του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ Κωνσταντινίδη
Τρόμος και φόβος κυβερνούν την εποχή μας,
ανοχύρωτη έγινε η ζωή μας·
η ύπαρξή μας γύρωθεν κινδυνεύει
κι από παντού ένας εχθρός ελλοχεύει.
Ποτέ, στον μακρύ μου βίο,
δεν είδα κόσμο τόσο φοβισμένο,
τόσο βίαιο, τόσο διχασμένο,
από τις ανάγκες λυγισμένο και προβληματισμένο,
να ψάχνει με το λυχνάρι στο σκοτάδι,
την εποχή που η ΑΙ φεγγοβολάει.
Κι όλα τούτα σε καιρούς παράξενους,
που η Παιδεία αργοσβήνει,
μα η Επιστήμη όλο ψηλότερα ανεβαίνει
και, σαν Προμηθέας νέος,
τη φωτιά του ουρανού στη Γη κατεβάζει,
Αλλά τον άνθρωπο δεν τον ανεβάζει.
Πυρηνική σύντηξη, υπερνοημοσύνη,
μηχανές που σκέφτονται,
νους που πολλαπλασιάζεται,
κι ο άνθρωπος ψάχνεται
με θαυμασμό και φόβο
το αύριο που πλησιάζει.
Όλα τούτα τι θα τα κάνει;
Μας φοβίζει το Ελ Νίνιο,
μήπως της Γης γίνει δήμιος·
μας φοβίζει η ακρίβεια,
η ενέργεια, η ανασφάλεια,
το άγνωστο που έρχεται
και κανείς δεν ξέρει τι θα φέρει.
Μας φοβίζουν τα τρόφιμα που λιγοστεύουν,
οι τιμές που ανεβαίνουν,
οι πόλεμοι που πυκνώνουν·
νέοι αρχίζουν
κι οι παλιοί δεν τελειώνουν,
κι οι φόβοι των πυρηνικών μας κυκλώνουν.
Μας φοβίζει η αναταραχή της κοινωνίας,
το έγκλημα που τρέχει με μανία,
πάει μπροστά κι από την τεχνολογία.
Μας φοβίζει η ιδεοληψία,
Των πολιτικών η αδυναμία
η αδικία, η διαφθορά,
η δύναμη η αλαζονική
και η παραλογισμός και η απανθρωπιά.
Μας φοβίζουν οι κάθε λογής κομπογιανίτες,
οι ψεύτικοι σοφοί, οι επιτήδειοι,
που τα διπλώματα μοιράζουν
σαν να ’ναι κομφετί
και την άγνοια ντύνουν
με επιστημονική φορεσιά,
του θανάτου οι ειδικοί.
Κι ο ΟΗΕ στέκει μακριά,
έξω από των ισχυρών τα μαγαζιά,
ενώ οι μεγάλοι της ΑΙ,
σαν πεινασμένα αρπαχτικά,
γυρεύουν δύναμη, πλούτο,
πριν φτάσουν στ’ αστέρια.
Και η ανθρωπότητα, σαστισμένη,
τρέχει δεξιά κι αριστερά,
άλλος στη Δύση, άλλος στην Ανατολή,
χωρισμένη και αλαφιασμένη,
σαν τα μυρμήγκια που έχασαν
τη φωλιά τους στη βροχή.
Γυρίζουν, ψάχνουν,
σπρώχνονται, φιλονικούν,
δεν ξέρουν πού πηγαίνουν,
ούτε ποιον δρόμο να διαλέξουν.
Μπροστά στο σταυροδρόμι,
μπρος βαθύ και πίσω ρέμα.
Ο ίδιος δρόμος τους τρομάζει
κι ο καταναλωτισμός
τους έφτασε στο τέρμα.
Ο κόσμος πρέπει ν’ αλλάξει.
Κι εκεί, μέσα στον μύθο,
ο Φαέθων στο άρμα ξεπροβάλλει.
στον Ήλιο καλπάζει,
τα άλογα αφηνιασμένα,
ο νέος οδηγός περήφανος
και τα ηνία λυμένα.
