊόντα τους.

Το θρήσκευμα, οι ναοί και οι τελετές ήταν μέρος της Πολιτείας. Οι ιερείς εκλέγοντο από παλαιούς ιερατικούς οίκους και ασκούσαν μόνον θρησκευτικά καθήκοντα υπό την επίβλεψη των πολιτικών αρχών.

Επομένως, δεν μπορούσαν να λείψουν οι θυσίες προς τον Ολύμπιο Δία στους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αυτές δε ετελούντο δις, την τρίτη ημέρα από της ενάρξεως και την επαύριον από της λήξεως των πενθημέρων αγώνων, δηλαδή την 13η και την 16η ημέρα του σεληνιακού μήνα (ήτοι περί τα τέλη Ιουλίου – αρχές Αυγούστου).

Επίσης, μπροστά στον ναό του Ολυμπίου Διός εγένετο το στεφάνωμα των Ολυμπιονικών.

---

Θρυλικοί Ολυμπιονίκες

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες κράτησαν περισσότερο από δώδεκα αιώνες και μέσα σ’ αυτά τα χρόνια, που ανά τέσσερα συγκροτούσαν την Ολυμπιάδα, πέρασαν διάσημοι αθλητές, σταδιοδρόμοι, δολιχοδρόμοι, παγκρατιστές, παλαιστές, πυγμάχοι, πενταθλητές, αρματοδρόμοι κ.ά., που συγκλόνισαν το πανελλήνιο.

Θρυλικές μορφές ήσαν οι:

1. Θεαγένης ο Θάσιος — Παγκρατιστής

Έχει γραφεί σε άλλο κεφάλαιο η ιστορία του αγάλματος του Θεαγένη που το έριξαν οι Θάσιοι στη θάλασσα και τότε ξέσπασε λιμός και μόνον όταν το αλίευσαν οι ψαράδες και το έστησαν σταμάτησε αυτός.

Το μόνο που θα αναφέρω εδώ είναι ότι αυτός ήτο τόσο δυνατός από μικρός, ώστε σήκωσε από τη βάση το άγαλμα ενός θεού που βρισκόταν στην πλατεία της Θάσου, από όπου κατήγετο.

Η ασέβειά του αυτή ετιμωρείτο διά της ποινής του θανάτου. Οι συμπολίτες του, λίαν επιεικώς, τον υποχρέωσαν να ξαναφέρει το αρπαγέν άγαλμα στη θέση του.

Είχε κερδίσει συνολικά 1400 στεφάνια.

Το άγαλμα του Θεαγένη στην Ολυμπία ήτο στην Άλτη, δίπλα από τα αγάλματα των Μακεδόνων βασιλέων, Φιλίππου και Αλεξάνδρου, του Σελεύκου, του Αντιγόνου, πατέρα του Δημητρίου του Πολιορκητή.

Ο Θεαγένης είχε άγαλμα και στην πατρίδα του, τη Θάσο.

---

2. Λεωνίδας ο Ρόδιος — Δρομεύς

Τα κατορθώματα του Λεωνίδα είναι τόσο μεγάλα που μοιάζουν φανταστικά, γι’ αυτό τον έκαναν τρισόλβιο.

Αυτός σε τέσσαρες Ολυμπιάδες στη σειρά κατέκτησε από τρεις πρώτες νίκες στο στάδιο, στον δίαυλο και στον οπλίτη.

Τέτοιον άθλο δεν πραγματοποίησε κανείς ως τώρα.

Η πρώτη του νίκη έγινε στην 154η Ολυμπιάδα (164 π.Χ.) και η τελευταία την 156η Ολυμπιάδα (156 π.Χ.), σε ηλικία 36 ετών, κερδίζοντας συνολικά 12 Ολυμπιακά στεφάνια.

---

3. Μίλων ο Κροτωνιάτης — Παλαιστής

Ήτο ένας αθλητής με μυθική δύναμη, που νίκησε για πρώτη φορά στην πάλη παίδων κι άλλες πέντε φορές ανακηρύχθηκε νικητής στην πάλη ανδρών.

Επτά φορές νικητής στα Πύθια, εννιά στα Νέμεα και δέκα στα Ίσθμια.

Το καταπληκτικό του κατόρθωμα ήτο ότι σήκωσε δαμάλι (νεαρό βόδι) τεσσάρων ετών και έφερε τούτο ολόγυρα στο γήπεδο πριν το απιθώσει μπροστά στον ιερέα του Διός.

Μετά ταύτα, επειδή ήτο και παροιμιώδης πολυφαγάς, το έκοψε κομμάτια και το έφαγε μόνος του.

Κάποτε έβαλαν στοίχημα στην Αίγινα ποιος θα πιει το περισσότερο κρασί μεμιάς και ο Μίλων ήπιε 3 χόες (κανάτες), δηλαδή σημερινά 9 λίτρα.

Σε διαμάχη με τους Συβαρίτες φόρεσε στο κεφάλι το στεφάνι του Ολυμπιονίκη και στο σώμα δέρμα λιονταριού και μπήκε μπροστά στους συντοπίτες του, τρέποντας σε άτακτη φυγή τους Συβαρίτες.

Τότε βέβαια υπήρχαν ακόμη λέοντες στην Κάτω Ιταλία.

Κάποτε κράτησε τον κεντρικό στύλο σε καταρρέουσα αίθουσα και έσωσε τους θαμώνες Πυθαγορείους και μετά έφυγε κι αυτός πριν καταρρεύσει η στέγη.

Τελικά, ο άνθρωπος με την υπεράνθρωπη δύναμη νικήθηκε από τον συμπατριώτη του Τιμασίθεο όταν πήγε στην Ολυμπία την εβδόμη φορά, σε ηλικία 39-40 ετών.

Μετά τη νίκη του Τιμασιθέου το πλήθος, αλλά και αυτός ο Τιμασίθεος, επευφημούσαν τον Μίλωνα.

Λέγεται ότι το πελώριο άγαλμα που του στήσανε στην Ολυμπία το σήκωσε ο ίδιος και το απίθωσε στη βάση του.

Όμως η μοίρα του επεφύλαξε φρικτό θάνατο, όταν πιάσθηκε από έναν κορμό δέντρου που πήγε να ανοίξει. Εκεί στην ερημιά τον έφαγαν τα θηρία.

Η Πάλη

Η πάλη ήτο αρχαιότατο αγώνισμα κι αυτό φαίνεται από τον μύθο της Μαίας με τον Έρωτα.

Λέγουν ότι η Μαία ήτο παθολογική κλέπτρα και ποτέ τα βράδια δεν έμεινε σπίτι της, διότι γύριζε και έκλεβε παντού, ως και στον Άδη ακόμη.

Κάποτε εκάλεσε τον Έρωτα σε πάλη και τον ενίκησε δολίως και περιέργως, πεδικλώσας αυτόν.

Οι Θεοί που παρακολουθούσαν την πάλη επεφήμουν, η δε Αφροδίτη τον ενηγκαλίζετο με μεγάλην ηδονήν.

Και τότε έκλεψε τον Κεστόν εκ του κόλπου αυτής. Κεστός ήτο εγκώμιον ή, όπως λέγανε παλιότερα, το «ερωτικό γράμμα» που κάποιος τις είχε στείλει.

Αλλά ο Έρωτας έκλεψε από τα χέρια του Δία το σκήπτρον του και παρ’ ολίγον να αρπάξει και τον κεραυνόν.

Αυτός είχε κλέψει και την Τρίαινα του Ποσειδώνα.

Δαιμόνιο λοιπόν παιδί ο Έρωτας, που μπορεί ακόμη και καράβια να κλέβει, όταν ο καπετάνιος τους ερωτευθεί κάποια στην ξηρά.

