του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ. Κωνσταντινίδη
Ο κόσμος που γνώρισα όταν ήμουν μικρός ήταν διαφορετικός. Τον έζησα και σας καταθέτω τη βιωματική μου εμπειρία. Ήταν πιο απλός, πιο ειλικρινής πιο φυσιολογικός και είχε αξίες. Οι άνθρωποι εκείνης της εποχής ήταν υψηλόφρονες, αξιοπρεπείς, ευθείς και γενναίοι. Αγαπούσαν την πατρίδα και το απέδειξαν με πράξεις, όχι με λόγια.
Είχαν διαφορετικές αξίες
Όταν αργότερα συνέγραψα το βιβλίο «Έτσι πολεμήσαμε στην Τροία» και μελέτησα τις ηθικές αξίες της Ιλιάδας, διαπίστωσα με έκπληξη πόσο κοντά βρίσκονταν στον τρόπο σκέψης και ζωής των ανθρώπων της οικογένειάς μου και του χωριού μου. Σαν να μην είχαν περάσει χιλιάδες χρόνια. Οι παλιές αξίες είχαν φτάσει ως τη δική μου γενιά σαν μια άγραφη κληρονομιά.
Δεν ήταν πλούσιοι με τη σημερινή έννοια. Ήταν όμως πλούσιοι σε αισθήματα και ευημερούσαν μέσα στη λιτότητα. Γνώριζαν να ξεχωρίζουν το αναγκαίο από το περιττό και είχαν έναν έμφυτο ορθολογισμό. .
Πατρίδα και Ελευθερία
Στους άνδρες εκείνης της εποχής ξεχώριζαν το θάρρος, η ευθύτητα και η ανδρεία. Τις αρετές αυτές τις απέδειξαν στους αγώνες της πατρίδας: στην Επανάσταση του 1821, στους Βαλκανικούς Πολέμους, στη Μικρασιατική Εκστρατεία και στην Εθνική Αντίσταση και στο Κοσμοϊστορικό ΟΧΙ
Και η οικογένειά μου, από τους δύο κλάδους της, Πετροπουλαίους και Μητροδημαίους (Ντρέδες), που αργότερα έγιναν Κωνσταντινιδαίοι, έδωσε τους δικούς της αγώνες για την ελευθερία,
Αξέχαστη μου έμεινε η ψυχραιμία τους όταν, το 1940, κηρύχθηκε ο πόλεμος και κλήθηκαν να πάνε στο μέτωπο. Θα νόμιζε κανείς ότι πήγαιναν σε κυνήγι. Η γενναιότητα γι’ αυτούς δεν ήταν λόγια· ήταν τρόπος ζωής.
Ο λόγος τους ήταν συμβόλαιο
Ο λόγος τους είχε ιδιαίτερη αξία. Τα όρια των χωραφιών συχνά δεν είχαν ούτε φράχτες ούτε συμβόλαια· καθορίζονταν με τον λόγο. Η κλεψιά ήταν σχεδόν άγνωστη. Τα σπίτια έμεναν ανοιχτά και κανείς δεν φοβόταν για την περιουσία του.
Θυμάμαι, παιδί δώδεκα ή δεκατριών ετών στην Κατοχή, ένα περιστατικό: παίζοντας με άλλα παιδιά, σκότωσα κατά λάθος ένα αδέσποτο κόκορα . Προβληματιστήκαμε τι θα τον κάνουμε . Τελικά τον βράσαμε και τον φάγαμε, αλλά το θεωρήσαμε αμάρτημα. Τόσο ισχυρή ήταν μέσα μας η αίσθηση του δικαίου και του σεβασμού στην ξένη περιουσία.
Η κοινωνική αξία του ανθρώπου δεν μετριόταν με τα χρήματα, αλλά με τις πράξεις, τη συμπεριφορά και την προσφορά του. Το δικό μου σόι το χαρακτήριζαν «ντόμπρο»: τίμιο, ευθύ και καθαρό στις προθέσεις του.
Ο ένας για όλους και όλοι για τον έναν
Παράλληλα με τη γενναιότητα υπήρχε και η ευαισθησία. Στην Κατοχή, όταν η πείνα ήταν μεγάλη, οι άνθρωποι μοιράζονταν ακόμη και το ψωμί τους με εκείνον που είχε ανάγκη. Η αλληλοβοήθεια δεν ήταν σύνθημα· ήταν τρόπος ζωής.
Οι πραγματικά άξιοι άνθρωποι ήταν σεμνοί και αξιοπρεπείς. Δεν επιδείκνυαν πλούτο ή θέση. Βοηθούσαν τους ασθενέστερους και ιδιαίτερα τη νέα γενιά να προχωρήσει στα γράμματα και στις τέχνες. Να κάνω μνεία στον συγχωριανό μας ηρωικό Στρατηγό Παν. Γιαννούλη που βόηθησε την οικογένεια μου στην κατοχή με τον διορισμό της μητέρας μου στο Υπουργείο Στρατιωτικών και την παροχή συσσιτίου από την Λέσχη Ριγίλλης , καθώς και άλλα παιδιά του χωριού μας.
