Γράφει ο Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
Είναι γνωστή η δολοφονία εν ψυχρώ του Αγαμέμνονα, της Κασσάνδρας και όλων των φίλων του, μετά την επιστροφή του από την Τροία στο Άργος, από τον Αίγιστο και τη σύζυγό του Κλυταιμνήστρα.
Ο μικρότερος γιος του Αγαμέμνονα, Ορέστης, και ο φίλος του Πηλάδης κατέστρωσαν σχέδιο εκδίκησης των δύο δολοφόνων, το οποίο προέβλεπε θάνατο. Το σχέδιο εξαπάτησης προέβλεπε τον θάνατο του Ορέστη, φήμη που διέσπειρε παντού ο Πηλάδης.
Αμφότεροι ήρθαν κρυφά στις Μυκήνες. Ο Ορέστης πήγε και κρύφτηκε στο σπίτι ενός φτωχού και άσημου άνδρα, ο οποίος είχε νυμφευθεί την Ηλέκτρα. Ο Πηλάδης παρουσιάστηκε στον Αίγιστο ως αγγελιοφόρος και του ανακοίνωσε ότι ο Ορέστης πέθανε, καθώς παρασκεύαζε σκόνη σε δοχείο, όπως συνηθιζόταν τότε. Προς απόδειξη των λεγομένων του παρουσίασε και τη σκόνη.
Ο Αίγιστος και η Κλυταιμνήστρα, όταν άκουσαν την ευχάριστη είδηση, βγήκαν από την πόλη για να προσφέρουν θυσία στον ναό της Αθηνάς. Εκεί όρμησε ο Ορέστης με αρκετούς ομοϊδεάτες συντρόφους του και φονεύθηκαν ο Αίγιστος και η Κλυταιμνήστρα.
Μετά από αυτά ο Ορέστης πήγαινε από πόλη σε πόλη για να εξαγνιστεί, αλλά καμία δεν δεχόταν τον μητροκτόνο. Τελικά τον λυπήθηκαν οι Τροιζήνιοι και έστησαν σκηνή έξω από την πόλη, πλάι στον ναό του Απόλλωνα. Εκεί εννέα άνδρες τον καθάριζαν επί πολλές ημέρες με καθάρσεις και με το νερό της Υποκρήνης.
Τα υπολείμματα της κάθαρσης τα έριξαν στο έδαφος και εκεί βλάστησε μία δάφνη μπροστά στον ναό του Απόλλωνα. Το σημείο ονομάστηκε «Σκηνή του Ορέστη». Υπήρχε και μία πέτρα όπου κάθονταν οι καθαριστές, την οποία θεώρησαν ιερή. Από εκεί προήλθε η συνήθεια να τρώνε όλοι μαζί σε ορισμένες καθορισμένες ημέρες.
Οι καθαρμοί όμως δεν τον ωφέλησαν. Οι Ερινύες συνέχιζαν να τον βασανίζουν για τη μητροκτονία. Στην Αρκαδία είδε στον ύπνο του τις μαύρες Ερινύες και, σε κατάσταση μανίας, έφαγε το ένα δάχτυλο του χεριού του. Το έθαψαν στη Μεγαλόπολη σε μνήμα που ονομάστηκε «Δακτύλου Μνήμα». Ο τόπος ονομάστηκε «Μανία».
Αργότερα είδε τις Ερινύες λευκές και θεραπεύτηκε. Θυσίασε στις Μελανές Ερινύες αποτρόπαιη θυσία και στις Λευκές ευχαριστήρια. Το ιερό τους ονομάστηκε «Ακή». Πλησίον υπήρχε και το «Κουρείο», όπου έκοψε την κόμη του. Εκεί έκτισε τρία ιερά και θυσίαζε στις Ερινύες.
Στη συνέχεια κλήθηκε σε δικαστήριο των Αρκάδων από τον Τυνδάρεω ή, κατά άλλους, από συγγενείς της Κλυταιμνήστρας. Επειδή δεν εκδόθηκε απόφαση, η υπόθεση παραπέμφθηκε στο Άργος. Οι Αργείοι τον καταδίκασαν σε θάνατο. Ο Πηλάδης υποκίνησε μυστικά το δικαστήριο να στραφεί κατά της Ελένης, αλλά ο Απόλλων την έσωσε δίνοντας στη θέση της την Ερμιόνη.
Ο Ορέστης προσέφυγε στον Άρειο Πάγο στην Αθήνα, επί Δημοφώντος, κατά τα Ανθεστήρια. Η ψηφοφορία έφερε ισοψηφία και αθωώθηκε. Κατά άλλους, η Αθηνά έδωσε την ψήφο υπέρ του. Ο Ορέστης έκτισε βωμό σε ανάμνηση.
Παρά την αθώωση, οι Ερινύες τον βασάνιζαν ακόμη. Στη Λακωνία, κοντά στο Γύθειο, θεραπεύτηκε σε τόπο που ονομάστηκε Ζευς Καπότας. Όμως υπέπεσε ξανά σε μανία και προσέφυγε στο μαντείο των Δελφών. Η Πυθία τον πρόσταξε να φέρει από την Ταυρική το άγαλμα της Αρτέμιδος και να ελευθερώσει την Ιφιγένεια από τον Θόαντα. Έτσι ξεκίνησε με τον Πηλάδη για την Ταυρική.
Παρατηρήσεις
1. Οι Ερινύες ήταν χθόνιες θεότητες που τιμωρούσαν φόνους συγγενών και παραβίαση όρκων. Στην Ορέστεια μεταμορφώνονται σε Ευμενίδες, σύμβολο μετάβασης από την εκδίκηση στη δικαιοσύνη.
2. Οι Έλληνες θεμελίωσαν την έννοια του δικαίου και των δικαστηρίων· οι Ρωμαίοι το κωδικοποίησαν.
3. Η μανία στην αρχαιότητα νοούνταν ως θεϊκή επιβολή, έκσταση ή τιμωρία. Σήμερα θα ερμηνευόταν ως ψυχωτικό ή αγχώδες επεισόδιο.
4. Η μητροκτονία θεωρούνταν ύψιστο μίασμα που παραβίαζε τη φυσική και θεϊκή τάξη και τιμωρούνταν με κάθαρση, εξορία και θεϊκή δίωξη.(30/1/26)
Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης
Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
http://www.amphiktyon.blogspot.com
AMPHIKTYON ARTICLES & BOOKS-POEMS
AMPHIKTYON.BLOGSPOT.COM (Αγγλική γλώσσα)
ANCIENT OLYMPICS-ATHLETICS