Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
Συχνά λέγεται ότι η επιστήμη απελευθέρωσε τον άνθρωπο από τις θρησκευτικές προκαταλήψεις και τις δεισιδαιμονίες που επί αιώνες επηρέαζαν τη ζωή του. Η άποψη αυτή, που υποστηρίχθηκε ιδιαίτερα από τη μαρξιστική σκέψη, περιέχει αναμφίβολα έναν πυρήνα αλήθειας. Ωστόσο, η ιστορία απέδειξε ότι η θρησκευτική πίστη δεν εξαλείφεται με απαγορεύσεις. Ύστερα από περίπου εβδομήντα χρόνια κρατικού αθεϊσμού στη Σοβιετική Ένωση, οι εκκλησίες άνοιξαν ξανά και γέμισαν πιστούς. Την ίδια στιγμή, αρκετοί άνθρωποι αναζητούν διαφορετικές πνευματικές διαδρομές, ακόμη και σε αρχαιότερες πνευματικές θεότητες , όπως η αρχαία ελληνική θρησκεία του Δωδεκάθεο
Παράλληλα, η σύγχρονη κοινωνία δημιούργησε νέες μορφές λατρείας. Οι ήρωες του θεάματος, της μουσικής, του αθλητισμού και του διαδικτύου απέκτησαν εκατομμύρια θαυμαστές. Οι ναοί τους δεν είναι πλέον οι εκκλησίες, αλλά τα στάδια, οι συναυλιακοί χώροι και κυρίως οι αμέτρητες ψηφιακές οθόνες που συνοδεύουν την καθημερινότητά μας.
Η νεότητα αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη δύναμη της εποχής μας. Επιβάλλει μόδες, τρόπους επικοινωνίας και νέες κοινωνικές συνήθειες. Το κινητό τηλέφωνο έχει γίνει ο αχώριστος σύντροφός της. Είναι το ημερολόγιο, η βιβλιοθήκη, η φωτογραφική μηχανή, το μέσο επικοινωνίας, η μουσική, η ψυχαγωγία, οι φιλίες, οι έρωτες και η ίδια η ψηφιακή ταυτότητα του ανθρώπου. Όμως, το ίδιο αυτό εργαλείο μπορεί να λειτουργήσει και ως μέσο απομόνωσης, εξάρτησης ή παραπληροφόρησης, όταν χρησιμοποιείται χωρίς μέτρο.
Η ανθρωπότητα βρίσκεται μπροστά σε μια ακόμη μεγάλη μετάβαση. Μετά την επανάσταση του Διαδικτύου, εμφανίζεται η Τεχνητή Νοημοσύνη, μια τεχνολογία που ήδη αλλάζει την εκπαίδευση, την εργασία, την επιστήμη και την καθημερινή ζωή. Οι νέοι είναι οι πρώτοι που τη γνωρίζουν, τη χρησιμοποιούν και καλούνται να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές της δημιουργικά και υπεύθυνα.
Η μεγάλη πλειονότητα των νέων προσαρμόζεται με αξιοθαύμαστη ευκολία στις νέες συνθήκες. Υπάρχουν όμως και νέοι που δυσκολεύονται να βρουν τον δρόμο τους μέσα στις ραγδαίες κοινωνικές και τεχνολογικές αλλαγές. Κάποιοι απομονώνονται, άλλοι παρασύρονται από την ψευδαίσθηση του εύκολου πλουτισμού και ορισμένοι οδηγούνται ακόμη και στην παρανομία.
Τα νιάτα αποτελούν την ομορφότερη περίοδο της ανθρώπινης ζωής. Είναι η ηλικία της δημιουργίας, των ονείρων, της τόλμης και της αισιοδοξίας. Δυστυχώς, δεν κατορθώνουν όλοι να αξιοποιήσουν αυτή τη μοναδική περίοδο. Μερικοί εγκλωβίζονται σε αδιέξοδες επιλογές και χάνουν τις ευκαιρίες που προσφέρουν η γνώση, η επιστήμη, η τεχνολογία, οι τέχνες και ο πολιτισμός.
Ένα μέρος των προβλημάτων οφείλεται στις αδυναμίες της σύγχρονης κοινωνίας. Η υποβάθμιση της παιδείας, η χαλάρωση της οικογενειακής συνοχής, η υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και η συνεχής έκθεση σε πρότυπα επιφανειακής επιτυχίας επηρεάζουν αρνητικά αρκετούς νέους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η απουσία ουσιαστικών αξιών ανοίγει τον δρόμο προς τη βία, την εξάρτηση από ουσίες ή την παραβατικότητα.
Από την άλλη πλευρά, δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι οι περισσότεροι νέοι διαθέτουν υψηλό μορφωτικό επίπεδο, σημαντικές ψηφιακές δεξιότητες και έντονη δημιουργικότητα. Χιλιάδες Ελληνίδες και Έλληνες διακρίνονται κάθε χρόνο στα πανεπιστήμια, στην έρευνα, στις νέες τεχνολογίες, στην επιχειρηματικότητα, στον αθλητισμό και στις τέχνες, αποδεικνύοντας ότι η νέα γενιά διαθέτει μεγάλες δυνατότητες όταν της δοθούν οι κατάλληλες ευκαιρίες.
Ίσως εκείνο που λείπει περισσότερο είναι η βαθύτερη καλλιέργεια του πνεύματος. Η φιλοσοφία, η λογοτεχνία, η μουσική, τα μαθηματικά, η ιστορία και ο αθλητισμός δεν αποτελούν πολυτέλεια· είναι θεμέλια μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας. Η επιστήμη χωρίς ήθος δεν αρκεί, όπως και το ήθος χωρίς γνώση δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις του μέλλοντος.
Δυστυχώς, ένα σημαντικό μέρος των πιο χαρισματικών νέων επιστημόνων αναζητά καλύτερες συνθήκες εργασίας και έρευνας στο εξωτερικό. Η Ελλάδα επενδύει στη μόρφωσή τους, αλλά συχνά δεν κατορθώνει να αξιοποιήσει το επιστημονικό τους δυναμικό. Το φαινόμενο αυτό αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της χώρας.
Είναι, λοιπόν, αναγκαίο να σχεδιαστεί μια μακρόπνοη εθνική στρατηγική για την ενίσχυση της έρευνας, της καινοτομίας και της υψηλής τεχνολογίας. Η δημιουργία σύγχρονων ερευνητικών κέντρων, η προσέλκυση επενδύσεων και η σύνδεση των πανεπιστημίων με την παραγωγή μπορούν να συγκρατήσουν τους νέους επιστήμονες στην πατρίδα και να ανοίξουν νέους ορίζοντες ανάπτυξης.
Οι σημερινοί νέοι δεν είναι ούτε καλύτεροι ούτε χειρότεροι από τις προηγούμενες γενιές. Είναι παιδιά μιας εποχής πρωτόγνωρων αλλαγών, γεμάτης ευκαιρίες αλλά και κινδύνους. Το μέλλον τους θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τις δικές τους επιλογές, αλλά και από το αν η κοινωνία θα τους προσφέρει παιδεία, αξίες, προοπτική και εμπιστοσύνη. Γιατί κάθε γενιά νέων δεν αποτελεί απλώς τη συνέχεια ενός έθνους· αποτελεί την ίδια την ελπίδα του.(29/6/26)
Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org