---

4. Διαγόρας ο Ρόδιος — Πυγμάχος

Ο Διαγόρας ήτο επιφανέστερος όλων των πυγμάχων της αρχαιότητος.

Τραγουδισμένος από τους ποιητές, όπως ο Πίνδαρος που του χάρισε Ωδή, οι συμπατριώτες του θέλησαν να του δώσουν θεϊκή καταγωγή.

Η μάνα του, έλεγαν, βρέθηκε στην εξοχή και επειδή έκανε πολύ ζέστη κατέφυγε στο Ιερό του Ερμή. Εκεί την βρήκε κοιμισμένη ο θεός και της έσπειρε τον Διαγόρα.

Όμως αυτός κατάγεται από βασιλικό γένος, καθότι ήτο εγγονός του βασιλιά της Ιαλυσσού Δαμάγητου.

Ήτο γιγαντόσωμος και ωραίος άνδρας ύψους τεσσάρων πηχών και πέντε δακτύλων (ήτοι 2,20 μ.) και εντυπωσίαζε τους πάντες.

Στο αγώνισμα της πυγμής είχε νικήσει στην 79η Ολυμπιάδα (464 π.Χ.), δύο φορές στα Νέμεα, τέσσερις στα Ίσθμια, πολλές φορές στη Ρόδο, στην Αθήνα, στα Μέγαρα, στο Άργος κ.ά.

Τον έλεγαν «ευθυμάχα», διότι δεν έστρεφε ποτέ στα πλευρά ή κάτω, αγωνιζόμενος πάντα εμπρός και με τίμια μέσα.

Το άγαλμά του στόλιζε την Άλτιν και δεξιά και αριστερά τούτου ήταν στημένα τα αγάλματα των υιών του, που ήσαν επίσης λαμπροί Ολυμπιονίκες: στην πυγμή ο Δαμάγητος και στο παγκράτιον ο Ακουσίλαος.

Πιο πέρα ήτο επίσης στημένο το άγαλμα του τρίτου υιού του, Δωριέα, τρις Ολυμπιονίκης, οκτώ φορές Ισθμιονίκης, επτά φορές Νεμεονίκης, μια φορά Πυθιονίκης, όλες στο παγκράτιο.

Λίγο πιο πέρα ήσαν στημένα και τα αγάλματα των εγγονών του, Ευκλή και Πεισιρόδου.

Στην 83η Ολυμπιάδα (448 π.Χ.) ο κήρυξ φωνάζει:

«Δαμάγητος ο Διαγόρου Ρόδιος νικά πυγμήν, Ακουσίλαος ο Διαγόρου Ρόδιος νικά πυγμήν. Ακουσίλαος ο Διαγόρου Ρόδιος νικά παγκράτιον».

Παίρνουν τα στεφάνια τους οι Δαμάγητος και Ακουσίλαος και τρέχουν να στεφανώσουν με αυτά τον πατέρα τους, που παρακολουθούσε συγκινημένος.

Οι γιοί του τον σηκώνουν στα χέρια, τα πλήθη επευφημούν:

«Εύγε… εύγε, Ζήθι Διαγόρα τρισόλβιε» (τρίσθεε).

Και τότε ένας Σπαρτιάτης του λέγει:

«Πέθανε πια Διαγόρα. Άλλο δεν σου μένει παρά να ανεβείς στον Όλυμπο».

Και πράγματι ο ευτυχισμένος Διαγόρας έγειρε και πέθανε στην αγκαλιά των παιδιών του.

Κι αν δεν ανέβηκε στον Όλυμπο, έμεινε όμως αθάνατος.

Η καρδιά του τον πρόδωσε στην πιο ευτυχισμένη στιγμή της ζωής του, μια ζωή που είχε πραγματοποιήσει όλα του τα όνειρα.

---

5. Πολυδάμας ο Σκωτουσσαίος — Παγκρατιστής

Ο Πολυδάμας από τη Σκοτούσσα της Θεσσαλίας ήτο ο πιο μεγαλόσωμος άνθρωπος της αρχαιότητος.

Αυτός νίκησε στην 93η Ολυμπιάδα (408 π.Χ.) στο παγκράτιον, αλλά η φήμη του προήλθε από τους άθλους και τα κατορθώματα που είναι ισάξια με τους άθλους του Ηρακλή.

Ένας από τους πολλούς άθλους του ήτο και η νίκη του πάνω σε ένα πελώριο λιοντάρι, που το σκότωσε με τα χέρια του χωρίς κανένα όπλο στον Όλυμπο.

Κάποτε άλλοτε έπιασε έναν άγριο ταύρο από το πισινό πόδι και, στην απεγνωσμένη προσπάθεια να απελευθερωθεί το ζώο, έφυγε αφήνοντας στα χέρια του Πολυδάμα τις χηλές του.

Μια άλλη φορά μονομάχησε, κατά παράκληση του Δαρείου Ωχου, με τρεις δυνατούς σωματοφύλακές του.

Αυτοί μεν ήσαν οπλισμένοι με ξίφη και σάρισσες, ενώ ο Πολυδάμας μόνον με ρόπαλο, και τους σκότωσε και τους τρεις.

Όμως και του Πολυδάμα το τέλος ήτο άδοξο, εξαιτίας της μεγάλης δυνάμεώς του.

Τούτο συνέβη όταν μερικοί φίλοι διασκέδαζαν σε σπήλαιο, όταν έγινε σεισμός και άρχισε να καταρρέει η οροφή του.

Οι άλλοι που έφυγαν γλύτωσαν, ενώ ο Πολυδάμας, που θέλησε να κρατήσει την οροφή με τα χέρια του, καταπλακώθηκε.

---

6. Μελαγκόμας ο Κάριος — Πυγμάχος

Ο Μελαγκόμας από την Καρία της Μικράς Ασίας θεωρείται ένας από τους πλέον φημισμένους πυγμάχους της αρχαιότητος.

Η ιδιαίτερη αξία του έγκειται στο γεγονός ότι πάντα νικούσε χωρίς ποτέ να τραυματισθεί ή να τραυματίσει τον αντίπαλό του.

Πολύ παράξενο για έναν αθλητή πυγμαχίας.

Η τέχνη του δε έγκειτο στο να νικά τον αντίπαλό του πριν τον χτυπήσει, δηλαδή τον ανάγκαζε να παραδεχθεί την ήττα του και να αναγνωρίσει την ανωτερότητα του.

Προς τούτο ήτο τόσο δεινός πυγμάχος, ώστε είχε με το μέρος του τους θεατές που τον επευφημούσαν.

Οι κινήσεις του ήσαν αέρινες και κουνούσε τα χέρια του μόνον για να προστατευθεί και όχι για να κτυπήσει.

Είχε όμως πολύ μεγάλη αντοχή, ώστε εκούραζε τον αντίπαλό του και τον υποχρέωνε να χάσει την ψυχραιμία του, να εκνευρισθεί και να παραδοθεί.

Πέτυχε την πρώτη του νίκη κατά την 206η Ολυμπιάδα, το 45 μ.Χ., και έκτοτε κέρδισε πολλές νίκες σε διάφορους αγώνες.

---

7. Αστύλος ο Κροτωνιάτης — Σταδιοδρόμος

Ο Αστύλος από τον Κρότωνα αναδείχθηκε τρεις φορές Ολυμπιονίκης, στην 73η, 74η και 75η Ολυμπιάδα (488 π.Χ., 484 π.Χ. και 480 π.Χ.), αλλά δεν είναι αυτό που τον ξεχώρισε από τους άλλους, όσο η κακή του μοίρα, ώστε ακόμη και η πατρίδα του που τον τιμούσε τον τιμώρησε σκληρά.

