Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
Από το 1950 έως και το 1973, όταν πραγματοποιήθηκε η πρώτη επιτυχής γεώτρηση πετρελαίου στον Πρίνο, η Τουρκία δεν προέβαλλε δημόσια και έντονα διεκδικήσεις στο Αιγαίο. Οι επιδιώξεις της ήταν γνωστές κυρίως στους διπλωματικούς κύκλους και αποτυπώνονταν σε εμπιστευτικά έγγραφα και αναλύσεις.
Θυμάμαι ακόμη τα προφητικά λόγια του αείμνηστου πρέσβη ε.τ. Δασκαλάκη, σε διάλεξη που μας είχε παραδώσει στη Σχολή Πολέμου Αεροπορίας το 1969:
«Η Τουρκία διεκδικεί το Αιγαίο…. Τελικά θα επικρατήσει ο ισχυρότερος. Γι’ αυτό κοιτάξτε να διατηρήσετε ισχυρές Ε.Δ.»
Η φράση αυτή προκάλεσε τότε έντονη εντύπωση, διότι για πρώτη φορά ακούγαμε τόσο ξεκάθαρα την εκτίμηση ότι η τουρκική πολιτική ακολουθούσε μακροχρόνιο αναθεωρητικό σχεδιασμό.
Μετά το 1973 και την έναρξη άντλησης πετρελαίου από τον Πρίνο, η Τουρκία άρχισε να διατυπώνει πιο εμφανώς τις διεκδικήσεις της στο Αιγαίο. Η κατάσταση όμως άλλαξε ριζικά μετά το 1974 και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, όταν η Άγκυρα άρχισε να προβάλλει συστηματικά και επιτακτικά αξιώσεις τόσο στο Αιγαίο όσο και στη Θράκη.
Έκτοτε, η τουρκική πολιτική κλιμακώθηκε σταδιακά: από το «casus belli» για την επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων, στις θεωρίες περί «γκρίζων ζωνών» και αργότερα στο δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Σήμερα, η Τουρκία φαίνεται να προχωρεί σε νέα αναβάθμιση των διεκδικήσεών της μέσω νομοθετικών και γεωπολιτικών πρωτοβουλιών.
Αν και δεν είναι ακόμη απολύτως σαφές το πλήρες περιεχόμενο των νέων τουρκικών κινήσεων, εκτιμάται ότι στόχος είναι η ενίσχυση της πίεσης προς την Ελλάδα είτε μέσω διπλωματικού εκβιασμού είτε μέσω δημιουργίας τετελεσμένων στο πεδίο, όπως έχει συμβεί κατά το παρελθόν με την κρίση των Ιμίων.
Η τουρκική στρατηγική συχνά ερμηνεύει επιλεκτικά το διεθνές δίκαιο, εφαρμόζοντάς το όπου εξυπηρετεί τα συμφέροντά της και απορρίπτοντάς το όπου θεωρεί ότι περιορίζει τις επιδιώξεις της. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η στάση της απέναντι στη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) και η απειλή «casus belli» έναντι της Ελλάδας.
Βρισκόμαστε σε μια περίοδο διεθνούς αστάθειας, όπου το διεθνές δίκαιο δοκιμάζεται, νέες πολεμικές συγκρούσεις ξεσπούν σε διάφορες περιοχές του κόσμου και οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί εντείνονται. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η αποφυγή άσκησης κυριαρχικών δικαιωμάτων επί δεκαετίες ενδέχεται να εκλαμβάνεται από την Τουρκία ως ένδειξη διστακτικότητας.
Η Ελλάδα διαθέτει αξιόλογο διπλωματικό προσωπικό και ισχυρές Ένοπλες Δυνάμεις. Ωστόσο, απαιτείται μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική, αποφασιστικότητα και σαφής πολιτική βούληση.
Κατά την άποψή μου, είναι αναγκαίο:
1. Να εξεταστεί η επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια, σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο και τη Σύμβαση UNCLOS, με πρόβλεψη διεθνών διαύλων ναυσιπλοΐας.
2. Να συνεχιστεί η ενίσχυση της αμυντικής θωράκισης των νησιών και του Έβρου, με έμφαση στην «παλλάική άμθνα» και την αποτρεπτική ισχύ.
3. Να επιταχυνθεί ο εκσυγχρονισμός και η επιχειρησιακή ενίσχυση των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
4. Να τεθεί συστηματικά το ζήτημα των τουρκικών διεκδικήσεων στα διεθνή φόρα και ιδιαίτερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ώστε να υπάρξει σαφέστερη ευρωπαϊκή στάση.
5. Να αξιοποιηθούν όλες οι διπλωματικές δυνατότητες της χώρας προς κάθε κατεύθυνση-και προς την Ρωσία,-με γνώμονα τη σταθερότητα και την προάσπιση των εθνικών συμφερόντων.
6. Να ενισχυθούν οι στρατηγικές συνεργασίες της Ελλάδας με χώρες που διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στην Ανατολική Μεσόγειο.(ΗΠΑ, Ισραήλ, Γαλλία κ.α)
Η Ελλάδα επιθυμεί την ειρήνη, τη σταθερότητα και τη συνεργασία των λαών. Η ειρήνη, όμως, διασφαλίζεται ουσιαστικά μόνο όταν συνοδεύεται από ισχυρή αποτρεπτική ικανότητα και εθνική ενότητα.
Για τον Ελληνισμό, το μήνυμα της ιστορίας παραμένει διαχρονικό:
«ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ»
(19/5/26)
Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site:
https://www.amphiktyon.org