του Υποστρατήγου ε.α. Κ. Χ Κωνσταντινίδη
Έχει άραγε αναρωτηθεί κανείς πόσο άγχος συσσωρεύει ο σύγχρονος άνθρωπος στην καθημερινή του ζωή; Ο ίδιος μπορεί να θεωρεί αυτή την αγχώδη κατάσταση φυσιολογική. Εγώ όμως, έχοντας ζήσει τη γεωργική, τη βιομηχανική και τη σημερινή ψηφιακή εποχή, μπορώ να τη συγκρίνω και να την αξιολογήσω.
Το άγχος έχει γίνει σχεδόν μόνιμος σύντροφος της καθημερινής ζωής μας .
Ζούμε σε εποχή πρωτοφανούς τεχνολογικής προόδου. Διαθέτουμε μέσα επικοινωνίας, μετακίνησης και πληροφόρησης που οι προηγούμενες γενιές ούτε μπορούσαν να φανταστούν. Κι όμως, αντί ο άνθρωπος να αισθάνεται πιο ελεύθερος και ασφαλής, συχνά αισθάνεται περισσότερο πιεσμένος, αγχωμένος και ανασφαλής.
Ιδιαίτερα οι υπερήλικες βρίσκονται εκτός της κοινωνίας. Το σημερινό σύστημα έχει αφήσει πίσω πολλούς ανθρώπους που δεν είναι εξοικειωμένοι με τη σύγχρονη τεχνολογία και δυσκολεύονται να παρακολουθήσουν τις νέες διαδικασίες.
Μας αγχώνει το αυτοκίνητο: η οδήγηση, η κυκλοφοριακή συμφόρηση, ο φόβος ατυχήματος, μιας παράβασης, της αφαίρεσης και ανανέωσης άδειας οδήγησης και των δυσβάστακτων προστίμων ,αλλά και των πολλών απαγορεύεται .
Μας αγχώνουν τα σχετικά με την κατοικία και το κτηματολόγιο, με τις αμέτρητες διαδικασίες, τα δικαιολογητικά, τις επιβαρύνσεις, και τη γραφειοκρατία των κρατικών υπηρεσιών και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Για τον απλό πολίτη, η διεκπεραίωση μιας υπόθεσης μπορεί να γίνει πραγματικός Γολγοθάς.
Ψηφιοποιήσαμε τη γραφειοκρατία, αλλά δεν την καταργήσαμε.
Μας αγχώνει η οικονομία, με τη συνεχή αύξηση του κόστους των τροφίμων-ενέργειας και το εισόδημα που συχνά δεν επαρκεί για τις καθημερινές ανάγκες.,
Τα καθημερινά απρόοπτα: κλειστοί δρόμοι, απεργίες στα μέσα μεταφοράς, πορείες, έργα, κυκλοφοριακή συμφόρηση, νεροποντές, πλημμύρες, χιονιάδες , πυρκαγιές και άλλα ακραία φαινόμενα. Η απλή μετακίνηση μέσα στην πόλη είναι σωστή περιπέτεια και η κυκλοφοριακή συμφόρηση αυξάνει το άγχος .
Το κινητό τηλέφωνο αυτός ο εφιάλτης που μπήκε στη ζωή μας
Η τεχνολογία δημιουργεί νέες αγωνίες. Ο πολίτης κινδυνεύει από τον διαρρήκτη , τον απατεώνα, τον ψηφιακό κλέφτη, ακόμη και από εκείνον που μπορεί να στοχοποιήσει ένα παιδί. Έτσι, ακόμη και ο υπολογιστής που χρησιμοποιούμε καθημερινά απαιτεί προφύλαξη όταν τον ανοίξουμε, τι θα στείλουμε και ποια στοιχεία θα δώσουμε, ώστε να μη γίνουμε θύματα υποκλοπής του λογαριασμού μας.
Τα προβλήματα της υγείας πάντα μας αγχώνουν, γιατί αφορούν πλέον την ίδια τη ζωή και την ασφάλειά μας, ακόμη και από λάθος γιατρού
Το πρόβλημα της στέγης αγχώνει τους νέους. Ο ενοικιαστής αγωνιά για το ύψος του ενοικίου και την εξασφάλιση της κατοικίας του, ενώ ο ιδιοκτήτης αντιμετωπίζει τη δική του αγωνία, ιδιαίτερα όταν έχει ασυνεπείς ή αφερέγγυους ενοικιαστές.
Οι τράπεζες, οι κάρτες, οι λογαριασμοί,οι ασφάλειες και οι οικονομικές υποχρεώσεις όλα μας αγχώνουν. Πρέπει να θυμάσαι προθεσμίες, δόσεις και υποχρεώσεις, για να μη βρεθείς αντιμέτωπος με προσαυξήσεις ή ακόμη και με διακοπή ρεύματος, τηλεφώνου ή νερού.