Ο Παυσανίας γράφει:

«Ο Αστύλος είχε κερδίσει σε τρεις κατά σειρά νίκες στην Ολυμπία στο στάδιο και στο δίαυλο. Επειδή στις δύο τελευταίες Ολυμπιάδες είχε δηλώσει ότι θα αγωνιζόταν σαν πολίτης των Συρακουσών, για να τιμήσει τον τύραννο Ιέρωνα, υιό του Δεινομένη, οι Κροτωνιάτες τον τιμώρησαν με την απόφαση να μετατραπεί το σπίτι του σε δεσμωτήριο και ακόμη να ριχτεί κάτω ο ανδριάντας του, που ήτο στημένος στην πόλη, έξω από το ιερό της Ήρας Λακινίας».

---

8. Ηρόδωρος ο Μεγαρεύς — Σαλπιγκτής

Μπορούσαν κι άλλοι να διακριθούν στην Ολυμπία, αν νικούσαν σε αγώνες, όπως λ.χ. οι ξακουστοί κήρυκες και οι σαλπιγκτές του ιπποδρόμου.

Ένας τέτοιος φημισμένος σαλπιγκτής ήτο και ο Ηρόδωρος από τα Μέγαρα, που συγκινούσε με τη σάλπιγγά του τα πλήθη και τα άλογα.

Ο Ηρόδωρος ήτο άνδρας τεραστίων διαστάσεων, υπερβολικά υψηλός, πολυφαγάς και κοιμόταν πάνω σε δορά λιονταριού.

Λένε ότι έτρωγε επτά χοίνικες (7 κιλά) ψωμί και έπινε δύο χόες κρασί (6 λίτρα).

Αυτός κέρδισε δέκα φορές, ήτοι επί 40 χρόνια, στον αγώνα των σαλπιγκτών στην Ολυμπία.

Την πρώτη του νίκη πέτυχε στην 113η Ολυμπιάδα (328 π.Χ.).

Με τα σαλπίσματά του βοήθησε τον Δημήτριο τον Πολιορκητή να καταλάβει το Άργος.

---

Πηγή

Από το βιβλίο:

«ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΙ ΑΓΩΝΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΟΪΣΤΟΡΙΑ ΩΣ ΤΟ 2004»
Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Εκδόσεις Έσοπτρον — Άγγελος Σιδεράτος

του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη

Από τις αρχαίες ελληνικές λεωφόρους  στο  σημερινό  σταυροδρόμι

1. Η τέχνη και η σχέση του ανθρώπου με το θείο

Από τις αρχαιότερες ανθρώπινες δραστηριότητες ξεχωρίζει η προσπάθεια του ανθρώπου να αντιμετωπίσει την ασθένεια και να διατηρήσει τη ζωή. Η ιατρική, επομένως, μπορεί να θεωρηθεί μία από τις αρχαιότερες τέχνες του ανθρώπου.

Παράλληλα, η ποίηση, η μουσική και ο χορός κατείχαν ιδιαίτερη θέση στις αρχαίες κοινωνίες. Στον ελληνικό κόσμο συνδέθηκαν στενά με τη λατρεία, τις τελετές και την προσπάθεια του ανθρώπου να επικοινωνήσει με το θείο.

Πριν από την πλήρη διαμόρφωση του Ολύμπιου πανθέου, αρχαίες παραδόσεις αποδίδουν στους Πελασγούς και σε άλλους προγενέστερους πληθυσμούς ιδιαίτερες μορφές λατρείας, που συνδέονταν με τα φυσικά φαινόμενα, τα άστρα, τη δύναμη του πολέμου και ιερά δέντρα, όπως η δρυς της Δωδώνης.

2. Το πυρ και η δημιουργία του κόσμου

Η ιδέα του πυρός ως αρχέγονης κοσμικής δύναμης εμφανίζεται στην αρχαία ελληνική φιλοσοφία, ιδιαίτερα στη σκέψη του Ηράκλειτου. Το πυρ δεν πρέπει να ταυτίζεται απλώς με τη φωτιά ως φυσικό φαινόμενο· αποτελεί φιλοσοφικό σύμβολο της διαρκούς μεταβολής και της κοσμικής τάξης.

Έτσι, η αντίληψη για το «άσβεστο πυρ» μπορεί να ιδωθεί ως μέρος μιας ευρύτερης ελληνικής προσπάθειας να ερμηνευθεί η αρχή και η λειτουργία του Σύμπαντος μέσω φυσικών και κοσμολογικών αρχών.

3. Κέκροπας, οικογένεια και κοινωνική τάξη

Ο Κέκροπας ανήκει στις πανάρχαιες παραδόσεις της Αθήνας και παρουσιάζεται από μεταγενέστερες πηγές ως ένας από τους πρώτους οργανωτές της αθηναϊκής κοινωνίας.

Στους μύθους και στις παραδόσεις που τον αφορούν συνδέεται με την καθιέρωση κοινωνικών και θρησκευτικών θεσμών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται παραδόσεις σχετικά με τον γάμο και την οργάνωση της οικογενειακής ζωής.

Η οικογένεια, άλλωστε, αποτέλεσε θεμελιώδη κοινωνικό θεσμό στον ελληνικό κόσμο, συνδέοντας τη συγγένεια, την κληρονομιά, την ανατροφή των παιδιών και τη συνέχεια της κοινότητας.

4. Ορφέας και οι αρχαίοι φορείς της γνώσης

Στην ελληνική παράδοση, ο Ορφέας, ο Εύμολπος, ο Μελάμπους και ο Λίνος παρουσιάζονται ως πρόσωπα που συνδέονται με τη μετάδοση γνώσης, τη μουσική, την ποίηση, τη θεραπεία ή τις θρησκευτικές τελετουργίες.

Ιδιαίτερα ο Ορφέας απέκτησε τεράστια σημασία στην ελληνική μυθολογία και στη μεταγενέστερη φιλοσοφική σκέψη. Η μορφή του συνδέθηκε με τη μουσική δύναμη, τη μύηση, τη σχέση ζωής και θανάτου και την αναζήτηση μιας βαθύτερης γνώσης για τον άνθρωπο και το θείο.

5. Ελληνική θρησκεία και «ειδωλολατρία»

Η αρχαία ελληνική θρησκεία δεν είναι εύκολο να περιγραφεί απλώς με τον όρο «ειδωλολατρία». Οι αρχαίοι Έλληνες λάτρευαν πραγματικά τους θεούς τους μέσω θυσιών, τελετών, προσευχών, εορτών και ιερών χώρων, ενώ ταυτόχρονα οι θεότητες απέκτησαν μέσα στη φιλοσοφική και ποιητική παράδοση βαθύτερες συμβολικές και κοσμολογικές σημασίες.

Ο Δίας, η Αθηνά, ο Απόλλων, ο Ποσειδών και οι υπόλοιποι θεοί  και θεές δεν ήταν μόνο μορφές της μυθολογίας. Αντιπροσώπευαν επίσης δυνάμεις της φύσης, ανθρώπινες αρετές και πάθη, καθώς και διαφορετικές όψεις της κοσμικής και κοινωνικής τάξης.

6. Η Έρις και ο γάμος του Πηλέα και της Θέτιδας

Σύμφωνα με τον γνωστό μύθο, η Έρις, θεότητα της φιλονικίας, δεν προσκλήθηκε στον γάμο του Πηλέα και της Θέτιδας.

Αντιδρώντας, έριξε ανάμεσα στους καλεσμένους το περίφημο «μήλον της Έριδος», το οποίο έφερε την επιγραφή ότι προοριζόταν για την ομορφότερη θεά. Η διεκδίκηση του μήλου από την Ήρα, την Αθηνά και την Αφροδίτη οδήγησε στην κρίση του Πάρη και, σύμφωνα με την παράδοση, αποτέλεσε ένα από τα γεγονότα που οδήγησαν τελικά στον Τρωικό Πόλεμο.

