Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης – Αμφικτύων
Και ο Ιστορικός Ρόλος του Ελληνικού Πνεύματος
Η Ελλάδα σήμερα είναι μικρή σε έκταση. Μετριέται γεωστρατηγικά αλλά και πολιτιστικά. Η Ελλάς δεν μετριέται με το στρέμμα , αλλά με το Πνεύμα.. Είναι ταυτόχρονα ζωοποιό και διαβρωτικό των καθεστώτων των δεσποτικών. Δεν γνωρίζει σύνορα. Διεισδύει ακόμη και στον αντίπαλο. Το μόνο του εμπόδιο είναι ο πνευματικά νεκρός νους.
Ιστορικά, το ελληνικό πνεύμα δεν κατέστρεψε απλώς αυτοκρατορίες· τις μετέβαλε. Η Περσική αυτοκρατορία ηττήθηκε στρατιωτικά, αλλά ο Ελληνισμός διαχύθηκε στην Ανατολή. Η Ρώμη κατέκτησε την Ελλάδα πολιτικά, αλλά πολιτισμικά κατακτήθηκε από αυτήν. Το Χριστιανισμό μετασχηματισε με την φιλοσοφία σεΒυζάντιο και Ορθοδοξία.
Το ελληνικό πρότυπο δεν στηρίζεται στην ωμή ισχύ ούτε στη βία. Στηρίζεται στον λόγο, στο μέτρο, στη σύνθεση. Θεσμοθέτησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες, εισήγαγε την Εκεχειρία, αντικατέστησε την Αυτοδικία με τη θεσμική Δικαιοσύνη. Από τις Ερινύες περάσαμε στη Νέμεση και στα Δικαστήρια. Από τη βία περάσαμε στον νόμο και στην ευταξία.
Το «Μηδέν Άγαν» δεν είναι απλή ηθική ρήση· είναι οικολογική και πολιτική αρχή ισορροπίας. Το μέτρο ως αντίδοτο στην ύβρη και στην υπερβολή
Η Ελλάδα έδωσε ρυθμούς στην αρχιτεκτονική, αισθητική στις πόλεις, Ιατρική που θεραπεύει, Αστρονομία που ονομάζει τα άστρα, Φιλοσοφία που ερμηνεύει τον άνθρωπο. Οι επιστήμες, τα γράμματα, η λογική μέθοδος, η κριτική σκέψη – όλα φέρουν ελληνική σφραγίδα.
Όταν το Ελληνικό Πνεύμα περιορίστηκε, η Ευρώπη εισήλθε σε σκοτεινές περιόδους. Όταν επανήλθε – στην Αναγέννηση και στον Διαφωτισμό – επανήλθε και το φως.
Η Σύγχρονη Παγκόσμια Σύγκρουση
Σήμερα ο κόσμος βρίσκεται σε βαθύ γεωπολιτικό διχασμό. Δύση και Ανατολή συγκροτούν δύο μεγάλα κέντρα ισχύος. Τα μικρότερα κράτη στοιχίζονται γύρω από υπερδυνάμεις, κυρίως τις ΗΠΑ και την Κίνα.. Η Ευρώπη βραδυπορει.
Ο πόλεμος Ρωσίας–Ουκρανίας και η ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή δημιουργούν επικίνδυνη δυναμική. Ωστόσο, η ύπαρξη πυρηνικών όπλων αποτρέπει την κλιμάκωση. Ένας πυρηνικός πόλεμος θα οδηγούσε σε αμοιβαίο αφανισμό.
Επομένως, η σύγκρουση μετατοπίζεται :
1. Τεχνολογία – Η Κίνα επενδύει συστηματικά και καλπάζει.
2. Οικονομία – Μετατράπηκε σε παγκόσμιο βιομηχανικό «εργοστάσιο» και σε απειλή
3. Εξοπλισμοί – Ακολουθεί τη Δύση σε ισχύ και καινοτομία.
4. Ιδεολογία – Εκεί η Δύση υπερτερεί, η Κίνα υστερεί .
Αλλά εδώ βρίσκεται η αδυναμία.
