Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
(Γενιές των θεών – κατώτερες θεότητες – νύμφες κ.ά.)
Η πρώτη γενιά συμβολικών θεοτήτων
Οι Έλληνες δεν ήταν ειδωλολάτρες, όπως τους είχαν κατηγορήσει για να τους εξοντώσουν. Οι Έλληνες θεοί(έξη θεοί –έξη θεές) ήταν ιδέες, ενώ άλλοι ήταν πανάρχαιοι βασιλείς που, επειδή ευεργέτησαν τον κόσμο, με τον χρόνο θεοποιήθηκαν.
Οι πρώιμοι θεοί τους ήταν η Νύχτα και το Έρεβος, δηλαδή η υλική και η άυλη δύναμη, που γέννησαν τον Πρωτέα ή Πάνα, τον Ήφαιστο, θεό του πυρός (φωτιάς), την Αθηνά, που εκφράζει τη σοφία του δημιουργού και γυναίκα του Ηφαίστου, την Εστία, τη Σελήνη (Εκάτη) και τη Νέμεση, τη θεϊκή δύναμη που διανέμει τα αγαθά της δημιουργίας.
Η δεύτερη γενιά θεών και ευεργετών ηρώων
Η δεύτερη γενιά περιλαμβάνει τον Δία, τον Απόλλωνα, τον Ποσειδώνα, τον Διόνυσο, τον Ηρακλή, την Ήρα και την Άρτεμη.
Θεοί – Ευεργέτες
Τέτοιοι ήταν ο Προμηθέας, που έκλεψε το πύρ από τον Δία και το έδωσε στον άνθρωπο, η Πανδώρα, η πρώτη θνητή γυναίκα, την οποία έπλασαν οι θεοί και την προίκισαν με όλα τα χαρίσματα, δηλαδή ομορφιά, εξυπνάδα, επιδεξιότητα, χάρη και πειθώ, αλλά και με μειονεκτήματα όπως πονηριά, ψέμα, περιέργεια, ανυπομονησία, φιλαργυρία και απερισκεψία. Είναι υπεύθυνη για όλα τα κακά του ανθρώπου.
Επίσης, η Δήμητρα, θεά του σίτου, που έμαθε στους ανθρώπους της οικουμένης την καλλιέργεια της γης.
Κατώτερες θεότητες
Αυτές σχετίζονται με τη φύση και δείχνουν την ευαισθησία των Ελλήνων για το περιβάλλον. Ήταν, θα λέγαμε, θεότητες της οικολογίας.
Οι Έλληνες, για να κρατήσουν ζωντανή τη μνήμη της παλαιάς εποχής που χάθηκε με τον Κατακλυσμό του Ωγύγου (25.000 Π.Ε. περίπου), αλλά και τον Κατακλυσμό του Δευκαλίωνα (14.000 Π.Ε. περίπου), δημιούργησαν με τον προφορικό λόγο τον ελληνικό μύθο.
Ο μύθος περιέχει κρυπτογραφημένες αλήθειες από τις προγονικές ρίζες, ώστε να διαιωνισθούν στις επόμενες γενιές και εποχές, όπως λ.χ. οι Εκατόγχειρες, οι Κύκλωπες, οι Τιτάνες, ο Ιαπετός, ο Τριπτόλεμος, ο Πρωτεύς, ο Νηρεύς, οι Νηρηίδες, οι Τρίτωνες, οι Σειρήνες, οι Νύμφες, οι Γοργόνες, η Καλυψώ, η Κίρκη, οι Κένταυροι, οι Αλκυόνες, ο Άτλας, η Αμφιτρίτη, ο Ποσειδών, ο Ηρακλής, ο Θησεύς και χιλιάδες άλλοι.
Τα πρόσωπα και οι ηρωισμοί ή τα παθήματα στους μύθους είναι πραγματικά και ξεπερνούν τη φαντασία του σύγχρονου ανθρώπου. Όμως εκφράζουν συμβολικά ορισμένες κρυμμένες αλήθειες που μόνο ο Έλληνας μπορεί να τις εννοήσει, γιατί πάντα στη ζωή του η κάθε γενιά ή κάποια διήγηση προηγουμένων γενιών έχει περάσει παρόμοια παθήματα. Μέσα από αυτά τα παθήματα, που του έγιναν μαθήματα στο διάβα του χρόνου, απέκτησε γνώσεις, τόλμη, φιλοσοφία και εμπειρίες ζωής.