Ο μύθος αποδίδει έτσι στην Έριδα έναν καταλυτικό ρόλο: μια φαινομενικά μικρή πράξη φιλονικίας μπορεί να προκαλέσει γεγονότα τεράστιας ιστορικής και μυθολογικής σημασίας. Αυτό το μήλο βρίσκεται εντός του  πολιτικού συστήματος και σπαράσσει τα κόμματα  και αναλίσκει  το δυναμικό της πατρίδος προς χάριν του  «πολιτικού συμφέροντος»

7. Ποσειδών-«Μέγα το της Θαλάσσης Κράτος»

Η τρίαινα αποτελεί το χαρακτηριστικό σύμβολο του Ποσειδώνα και συνδέεται με την κυριαρχία του στη θάλασσα. Ανέκαθεν οι Έλληνες στηρίζονταν στο μέγα της θαλάσσης κράτος

Η αρχαία ελληνική κοσμολογία παρουσιάζει τον κόσμο ως χώρο διαμοιρασμού της εξουσίας μεταξύ των μεγάλων θεϊκών δυνάμεων. Ο Δίας κυριαρχεί στον ουρανό, ο Ποσειδών στη θάλασσα και ο Άδης στον Κάτω Κόσμο.

Ο Τρίτων, γιος του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης, είναι θαλάσσια θεότητα και συνδέεται με το κοχύλι ή θαλάσσιο κέρας, με το οποίο μπορούσε να προκαλεί ή να κατασιγάζει τα κύματα. Πανίσχυρο ναυτικό ηχεί τώρα (29/8/26)

Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org

by Lieutenant General (Ret.) K. Ch. Konstantinidis

“We Greeks are indigenous,” writes Herodotus

The Greeks are indigenous to the Greek lands. From the most ancient times, they travelled and settled throughout almost the entire known world: Europe, the Black Sea, Asia Minor, Palestine, Africa, Asia (India–Tibet–China–Laos–Japan), the Pacific Ocean (Polynesia, Indonesia, Melanesia, Micronesia), Atlantis and the American continent (mainly in the southern regions and elsewhere).

They mapped the known and unknown world of their time (the North and South Poles of the Earth), according to the Ptolemaic maps as they have survived to our days through the Byzantines (Piri Reis maps).

Genealogical trees and the Greek peoples

These were recorded in ancient times by Hesiod and other very ancient writers in the various Greek forms of writing: Hieroglyphic, Symbolic, Linear Script A and B. Hesiod copied from the steel tablets of the Museum of Helicon the first history and events of the Greeks and the Aegean Land.

In the Classical period, various historians and, above all, dramatic writers drew from the ancient texts forgotten events concerning the Greek race.

Unfortunately, the Greek genealogical records were never brought together, and only individual scholars made commendable attempts to collect them; nor were they arranged chronologically.

From Hesiod, Homer, Apollodorus, Diodorus and other ancient writers and poets, the genesis of the world is presented.

The Beginning of the World – The Sovereignty of Time

In the beginning there was eternal Time, sovereign over all things.

Then Gaia and Eros appeared.

Time gave birth to Chaos.

Chaos gave birth to Erebus and Night.

Erebus gave birth to Aether and Day.

From Night were born:

Morus, Ker, Death, Sleep (dreams), Momus, Oizys, the Hesperides, the Moirai, the Keres, and Nemesis.

Deceit, Philotes, Old Age, and Eris.

From Eris:

Pain, Oblivion, Famine, Sorrows, Hyaminai, Fears, Battles, Manslayings, Victory, False Words, Disputes, Lawlessness, Deceit and Oath.

Time = Nebulous, an immaterial and eternal state of the Universe.

Time–Cronus gave birth to Chaos. According to the Orphic religion (a monotheistic philosophy said to date to 11,832–13,832 BCE).

Chaos = (Ovid, Met. 1.5) confused matter from which the World emerged. “Chaos first came into being as the first existing thing” … “the dark and first living principle of all living things in the world.” From it arose Earth and Tartarus. Eros, in turn, gave birth to Erebus (the lightless darkness) and Night, which together with Erebus gave birth to Aether and Day, while Earth gave birth to Uranus, the Mountains, and Pontus. (Hesiod, Theogony 116.)

Erebus = a place of darkness according to Hesiod. According to Homer, Erebus was a place of darkness between Earth and Hades.

Night = darkness that gave birth to Day. The Orphics believed that… (In the Temple of Artemis at Ephesus there was a statue of Night, a work of Rhoikos. Night produced the destructive beings—monsters.) Only the following will be mentioned:

a/ Nemesis = she assigns to each person the portion of happiness or misery that corresponds to them (a work by Phidias existed at Rhamnous).

b/ Deceit = deceives virtuous souls.

c/ Philotes = erotic desire.

d/ Old Age = prepares the end of life.

e/ Eris = the mother of all good things as well as all evil things. We Greeks have her permanently as a friend only when it comes to evil.

Commentary

1/

How many lies have been told by ignorant and malicious foreigners about the origin of the Greeks—that, supposedly, we descend from the Indo-Europeans, who came from nowhere, left no civilization anywhere, but only a few common words or derivatives found in various languages.

2/ The originator of the Indo-European theory, Sir William Jones (1746–1794):

In 1786, in a speech in Calcutta, he pointed out the systematic relationship between Sanskrit, Greek, Latin, Gothic and Celtic. This, of course, happens because the Greeks travelled throughout the world from the most ancient times and transmitted, together with their civilization, the Greek language as well.

A superficial linguistic theory eventually came to regard the brilliant Greek civilization as a borrowing from uncivilized lands, without this gentleman having carefully studied the ancient Greek writers and Greek literature before advancing the theory that troubled the Greek nation for a long time.

3/

A second falsifier, the German Jakob Philipp Fallmerayer, arbitrarily argued in his theory that the ancient Greeks had been largely replaced demographically by Slavs and Albanians during the Middle Ages, thereby questioning the demographic continuity between the ancient and modern Greeks. The Greek Revolution of 1821 disproved him, because both Macedonia and Epirus rose in revolt against the Turks and Ali Pasha.

4/

The cosmogony of the ancient Greeks presents certain interesting similarities with modern cosmological conceptions, particularly the idea that the universe did not exist from the beginning in its present form, but emerged from an initial state and evolved. However, it does not constitute a scientific theory equivalent to modern cosmology, which is based on observations, mathematical models and experimental testing.

Nevertheless, there are still uncertainties and different scientific hypotheses concerning the origin and evolution of the universe.

(28/8/26)

Lieutenant General (Ret.) Konstantinos Konstantinidis

Author – Member of the Society of Greek Literary Writers

Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org

του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη

«Έλληνες γηγενείς εσμέν» γράφει ο Ηρόδοτος

Οι Έλληνες είναι γηγενείς του ελλαδικού χώρου. Από αρχαιοτάτων χρόνων ταξίδευαν και κατοίκησαν σε ολόκληρο σχεδόν τον γνωστό κόσμο: Ευρώπη, Εύξεινο Πόντο, Μικρά Ασία, Παλαιστίνη, Αφρική, Ασία (Ινδία-Θιβέτ-Κίνα-Λάος-Ιαπωνία), Ειρηνικό Ωκεανό (Πολυνησία, Ινδονησία, Μελανησία, Μικρονησία), Ατλαντίδα και Αμερικανική Ήπειρο (κυρίως στις νότιες περιοχές και αλλού).

Χαρτογράφησαν τον γνωστό και άγνωστο τότε κόσμο (Βόρειο και Νότιο πόλο της Γης). Σύμφωνα με τους Πτολεμαϊκούς χάρτες, όπως διασώθηκαν ως τις μέρες μας από τους Βυζαντινούς (χάρτες Πιρί Ρέις).