Κι καθώς στον Ήλιο πλησιάζει,
δεν γνωρίζει το μέτρο.
Κι όταν η δύναμη ξεπεράσει
του ανθρώπου τα όρια,
κεραυνός η Υβρις και.η Ατη
Ο Δίας χτυπά το άρμα
κι ο Φαέθων πέφτει
στον Ηριδανό.
Ας το θυμούνται οι πολεμοκάπηλοι,
ας το θυμούνται οι ισχυροί:
όταν η δύναμη δεν έχει μέτρο,
γίνεται φωτιά
που καίει πρώτα εκείνον
που την κρατεί
αλλά και η αδράνεια κακή.
Μα όχι!
Ο κόσμος πίσω δεν γυρνά.
Η Επιστήμη προχωρά.
Η Τεχνολογία καλπάζει.
Κι ο άνθρωπος δεν φοβάται τη γνώση·
με τον ορθό Λόγο τη δαμάζει.
Αν οι πολλοί ρυθμίσουν την ΑΙ,
αν η Δημοκρατία κρατήσει το τιμόνι,
αν η γνώση της ζωής στρώνει το στιμόνι
κι όχι τη δύναμη των λίγων,
αν μπουν δικλείδες ασφαλείας,
αν υπάρχουν ελεγκτές με πλήρη ανεξαρτησία,
αν κάθε νέα μηχανή δοκιμαστεί
πριν στα χέρια μας δοθεί,
αν κανόνες θεσπιστούν κοινοί
και διεθνείς κόκκινες γραμμές,
αν ο άνθρωπος δείξει φρόνηση,
ευθύνη και ανδρεία,
τότε ίσως η μηχανή
να γίνει φίλος κι όχι εχθρός,
η γνώση απωλλώνειο φως
κι ο άνθρωπος ημίθεος,
ποτέ όμως θεός.
Μα ο χρόνος θα το δείξει.
Γιατί αν η δύναμη
πέσει σε χέρια αφρόνων λιγοστών,
αν η τεχνολογία γίνει όπλο
στα χέρια παρανοϊκών,
τότε ο Φαέθων
θα ξαναπέσει απ’ τον ουρανό
κι αυτή τη φορά
μαζί του η Γη μας θα καταστραφεί.
Γι’ αυτό, τώρα,
την ώρα της μεγάλης ευθύνης,
ο άνθρωπος πρέπει ν’ αλλάξει
Αλλά πάντα ελεύθερος να μείνει.
Για να μην μπει στου Προκρούστη την κλίνη
και κομματιαστεί πριν χαθεί,
να ξαναβρεί τις αξίες του,
να θυμηθεί πως δύναμη χωρίς σοφία
είναι συμφορά κι’ αυτοκτονία
Και ίσως τότε
ο Ελληνισμός να ξαναγίνει ο φάρος·
όχι με ξίφη και σφυριά,
αλλά σαν τον Προμηθέα,
που έφερε τη φωτιά:
με τη Δημοκρατία,
τον Διάλογο,
την Επιστήμη,
τη Συνεργασία,
το Μέτρο,
τη Φιλοσοφία.
Κι έτσι η Τεχνητή Νοημοσύνη
να γίνει υπηρέτης της ζωής,
όχι αφέντης του ανθρώπου.
Να γίνει η γνώση δύναμη,
η δύναμη ευθύνη,
η τεχνολογία δημιουργία
κι η δημιουργία ελπίδα.
Κι ο Απόλλωνας
φώτιση να μας δίνει.
Για τη Γη.
Για τη ζωή.
Για αυτούς που πέρασαν,
γι’ αυτούς που ζουν
και γι’ αυτούς που θα μας διαδεχθούν.
Κι ο σημερινός κόσμος, ο φοβισμένος,
χαρούμενος να γίνει και ευτυχισμένος
και μπροστά να τρέξει με μεγαλύτερο σθένος
Αναμμένητη φλόγα του Προμηθέα να κρατά.
Ας μην την αφήσει να σβήσει ξανά. (8/10/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org