Η μητέρα μου στον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της κοινωνίας είναι η ιστορία της μητέρας μου. Το 1943, έχοντας να θρέψει πέντε παιδιά, απευθύνθηκε στην Αρχιεπισκοπή Αθηνών. Ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, βλέποντας το όνομα «Κωνσταντινίδου, σύζυγος εκτελεσθέντος αξιωματικού», τη δέχθηκε προσωπικά και της είπε: «Ο σύζυγός σας ήταν έντιμος άνθρωπος». Τον θυμόταν από το 1929 και της έδωσε γενναία βοήθεια.
Ο πατέρας μου, ο Ταγματάρχης Χρήστος Κωνσταντινίδης, είχε επίσης υπηρετήσει με συνέπεια το δημόσιο συμφέρον. Όταν κατήγγειλε ατασθαλίες στην Επιτροπή Αρωγής για τους σεισμόπληκτους της Κορίνθου, τελικά απομακρύνθηκε ο ίδιος. Αντί να διώξουν τους κλέφτες, έδιωξαν τον έντιμο.
Μια μνήμη που δεν πρέπει να χαθεί
Ίσως άργησα να αναδείξω όσο έπρεπε τις αξίες και την ιστορία της οικογένειάς μου. Η σύγχρονη τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη με βοήθησαν να φωτίσω ξανά πρόσωπα και οικογένειες που πρόσφεραν στην πατρίδα και στην κοινωνία.
Γι’ αυτό αποφάσισα να συντάξω αυτή τη μελέτη: όχι για να εξυμνήσω το παρελθόν, αλλά για να διασώσω μια μνήμη και έναν τρόπο ζωής που φοβάμαι ότι χάνεται.
Γιατί εκείνος ο κόσμος ήταν πράγματι διαφορετικός.
Δεν είχε περισσότερα αγαθά· είχε περισσότερα μέτρα.
Δεν είχε περισσότερα λόγια· είχε περισσότερο λόγο.
Δεν είχε περισσότερη επίδειξη· είχε περισσότερη αξιοπρέπεια.
Οι άνθρωποι που στηρίζουν το χωριό
Και, πάνω απ’ όλα, είχε ανθρώπους που γνώριζαν πως η αξία του ανθρώπου δεν κρίνεται από όσα έχει, αλλά από όσα είναι και όσα προσφέρει.
Δεν θα αναφερθώ στους παλαιότερους, ένθερμους στυλοβάτες και χορηγούς του χωριού, όπως ο Παναγιώτης Κωνσταντινίδης, η οικογένεια Κάκκαβα, ο σπουδαίος γλύπτης Γεωργκάς και πολλοί ακόμη, που με την προσφορά τους άφησαν το δικό τους ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ιστορία του τόπου μας.
Η ιστορία συνεχίζεται…
Σήμερα, νέοι στυλοβάτες συνεχίζουν αυτή την όμορφη παράδοση αγάπης και προσφοράς προς το ιστορικό χωριό μας.
Ανάμεσά τους είναι ο «Στρατηγός» Παναγιώτης Γεωργακόπουλος, που πολλοί αποκαλούν «την ψυχή του χωριού», ο ακούραστος και δημιουργικός κοινοτάρχης μας Αθανάσιος Κυριαζής, καθώς και η πνευματική διαχειρίστρια της ιστοσελίδας «Σιδεροκαστρίτικοι Αντίλαλοι» , Μαρία Λιακάκη, η οποία, σαν μια σύγχρονη πολιτιστική υφάντρα, ενώνει το χθες του χωριού μας με το σήμερα και χαράσσει το δικό της στίγμα για το αύριο.
Με τη δική τους προσφορά, αλλά και με τη συνδρομή των χορηγών, συνεχίζεται μια μακραίωνη παράδοση έμπρακτης αγάπης για τον τόπο μας. Μια προσπάθεια με στόχο το ιστορικό χωριό μας να αναγεννηθεί, να διαμορφωθεί, να καλλωπιστεί και να αποκτήσει ξανά τη ζωντάνια που του αξίζει.
Γιατί ένα χωριό δεν ζει μόνο από τα κτίρια, τις πλατείες και τους δρόμους του.
Ζει, πάνω απ’ όλα, από τους ανθρώπους του.
Από εκείνους που το αγαπούν, το στηρίζουν και αγωνίζονται καθημερινά να κρατήσουν ζωντανή την ιστορία, την παράδοση, τη μνήμη και την ψυχή του.
Δυστυχώς, το κράτος μας δεν έχει προχωρήσει ουσιαστικά στην αναγκαία αποκέντρωση. Η επαρχία εξακολουθεί να αποδυναμώνεται πληθυσμιακά και παραγωγικά, ενώ πολλά χωριά μας στερούνται τις δυνάμεις και τις ευκαιρίες που θα τους επέτρεπαν να ξαναβρούν τη ζωή και την ανάπτυξη που είχαν στο παρελθόν.
Κι όμως, όσο υπάρχουν άνθρωποι που αγαπούν τον τόπο τους και προσφέρουν ανιδιοτελώς γι’ αυτόν, η ελπίδα παραμένει ζωντανή.
Γιατί τελικά, τα χωριά μας δεν τα κρατούν όρθια μόνο οι πέτρες και τα σπίτια τους.
Τα κρατούν όρθια οι άνθρωποί τους.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο που μπορούμε να κληροδοτήσουμε στις επόμενες γενιές. (5/9/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org