Οι γενεαλογικοί ιστοί με τα γένη των Ελλήνων

Αυτά ήταν καταγεγραμμένα παλιά από τον Ησίοδο και άλλους πανάρχαιους συγγραφείς στις διάφορες ελληνικές γραφές: Ιερογλυφικά, Συμβολικά, Γραμμική Γραφή Α΄ και Β΄. Ο Ησίοδος αντέγραψε από τις χαλύβδινες πλάκες του Μουσείου του Ελικώνα την πρώτη ιστορία και τα δρώμενα των Ελλήνων και της Αιγαίας Γης.

Στην κλασική εποχή, οι διάφοροι ιστορικοί και δραματικοί κυρίως συγγραφείς αντλούσαν από τα αρχαιότερα κείμενα ξεχασμένα γεγονότα της Ελληνικής φυλής.

Δυστυχώς, οι ελληνικοί γενεαλογικοί ιστοί ποτέ δεν συγκεντρώθηκαν και μόνο από άτομα έγιναν αξιέπαινες προσπάθειες συγκεντρώσεώς τους και δεν ταξινομήθηκαν χρονολογικά.

Από τον Ησίοδο, τον Όμηρο, τον Απολλόδωρο, τον Διόδωρο και άλλους αρχαίους συγγραφείς και ποιητές δίδεται η γένεση του κόσμου.

Αρχή του Κόσμου – Κυριαρχία του Χρόνου

Στην αρχή ήταν ο αιώνιος Χρόνος, κυρίαρχος των πάντων.

Μετά εμφανίστηκαν η Γαία και ο Έρως.

Ο Χρόνος γέννησε το Χάος.

Το Χάος γέννησε το Έρεβος και τη Νύκτα.

Το Έρεβος γέννησε τον Αιθέρα και την Ημέρα.

Από τη Νύχτα γεννήθηκαν:

Ο Μόρος, η Κήρ, ο Θάνατος, ο Ύπνος (όνειρα), ο Μώμος, η Οϊζύς και οι Εσπερίδες, οι Μοίρες, οι Κήρες και η Νέμεσις.

Η Απάτη, η Φιλότης, το Γήρας και η Έρις.

Από την Έριδα:

Πόνος, Λήθη, Λιμός, Άλγη, Υαμίναι, Φόβοι, Μάχαι, Ανδροκτασίαι, Νίκη, Λόγοι (ψευδείς), Αμφιλογίαι, Δυσνομία, Απάτη και Όρκος.

Χρόνος = Νεφελώδης, άυλη και αιώνια κατάσταση του Σύμπαντος.

Ο Χρόνος – Κρόνος γέννησε το Χάος. Σύμφωνα με την Ορφική θρησκεία (μονοθεϊστική φιλοσοφία που αναφέρεται στα 11.832–13.832 Π.Ε.).

Χάος = (Οβιδ. Μετ. 1, 5) ύλη συγκεχυμένη από την οποία προέκυψε ο Κόσμος. «το πρώτον υπάρχον πρώτιστα χάος γίνεται» … «ερεβώδης και πρώτη ζώσα αρχή πάντων των ζώντων εν τω κόσμω». Εξ αυτού παρήχθησαν η Γη και ο Τάρταρος. Το δε Έρως γέννησε και το Έρεβος (το άφωτο σκότος) και τη Νύκτα, ήτις μετά του Ερέβους γέννησε τον Αιθέρα και την Ημέρα, η δε Γη γέννησε τον Ουρανό, τα Όρη και τον Πόντο. (Ησιοδ. Θεογ. 116)

Έρεβος = τόπος σκότους κατ’ Ησίδ. Κατά τον Όμηρο, Έρεβος = τόπος σκότους μεταξύ Γης και Άδου.

Νύχτα = σκοτάδι που γέννησε την Ημέρα. Οι Ορφικοί θεωρούσαν… (Στο ναό της Αρτέμιδος στην Έφεσο υπήρχε άγαλμα της Νυκτός, έργο του Ροίκου. Η Νύχτα παρήγαγε τα ολέθρια όντα (τέρατα). Θα αναφερθούν μόνο:

α/ Τη Νέμεση = απονέμει σε κάθε άνθρωπο την αξία που του αναλογεί σε μερίδα ευτυχίας ή δυστυχίας (στη Ραμνούντα υπήρχε έργο του Φειδία).

β/ Απάτη = ξεγελά τις αγαθές ψυχές.

γ/ Φιλότητα = ερωτική επιθυμία.

δ/ Το Γήρας = προετοιμάζει το τέλος της ζωής.

ε/ Η Έρις = μητέρα όλων των αγαθών αλλά και όλων των κακών. Εμείς οι Έλληνες την έχουμε μονίμως φιλενάδα μόνο για τα κακά.

Σχολιασμός

1/ Πόσα ψέματα δεν είπαν κάτι ανιστόρητοι και κακόβουλοι ξένοι για την καταγωγή των Ελλήνων, ότι τάχα καταγόμαστε από τους Ινδοευρωπαίους, που ήρθαν από το πουθενά, ουδένα άφησαν κάπου πολιτισμό, παρά μόνο λίγες κοινές λέξεις ή παράγωγα που συναντώνται σε διάφορες  γλώσσες.

2/ Εμπνευστής της ινδοευρωπαϊκής θεωρίας ο Sir William Jones (1746–1794): το 1786, σε   ομιλία του στην Καλκούτα, επισήμανε τη συστηματική συγγένεια μεταξύ σανσκριτικών, ελληνικών, λατινικών, γοτθικών και κελτικών. Ασφαλώς τούτο συμβαίνει διότι οι Έλληνες ταξίδευαν σε όλο τον κόσμο από τα πανάρχαια χρόνια και μετέδωσαν μαζί με τον πολιτισμό τους και την ελληνική γλώσσα. Μια επιπόλαια γλωσσολογική θεωρία κατέληξε να θεωρήσει τον υπέρλαμπρο ελληνικό πολιτισμό σαν δάνειο από απολίτιστες χώρες, χωρίς ο κύριος αυτός να μελετήσει προσεκτικά τους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς και την ελληνική γραμματεία πριν προβεί στη θεωρία που ταλάνισε το Ελληνικό Έθνος επί μακρόν.

3/ Ένας δεύτερος ψευδολόγος, ο Γερμανός Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμεράιερ, με τη θεωρία του υποστήριζε αυθαίρετα ότι οι αρχαίοι Έλληνες είχαν σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί πληθυσμιακά από Σλάβους και Αλβανούς κατά τον Μεσαίωνα, αμφισβητώντας έτσι τη δημογραφική συνέχεια μεταξύ αρχαίων και νεότερων Ελλήνων. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 τον διέψευσε, γιατί και η Μακεδονία και η Ήπειρος επαναστάτησαν κατά των Τούρκων και του Αλή Πασά.

4/ Η κοσμογονία των αρχαίων Ελλήνων παρουσιάζει ορισμένες ενδιαφέρουσες ομοιότητες με σύγχρονες κοσμολογικές αντιλήψεις, κυρίως την ιδέα ότι το σύμπαν δεν υπήρχε εξαρχής με τη σημερινή του μορφή, αλλά προέκυψε από μια αρχική κατάσταση και εξελίχθηκε. Ωστόσο, δεν αποτελεί επιστημονική θεωρία αντίστοιχη με τη σύγχρονη κοσμολογία, η οποία βασίζεται σε παρατηρήσεις, μαθηματικά μοντέλα και πειραματικούς ελέγχους. Ωστόσο, υπάρχουν ακόμη αβεβαιότητες και διαφορετικές επιστημονικές υποθέσεις που εξακολουθούν να υπάρχουν σχετικά με την προέλευση και την εξέλιξη του σύμπαντος. ( 28/8/26)

Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org

by Lieutenant General (Ret.) K. H. Konstantinidis

A Dialogue Between Three Great Traditions of Hellenism

The history of Hellenism is characterized by a long and complex spiritual continuity. From ancient Greek mythology, the worship of the gods and philosophical thought to Christianity and Greek Orthodoxy, the Greek world underwent profound transformations without ever ceasing to produce philosophy, education, art and spiritual culture.