Η Δημοκρατία στη Δύση εμφανίζει ρωγμές. Η κατάχρηση της ελευθερίας, η σύγχυση ισότητας και ισοπέδωσης, η μετατροπή της αναρχίας σε «δικαίωμα» , της υπερκατανάλωσης σε «ευδαιμονία» του άκρατου πλουτισμού και της πλεονεξίας συνιστούν φαινόμενα εσωτερικής φθοράς. Όπως γράφει ο Ισοκράτης, « η δημοκρατία αυτοκαταστρέφεται όταν δεν τηρούνται οι νόμοι»
Οι αυτοκρατορίες δεν πέφτουν από εξωτερική εισβολή.
Πέφτουν όταν διαβρωθούν εσωτερικά.
Η σύγκρουση των πολιτισμών δεν θα κριθεί στο πεδίο της μάχης. Θα κριθεί στο εσωτερικό των κοινωνιών. Νικητής θα είναι όποιος κατορθώσει να επηρεάσει ιδεολογικά τον αντίπαλο.
Το Παράδοξο της Κλασικής Παιδείας
Η Δύση θεμελιώθηκε στην Κλασική Παιδεία, όμως σήμερα την υποβαθμίζει. Αντίθετα, η Κίνα επενδύει συστηματικά στη μελέτη της ελληνικής φιλοσοφίας, της ιστορίας και της γλώσσας.
Το γεγονός αυτό έχει στρατηγική σημασία. Όποιος μελετά την ελληνική σκέψη μελετά τα θεμέλια της δημοκρατίας, της λογικής, της επιστήμης. Αν η Δύση αποκοπεί από τις ρίζες της, θα χάσει το ηθικό της πλεονέκτημα και τον εαυτόν της.
Η σύγκρουση λοιπόν δεν είναι απλώς γεωπολιτική. Είναι πολιτισμική.
Ο Ρόλος της Ελλάδας
Η Ελλάδα δεν πρέπει να θεωρείται μόνο γεωστρατηγικός ή ενεργειακός κυματοθραύστης της Δύσης. Ο ρόλος της είναι βαθύτερος:, να λειτουργήσει ως ιδεολογικός φάρος.
Αυτό όμως απαιτεί πράξεις:
1. Διασφάλιση των συνόρων με διεθνείς εγγυήσεις, ώστε η χώρα να επικεντρωθεί στον πολιτιστικό της ρόλο και ανακήρυξη της ως «Παγκόσμιου Υποθηκοφυλακείου Πολιτισμού».
2.
3. Αναγέννηση της Κλασικής Παιδείας σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης.
4. Συστηματική διδασκαλία της αρχαιοελληνικής γλώσσας και της αρχαιολογίας.
5. Διεθνή συνέδρια για τη διαμόρφωση ανθρωπιστικού πνεύματος στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.
6. Αποκατάσταση ιστορικών παρερμηνειών για τη συμβολή της Ελλάδας στον παγκόσμιο πολιτισμό.
7. Προώθηση παγκόσμιας σύγκλισης Ανατολής–Δύσης στη βάση της Δημοκρατίας, της συνεργασίας και της ειρήνης.
8. Θεσμοθέτηση νέων διεθνών θεσμών (εκεχειρία κ.α) εορτών και πολιτιστικής συνεργασίας.
9. Περιθωριοποίηση φανατικών και επιθετικών μορφών θρησκευτικού εξτρεμισμού.
Συμπέρασμα
Η σύγκρουση των πολιτισμών δεν είναι αναπόφευκτα στρατιωτική. Είναι πνευματική.
Η Δύση θα θριαμβεύσει μόνον εάν επανεύρει τα ελληνικά της θεμέλια. Η Ανατολή θα ισχυροποιείται όσο ενσωματώνει το ελληνικό πνεύμα στην παιδεία της.
Ο πολιτισμός που θα αντέξει δεν θα είναι ο ισχυρότερος στρατιωτικά —
αλλά ο βαθύτερος πνευματικά.
Η μάχη του 21ου αιώνα θα κριθεί στις σχολικές αίθουσες, στα πανεπιστήμια, στην ποιότητα της δημοκρατίας και στην καλλιέργεια του μέτρου.
Και εκεί, το Ελληνικό Πνεύμα παραμένει καθοριστικός παράγοντας.(27/2/26)
Αμφικτύων – Υποστράτηγος ε.α. Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδη Συγγραφέας, Μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών
http://www.amphiktyon.blogspot.comamphiktyon.org