Και φυσικά πρέπει να προλάβεις όλες τις προθεσμίες: Εφορία, ΑΑΔΕ, ασφαλιστικές υποχρεώσεις, δηλώσεις και ηλεκτρονικές διαδικασίες.
Και όταν, τέλος, καθίσεις να ξεκουραστείς, ανοίγεις την τηλεόραση ή το κινητό και δέχεσαι καταιγισμό ειδήσεων: πολέμους, εγκλήματα, οικονομικές και ενεργειακές κρίσεις, φυσικές καταστροφές και κοινωνικές συγκρούσεις, απατηλά μηνύματα κ.α.
Έτσι δημιουργείται ένας καθημερινός κύκλος άγχους ,τρόμου, φόβου και ζόφου:
Άγχος στον δρόμο.
Αγχος στη δουλειά
Αγχος στο σπίτι
Άγχος για το αύριο
(του πλανήτη και της ανθρωπότητας)
Και ακόμη κι όταν δεν υπάρχει συγκεκριμένο πρόβλημα, δεν ξέρεις τι θα παρουσιαστεί την επόμενη;
Ένα φορτισμένο και αγχώδες κλίμα
Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει σε ένα αντίξοο και επιβαρυμένο περιβάλλον. Δεν είναι μόνο τα σκουπίδια, τα καυσαέρια και το νέφος, αλλά και οι πυρκαγιές, ο καπνός, ο θόρυβος, η φωτορύπανση και διάφορες μορφές ακτινοβολίας, πολλές από τις οποίες είναι αόρατες αλλά βλαπτικές.
Όλα αυτά αποτελούν μια πρόσθετη επιβάρυνση της καθημερινής ζωής και μπορούν να επηρεάζουν την υγεία, τον ύπνο και την ψυχική ισορροπία. Ένας άνθρωπος που ζει συνεχώς σε ένταση γίνεται ευκολότερα νευρικός, ευερέθιστος και συγκρουσιακός.
Τεχνολογία και παλαιοί θεσμοί
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της εποχής μας:
Φτιάξαμε τεχνολογία, αλλά κρατήσαμε παλαιούς θεσμούς και διαδικασίες.
Η τεχνολογία πρέπει να μειώνει τη γραφειοκρατία και να κάνει τη ζωή του πολίτη ευκολότερη. Συχνά όμως απλώς μεταφέρει τη γραφειοκρατία από το χαρτί στην οθόνη.
Πριν εισαγάγει το κράτος μαζικά τη νέα τεχνολογία στη δημόσια διοίκηση, έπρεπε πρώτα να εκπαιδεύσει και να προετοιμάσει τους πολίτες. Αντί γι’ αυτό, βάλαμε το κάρο μπροστά από το άλογο.
Η τεχνολογία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος να υπηρετεί την τεχνολογία.
Τεχνολογία για ποιον;
Μπορεί μια κοινωνία να θεωρείται πραγματικά προοδευμένη όταν ο άνθρωπος δεν έχει χρόνο να σκεφθεί, να ονειρευτεί, να ερωτευτεί, να διαβάσει ένα βιβλίο και να φιλοσοφήσει;
Ο σκοπός της πολιτείας δεν είναι μόνο να παράγει πλούτο, τεχνολογία και υπηρεσίες. Είναι να δημιουργεί συνθήκες ανθρώπινης ζωής: ασφάλεια, αξιοπρέπεια, ελεύθερο χρόνο, ψυχαγωγία και ψυχική ισορροπία. Τα αποτελέσματα είναι ορατά στους νέους
Ο άνθρωπος δεν είναι ένας αριθμός σε μια φορολογική δήλωση, ένας κωδικός σε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα ή ένας καταναλωτής που έχει μόνο υποχρεώσεις .
Είναι Ον , με λογική , ψυχή και ανάγκες
Δεν μπορούμε να σταματήσουμε την εξέλιξη ούτε πρέπει να επιστρέψουμε στο παρελθόν. Μπορούμε όμως να θέσουμε τα βασικά ερωτήματα:
Τι τεχνολογία θέλουμε;
Τεχνολογία για ποιον;
Ανάπτυξη για ποιον;
Πρόοδος για ποιον;
Αν στο κέντρο της προόδου δεν βρίσκεται ο άνθρωπος, υπάρχει κίνδυνος να δημιουργήσουμε μια κοινωνία ρομπότ σαν τα ανθρωποειδή
Οι αρχαίοι Έλληνες μίλησαν για μέτρο, αρμονία και ευ ζην. Ίσως σήμερα, περισσότερο από ποτέ, χρειάζεται να τα ξαναθυμηθούμε.
Γιατί η πραγματική πρόοδος δεν θα μετρηθεί μόνο από το πόσο έξυπνες έγιναν οι μηχανές , ούτε από την ΑΙ
Θα μετρηθεί από το πόσο καλύτερα, ασφαλέστερα, ελεύθερα και ανθρώπινα θα μπορέσει να ζήσει ο άνθρωπος. ( 20/9/26)
Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org