The transition from the ancient religion to Christianity was one of the greatest spiritual events in Greek history. It was not simply a matter of replacing one religion with another. It represented a profound transformation in the way human beings understood God, the world, the soul, morality and the very purpose of human existence.

Today, many centuries later, a different question may be posed:

Is it possible to open a new dialogue between the ancient Greek spiritual heritage and the Orthodox tradition?

This does not necessarily mean returning to the ancient religion or changing the Orthodox faith. Rather, it could constitute an attempt to understand the common philosophical and cultural elements that have shaped the Greek way of thinking throughout the centuries.

The Gap of the Centuries

For many centuries, ancient Greek religion and Christian Orthodoxy were regarded as two opposing worlds. The former was associated with a polytheistic pantheon, myths and ancient religious practices, while the latter was associated with faith in the One God, Christian revelation and the Church.

This opposition is historically real with regard to fundamental matters of faith. It would therefore not be correct to claim that the two religious traditions are essentially the same religion.

There is, however, another area in which they can meet: philosophy, ethics, the understanding of the human being, the search for truth, the value of education and the cultural continuity of Hellenism.

It is in this sphere that a fruitful dialogue can develop.

From Mythos to Logos

One of the most important characteristics of Greek civilization was the transition from mythos to logos.

Ancient myths sought to interpret the world through symbolic figures: Zeus, Athena, Apollo, Poseidon, Aphrodite and the other deities. At the same time, the pre-Socratic philosophers began searching for the principles underlying the world through nature, reason and observation.

With Socrates, Plato and Aristotle, Greek thought advanced even further in its search for truth, virtue, the Good and the meaning of human life.

This philosophical heritage did not disappear with the rise of Christianity. On the contrary, a substantial part of it was incorporated into Christian philosophy and theology.

Greek Philosophy and Orthodox Thought

The encounter between Hellenism and Christianity was decisive in the formation of the Byzantine spiritual tradition.

The Fathers of the Church made extensive use of the Greek language and philosophical terminology in expressing and developing Christian theology. Concepts such as Logos, ousia (essence), physis (nature) and prosopon (person) acquired particular theological significance.

Particularly important were figures such as Basil the Great, Gregory the Theologian, Gregory of Nyssa and John of Damascus.

This relationship demonstrates that Greek philosophy and Christianity did not remain two completely isolated worlds. There was conflict, but there was also dialogue, assimilation and creative synthesis.

The Human Being at the Center

Another field of comparison is the understanding of the human being.

Ancient Greek philosophy placed self-knowledge, virtue, justice, education and the cultivation of the individual at the center of its thought.

The Orthodox tradition, from a different theological starting point, also attaches great importance to the transformation of the human person, the cultivation of the soul, love, freedom and spiritual fulfillment.

The two approaches are not identical. They can, however, enter into dialogue.

From the Orphic God and the Olympian Gods to the Christian God

Here we encounter Orpheus once again. In the most ancient traditions, through his Orphic religious teaching, he is said to have discovered the divine in the concept of one and unique God. Unfortunately, because of the secret and initiatory character of Orphic teachings, we possess very little reliable information about them.

The later ancient Greek religion was polytheistic and included a multitude of symbolic deities, each with different attributes, cults and mythological traditions.

Orthodoxy, by contrast, is strictly monotheistic and founded upon faith in the One God and the Holy Trinity.

Consequently, a literal “fusion” of the two as religious systems would create serious theological contradictions.

A different approach, however, could be a synthesis at the level of culture and philosophical dialogue: an examination of what ancient Greek thought contributed to civilization and of how this heritage was transformed within the Christian and Byzantine traditions.

The Meaning of Synthesis

If we use the word “synthesis,” it could be understood in a more symbolic sense.

It would not mean that Zeus becomes Christ, nor that the ancient gods are incorporated into Orthodox theology. It could, however, mean recognizing the ancient sages as saints—a proposition that would itself require profound theological and historical examination.

It would mean that modern Hellenism can acknowledge the two great spiritual heritages that have shaped its historical course: ancient Greek philosophy and education on the one hand, and the Orthodox Christian tradition on the other.

The first gave the world a unique tradition of philosophical reflection, science, democratic thought, aesthetics and the pursuit of rational truth.

The second shaped the spiritual, social, artistic and historical life of the Greek world for centuries.

A New Greek Synthesis?

Perhaps the task today is neither to return to the ancient religion nor to reject the Christian tradition.

Perhaps it is to rediscover a dialogue between Logos and Faith, between Philosophy and Theology, between ancient education and Orthodox spirituality.

Such an approach could constitute a significant contribution by modern Hellenism to a world facing crises of values, identity and meaning.

Hellenism does not need to choose between Antiquity and Orthodoxy as though they were two completely unrelated worlds. History itself shows that Greek civilization underwent many transformations and that the Greek language served as the medium through which both ancient philosophy and Christian theology were expressed.

A Vision for the Future

The gap of the centuries need not lead to a literal religious merger. It could, however, give way to a new era of understanding, study and creative dialogue.

Ancient Greece can offer modern humanity a love of knowledge, freedom of thought, the search for truth, the cultivation of body and spirit, and the principle of moderation.

The Orthodox tradition can offer its own profound reflection on love, spiritual transformation, freedom, community and the meaning of human existence.

Such an encounter would not constitute a return to the past. It would be an attempt to create a new Greek spiritual horizon, grounded in knowledge of history rather than its denial.

Perhaps, ultimately, the true objective is not to create a new religion, but to seek a common spiritual ground where Greek Logos, philosophy, education and Orthodox spirituality can engage in dialogue without fear or prejudice.

Such an undertaking could renew the dialogue concerning the identity of Hellenism and, beyond the borders of Greece, contribute to the wider reflection on humanity, morality, freedom and the meaning of life.

Messinia and Laconia as a Point of Departure

Perhaps such an undertaking could begin in a land where Greek history is not merely a memory but a living experience: the sacred soil of Messinia and Laconia.

Here ancient Greek tradition, Sparta, ancient cities such as Pylos, the sanctuaries of Mystras, the Byzantine heritage, Mani and the modern history of Hellenism converge. It is a land where the memory of Antiquity and Orthodoxy coexist within the same geographical and historical landscape—a landscape also shaped by the fighters of the Greek War of Independence of 1821, the national liberation struggles, and the “OHI” of 1940, Greece’s historic “NO.”

From such a place, a bold question could be posed:

Can modern Hellenism creatively reconcile the two great spiritual traditions that have shaped its historical course—the ancient Greek philosophical tradition and the Orthodox Christian tradition?

Perhaps a dynamic and spiritually restless hierarch, possessing a profound knowledge of history and, at the same time, the courage to raise difficult questions, could open such a dialogue.

Not in order to abolish Orthodoxy.

Not in order to revive the ancient religion.

But in order to seek those points where Greek Logos and Christian spirituality have already encountered one another throughout the centuries.

Such a dialogue would require knowledge, courage and, above all, freedom from fanaticism. It would require us to be able to study Homer, Heraclitus, Socrates, Plato and Aristotle without feeling that we are betraying Orthodoxy; but also to study the Fathers of the Church without believing that we are rejecting the ancient Greek heritage.

Perhaps this is precisely where the great challenge of the future lies:

not in the conflict between Antiquity and Orthodoxy, but in their creative dialogue within modern Hellenism.

What can Hellenism offer to the human being of the twenty-first century?

Perhaps the answer lies precisely in the ability of the Greek spirit to unite the search for truth with faith, philosophy with spirituality, education with morality, and the divine with freedom and responsibility.