Το πότε δημιουργήθηκαν οι ελληνικοί μύθοι είναι άδηλο να προσδιοριστεί στον χρόνο και αυτό δείχνει ότι ήταν λαός γηγενής και όχι επήλυδες. Οι εμπειρίες του ανάγονται σε προϊστορικές εποχές, χαμένες στο βάθος του χρόνου, ως μάρτυρας των τεκτονικών καταστροφών και αλλαγών στην περιοχή του.
Οι Νύμφες
Οι Νύμφες ήταν αθάνατες ή θνητές θεές. Οι παραδόσεις αναφέρουν ότι ήταν θυγατέρες του Ωκεανού και μερικές άλλες του Δία. Ήταν πολύ όμορφες και κατοικούσαν στα θεϊκά άλση. Τρέφονταν με αμβροσία, θήλαζαν τους θεούς και τα παιδιά τους και συντρόφευαν τους αθάνατους του Ολύμπου στις περιηγήσεις τους.
Τους άρεσε ο χορός, η ξέγνοιαστη ζωή και η μουσική του αυλού του θεού Πάνα. Γι’ αυτό τον περισσότερο καιρό ζούσαν μαζί του στις βουνοκορφές και στα φαράγγια της ελληνικής γης.
Οι Νύμφες χωρίζονταν σε τέσσερις μεγάλες ενότητες: Ουράνιες, Εναέριες, Επίγειες και Υδάτινες.
Οι Νύμφες που προστάτευαν το νερό, οι Ναϊάδες ή Ναίδες, ζούσαν όσο διαρκούσαν οι πηγές και ήταν προστάτιδές τους.
Οι Νύμφες των δένδρων, οι Δρυάδες ή Αμαδρυάδες, πέθαιναν επίσης όταν πέθαινε ένα δένδρο ή ένα δάσος που προστάτευαν.
Οι Νύμφες των θαλασσών, οι Νηρηίδες, δεν πέθαιναν ποτέ, επειδή η θάλασσα είναι αιώνια.
Οι Ωκεανίδες, οι θυγατέρες του Ωκεανού, ήταν τρεις χιλιάδες.
Οι Νύμφες προστάτευαν τα δάση, τα όρη, τις πεδιάδες, τα σπήλαια, τους ποιμένες, τις πηγές, τα πηγάδια, τις λίμνες και τα ποτάμια, αλλά και όλα τα κινητά και ακίνητα πράγματα και όντα της γης. Στα Ορφικά οι Νύμφες παρομοιάζονταν με το νερό.
Σχολιασμός
1/ Τα αγάλματα των θεών δεν τα προσκυνούσαν οι Έλληνες, όπως οι Χριστιανοί τις εικόνες, ακόμη και τα αντικείμενα των αγίων (παντόφλες, σεντόνι, ζώνη κ.ο.κ.). Τα έφτιαχναν ένεκα καλλιτεχνίας και αγάπης προς την τέχνη.
3/ Είναι ψευδές ότι οι αρχαίοι πρόγονοί μας ήταν ειδωλολάτρες. Καθώς γράφουν οι συγγραφείς, οι αρχαίοι θεοί ήταν πανάρχαιοι βασιλείς που διοικούσαν τον περισσότερο γνωστό τότε κόσμο και, ένεκα της ευεργεσίας τους, οι άνθρωποι τους θεοποίησαν. Γι’ αυτό διέκριναν τον γήινο Δία του Ολύμπου από τον Ουράνιο Δία.
4/ Άξιο προσοχής είναι και ο σεβασμός προς τη φύση, τα έμψυχα και άψυχα δημιουργήματά της. Αυτό σήμερα το έχουμε λησμονήσει χάριν του κέρδους και της απατηλής δήθεν «καλοπέρασης», γιατί και η φύση είναι δημιούργημα της θείας δύναμης.
5/ Ως θαλασσινός αλλά και βουνίσιος λαός είχε θεότητες του Ωκεανού, της θάλασσας και των ορέων, χωρίς να αφήνει κάτι έξω από την προστασία και τα ενδιαφέροντά τους.
6/ Η μυθολογία είναι πάντα νέα και βρίσκεται ενώπιόν μας. Πολλά μπορούμε να μάθουμε από τη μελέτη της μυθολογίας και το πρώτο είναι ο σεβασμός προς τη φύση και το φυσικό περιβάλλον. (21/7/26)
Αμφικτύων Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας – Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
Amphiktyon Blog: http://www.amphiktyon.blogspot.com
Amphiktyon Official Site: http://www.amphiktyon.org