(28 August 2026)

Lieutenant General (Ret.) Konstantinos Konstantinidis

Author – Member of the Society of Greek Writers

Amphiktyon Blog: Amphiktyon Blog

Amphiktyon Official Site: Amphiktyon Official Site

του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη

Ένας διάλογος ανάμεσα σε  τρεις  μεγάλες παραδόσεις του Ελληνισμού

Η ιστορία του Ελληνισμού χαρακτηρίζεται από μια μακρά και σύνθετη πνευματική συνέχεια. Από την αρχαία ελληνική μυθολογία, τη λατρεία των θεών και τη φιλοσοφική σκέψη έως τον Χριστιανισμό και την Ελληνική Ορθοδοξία, ο ελληνικός κόσμος γνώρισε βαθιές μεταβολές, χωρίς όμως να παύσει να παράγει φιλοσοφία, παιδεία, τέχνη και πνευματικό πολιτισμό.

Η μετάβαση από την αρχαία θρησκεία στον Χριστιανισμό υπήρξε ένα από τα μεγαλύτερα πνευματικά γεγονότα της ελληνικής ιστορίας. Δεν επρόκειτο απλώς για αντικατάσταση μιας θρησκείας από μια άλλη. Επρόκειτο για μια βαθιά μεταμόρφωση του τρόπου με τον οποίο ο άνθρωπος αντιλαμβανόταν τον Θεό, τον κόσμο, την ψυχή, την ηθική και τον ίδιο τον προορισμό του.

Σήμερα, πολλούς αιώνες αργότερα, μπορεί να τεθεί ένα διαφορετικό ερώτημα: είναι δυνατόν να ανοίξει ένας νέος διάλογος ανάμεσα στην αρχαία ελληνική πνευματική κληρονομιά και την Ορθόδοξη παράδοση;

Δεν πρόκειται κατ’ ανάγκην για επιστροφή στην αρχαία θρησκεία ούτε για αλλαγή της Ορθόδοξης πίστης. Θα μπορούσε να είναι μια προσπάθεια κατανόησης των κοινών φιλοσοφικών και πολιτισμικών στοιχείων που διαμόρφωσαν διαχρονικά τον ελληνικό τρόπο σκέψης.

Το χάσμα των αιώνων

Για πολλούς αιώνες η αρχαία ελληνική θρησκεία και η Χριστιανική Ορθοδοξία θεωρήθηκαν δύο αντίθετοι κόσμοι. Η πρώτη συνδέθηκε με το πολυθεϊκό πάνθεο, τους μύθους και τις αρχαίες λατρευτικές πρακτικές, ενώ η δεύτερη με την πίστη στον έναν Θεό, την αποκάλυψη του Χριστιανισμού και την Εκκλησία.

Η αντίθεση αυτή είναι ιστορικά πραγματική σε θεμελιώδη ζητήματα πίστης. Δεν θα ήταν επομένως ορθό να ισχυριστούμε ότι οι δύο θρησκευτικές παραδόσεις είναι ουσιαστικά η ίδια θρησκεία.

Υπάρχει όμως ένας διαφορετικός χώρος συνάντησης: η φιλοσοφία, η ηθική, η αντίληψη για τον άνθρωπο, η αναζήτηση της αλήθειας, η αξία της παιδείας και η ελληνική πολιτισμική συνέχεια.

Εκεί μπορεί να αναπτυχθεί ένας γόνιμος διάλογος.

Από τον μύθο στον λόγο

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του ελληνικού πολιτισμού υπήρξε η μετάβαση από τον μύθο στον λόγο.

Οι αρχαίοι μύθοι προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τον κόσμο μέσα από συμβολικές μορφές: τον Δία, την Αθηνά, τον Απόλλωνα, τον Ποσειδώνα, την Αφροδίτη και τις υπόλοιπες θεότητες. Παράλληλα, οι προσωκρατικοί φιλόσοφοι άρχισαν να αναζητούν τις αρχές του κόσμου μέσα από τη φύση, τη λογική και την παρατήρηση.

Με τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, η ελληνική σκέψη προχώρησε ακόμη περισσότερο στην αναζήτηση της αλήθειας, της αρετής, του αγαθού και του νοήματος της ανθρώπινης ζωής.

Αυτή η φιλοσοφική κληρονομιά δεν εξαφανίστηκε με την επικράτηση του Χριστιανισμού. Αντίθετα, ένα μεγάλο μέρος της ενσωματώθηκε στη χριστιανική φιλοσοφία και θεολογία.

Ελληνική φιλοσοφία και Ορθόδοξη σκέψη

Η συνάντηση Ελληνισμού και Χριστιανισμού υπήρξε καθοριστική για τη διαμόρφωση της βυζαντινής πνευματικής παράδοσης.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποίησαν σε μεγάλο βαθμό την ελληνική γλώσσα και φιλοσοφική ορολογία για να εκφράσουν και να αναπτύξουν τη χριστιανική θεολογία. Έννοιες όπως ο «λόγος», η «ουσία», η «φύσις» και το «πρόσωπον» απέκτησαν ιδιαίτερη θεολογική σημασία.

Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε η συμβολή μορφών όπως ο Μέγας Βασίλειος, ο Γρηγόριος ο Θεολόγος, ο Γρηγόριος Νύσσης και ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός.

Η σχέση αυτή δείχνει ότι η ελληνική φιλοσοφία και ο Χριστιανισμός δεν παρέμειναν δύο απολύτως απομονωμένοι κόσμοι. Υπήρξε σύγκρουση, αλλά υπήρξε επίσης διάλογος, αφομοίωση και δημιουργική σύνθεση.

Ο άνθρωπος στο κέντρο

Ένα ακόμη πεδίο σύγκρισης είναι η αντίληψη για τον άνθρωπο.

Η αρχαία ελληνική φιλοσοφία έθεσε στο επίκεντρο την αυτογνωσία, την αρετή, τη δικαιοσύνη, την παιδεία και την προσπάθεια του ανθρώπου να καλλιεργήσει τον εαυτό του.

Η Ορθόδοξη παράδοση, από διαφορετική θεολογική αφετηρία, δίνει επίσης μεγάλη σημασία στη μεταμόρφωση του ανθρώπου, στην καλλιέργεια της ψυχής, στην αγάπη, στην ελευθερία και στην πνευματική ολοκλήρωση.

Οι δύο προσεγγίσεις δεν ταυτίζονται. Μπορούν όμως να συνομιλήσουν.

Από  τον Ορφικό Θεό,  τους Ολύμπιους θεούς στον χριστιανικό Θεό

Και εδώ  ο Ορφέας σε πανάρχααια χρόνια  με την Ορφική του λατρεία ανακάλυψε το θείο στον ένα και μοναδικό θεό. Δυστυχώς λόγω του απορρήτου   έχουμε ελάχιστε   πληροφορίες

Η μετέπεια  αρχαία ελληνική θρησκεία ήταν πολυθεϊστική και περιλάμβανε ένα πλήθος συμβολικών θεοτήτων με διαφορετικές ιδιότητες, λατρείες και μυθολογικές παραδόσεις.

Η Ορθοδοξία είναι αυστηρά μονοθεϊστική και θεμελιώνεται στην πίστη στον έναν Θεό και στην Αγία Τριάδα.

Επομένως, η «σύντηξη» των δύο ως κυριολεκτικών θρησκευτικών συστημάτων θα δημιουργούσε σοβαρές θεολογικές αντιφάσεις.

Μια διαφορετική προσέγγιση, όμως, θα μπορούσε να είναι η σύνθεση σε επίπεδο πολιτισμού και φιλοσοφικού διαλόγου: να μελετηθεί τι πρόσφερε η αρχαία ελληνική σκέψη στον πολιτισμό και πώς αυτή η κληρονομιά μετασχηματίστηκε μέσα στη χριστιανική και βυζαντινή παράδοση.

Η έννοια της σύντηξης

Αν χρησιμοποιήσουμε τη λέξη «σύντηξη», αυτή θα μπορούσε να αποκτήσει ένα περισσότερο συμβολικό νόημα.

Δεν θα σήμαινε ότι ο Δίας γίνεται Χριστός ή ότι οι αρχαίοι θεοί εντάσσονται στην Ορθόδοξη θεολογία. Όμως οι αρχαίοι σοφοί θα μπορούσαν να ανακηρυχθούν άγιοι

Θα σήμαινε ότι ο σύγχρονος Ελληνισμός μπορεί να αναγνωρίσει και τις δύο μεγάλες πνευματικές κληρονομιές που σημάδεψαν την ιστορική του πορεία: την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και παιδεία από τη μία και την ορθόδοξη χριστιανική παράδοση από την άλλη.

Η πρώτη έδωσε στον κόσμο μια μοναδική παράδοση φιλοσοφικού στοχασμού, επιστήμης, δημοκρατικής σκέψης, αισθητικής και αναζήτησης της λογικής αλήθειας.

Η δεύτερη διαμόρφωσε επί αιώνες την πνευματική, κοινωνική, καλλιτεχνική και ιστορική ζωή του ελληνικού κόσμου.

Μια νέα ελληνική σύνθεση;

Ίσως το ζητούμενο σήμερα δεν είναι να επιστρέψουμε ούτε στην αρχαία θρησκεία ούτε να απορρίψουμε τη χριστιανική παράδοση.

Ίσως είναι να ξαναβρούμε έναν διάλογο ανάμεσα στον Λόγο και την Πίστη, στη Φιλοσοφία και τη Θεολογία, στην αρχαία παιδεία και την ορθόδοξη πνευματικότητα.

Μια τέτοια προσέγγιση θα μπορούσε να αποτελέσει σημαντική συμβολή του σύγχρονου Ελληνισμού σε έναν κόσμο που αντιμετωπίζει κρίσεις αξιών, ταυτότητας και νοήματος.

Ο Ελληνισμός δεν χρειάζεται να διαλέξει ανάμεσα στην Αρχαιότητα και την Ορθοδοξία σαν να πρόκειται για δύο απολύτως ασύνδετους κόσμους. Η ίδια η ιστορία δείχνει ότι ο ελληνικός πολιτισμός μετασχηματίστηκε πολλές φορές και ότι η ελληνική γλώσσα υπήρξε το μέσο μέσα από το οποίο εκφράστηκαν τόσο η αρχαία φιλοσοφία όσο και η χριστιανική θεολογία.

Ένα όραμα για το μέλλον

Το χάσμα των αιώνων δεν είναι ανάγκη να οδηγήσει σε μια κυριολεκτική θρησκευτική συγχώνευση. Θα μπορούσε, όμως, να δώσει τη θέση του σε μια νέα εποχή γνωριμίας, μελέτης και δημιουργικού διαλόγου.

Η αρχαία Ελλάδα μπορεί να προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο την αγάπη για τη γνώση, την ελευθερία της σκέψης, την αναζήτηση της αλήθειας, την καλλιέργεια του σώματος και του πνεύματος και την έννοια του μέτρου.

Η Ορθόδοξη παράδοση μπορεί να προσφέρει τη δική της βαθιά προβληματική για την αγάπη, την πνευματική μεταμόρφωση, την ελευθερία, την κοινότητα και το νόημα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Μια τέτοια συνάντηση δεν θα ήταν επιστροφή στο παρελθόν. Θα ήταν προσπάθεια δημιουργίας ενός νέου ελληνικού πνευματικού ορίζοντα, βασισμένου στη γνώση της ιστορίας και όχι στην άρνησή της.

Ίσως, τελικά, το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι να δημιουργηθεί μία νέα θρησκεία, αλλά να αναζητηθεί ένας κοινός πνευματικός τόπος όπου ο ελληνικός Λόγος, η φιλοσοφία, η παιδεία και η ορθόδοξη πνευματικότητα θα μπορούν να συνομιλούν χωρίς φόβο και χωρίς προκαταλήψεις.

Μια τέτοια προσπάθεια θα μπορούσε να ανανεώσει τον διάλογο για την ταυτότητα του Ελληνισμού και, πέρα από τα ελληνικά σύνορα, να συμβάλει στον ευρύτερο προβληματισμό για τον άνθρωπο, την ηθική, την ελευθερία και το νόημα της ζωής.

Η Μεσσηνία και η Λακωνία ως αφετηρία

Ίσως ένα τέτοιο εγχείρημα να μπορούσε να ξεκινήσει από έναν τόπο όπου η ελληνική ιστορία δεν αποτελεί απλώς ανάμνηση, αλλά ζωντανό βίωμα: από τα ιερά χώματα της Μεσσηνίας και της Λακωνίας.

Εδώ συναντώνται η αρχαία ελληνική παράδοση, η Σπάρτη, οι αρχαίες πόλεις όπως η Πύλος και τα ιερά του Μυστρά, η βυζαντινή κληρονομιά, η Μάνη και η νεότερη ιστορία του Ελληνισμού. Είναι ένας τόπος όπου η μνήμη της αρχαιότητας και η Ορθοδοξία συνυπάρχουν μέσα στο ίδιο γεωγραφικό και ιστορικό τοπίο, όπως τον είχαν συλλάβει και οι αγωνιστές του 1821 ,  των Εθνικοαπελευθερωτικών πολέμων και το  ΟΧΙ του 1940 .

Από έναν τέτοιο τόπο θα μπορούσε να διατυπωθεί ένα τολμηρό ερώτημα:

Μπορεί ο σύγχρονος Ελληνισμός να συμφιλιώσει δημιουργικά τις δύο μεγάλες πνευματικές παραδόσεις που σημάδεψαν την ιστορική του πορεία — την αρχαία ελληνική φιλοσοφία και την Ορθόδοξη χριστιανική παράδοση;

Ίσως ένας δυναμικός και ανήσυχος ιεράρχης με βαθιά γνώση της ιστορίας και ταυτόχρονα με θάρρος να θέτει δύσκολα ερωτήματα, να μπορούσε να ανοίξει έναν τέτοιο διάλογο.

Όχι για να καταργήσει την Ορθοδοξία.

Όχι για να αναστήσει την αρχαία θρησκεία.

Αλλά για να αναζητήσει εκείνα τα σημεία όπου ο ελληνικός Λόγος και η χριστιανική πνευματικότητα συναντήθηκαν ήδη μέσα στους αιώνες.

Ένας τέτοιος διάλογος θα απαιτούσε γνώση, τόλμη και κυρίως απαλλαγή από φανατισμούς. Θα απαιτούσε να μπορούμε να μελετούμε τον Όμηρο, τον Ηράκλειτο, τον Σωκράτη, τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη χωρίς να αισθανόμαστε ότι προδίδουμε την Ορθοδοξία· αλλά και να μελετούμε τους Πατέρες της Εκκλησίας χωρίς να θεωρούμε ότι απορρίπτουμε την αρχαία ελληνική κληρονομιά.

Ίσως ακριβώς εδώ να βρίσκεται το μεγάλο στοίχημα του μέλλοντος:

όχι η σύγκρουση Αρχαιότητας και Ορθοδοξίας, αλλά η δημιουργική συνομιλία τους μέσα στον σύγχρονο Ελληνισμό.

 Τι μπορεί να προσφέρει ο Ελληνισμός στον άνθρωπο του 21ου αιώνα;

Ίσως η απάντηση να βρίσκεται ακριβώς στη δυνατότητα του ελληνικού πνεύματος να συνδυάζει την αναζήτηση της αλήθειας με την πίστη, τη φιλοσοφία με την πνευματικότητα, την παιδεία με την ηθική, το θείο  και την ελευθερία με την ευθύνη.

(28/8/26)

Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών

Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org